از رتبه نخست پرهبورد تا سالها تدریس در دانشگاه؛
روایت مسیر علمی و آموزشی استاد برتر دانشگاه علوم پزشکی مشهد
دکتر نیره قمیان، عضو هیئتعلمی و استاد پیشکسوت گروه زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد که در سال جاری (۱۴۰۵) به عنوان استاد برتر آموزشی دانشکده پزشکی در نوزدهمین جشنواره شهید مطهری معرفی شد، در گفتگو با وبدا به تشریح مسیر تحصیلی و حرفهای خود در این دانشگاه پرداخت؛ مسیری که از سالهای تحصیل در پزشکی عمومی آغاز شد و تا امروز در قامت یک استاد باسابقه ادامه یافته است.
از پزشکی عمومی تا جذب در دانشگاه
دکتر قمیان پس از فارغالتحصیلی در رشته پزشکی عمومی، در سال ۱۳۶۸ وارد عرصه تخصص زنان شد و در آن دوره نیز با کسب رتبه نخست پرهبورد، رتبه سوم بورد تخصصی و قرار گرفتن در جمع ۱۰ درصد برتر این دوره، فعالیت حرفهای خود را در رشته زنان و زایمان آغاز کرد. او میگوید: یک ماه پس از پایان دوره پزشکی عمومی، تحصیل در رشته تخصصی را آغاز کردم و در سال ۱۳۷۳ فارغالتحصیل شدم. در همان دوره با کسب رتبه نخست در امتحان پرهبورد و رتبه سوم در امتحان بورد، مستقیماً جذب دانشگاه شدم و از سال ۱۳۷۳ تاکنون در خدمت دانشگاه هستم.
این استاد برتر آموزشی درباره موفقیتهای گروهی خود در جشنوارهها تأکید کرد که این دستاوردها حاصل تلاش جمعی بوده است: دستاوردها صرفاً فردی نبود و کل گروه زنان در جشنواره شهید مطهری مشارکت داشتند. رتبههایی که در فرایندهای مختلف به دست آمد، نتیجه کار تیمی بود. افزون بر این، از سوی نظام پزشکی و بیمههای مختلف نیز چندین بار به عنوان پزشک نمونه انتخاب شدم.
علاقه به آموزش؛ شرط اساسی معلمی
دکتر قمیان در ادامه، مهمترین عامل موفقیت یک استاد در حوزه آموزش را علاقه به معلمی عنوان کرد و اظهار داشت: اگر در وجود یک استاد چنین علاقهای نباشد، قطعاً موفق نخواهد بود. آموزش باید در اولویت قرار گیرد و استاد باید این مسئولیت را جدی بداند.
این استاد پیشکسوت با تأکید بر ضرورت آشنایی با روشهای نوین تدریس یادآور شد که از ابتدای استخدام در کارگاههای آموزشی شرکت کرده است: به محض استخدام، یک دوره یکماهه کارگاههای آموزشی را گذراندم؛ کارگاهی که برای نخستینبار در سال ۱۳۷۳ از سوی وزارتخانه در کشور اجرا میشد و همانجا با روشهای نوین آموزشی آشنا شدم.
بهروز ماندن، لازمه آموزش پزشکی
استاد پیشکسوت دانشگاه با اشاره به سرعت تغییرات در علم پزشکی خاطرنشان کرد: پزشکی که مسئولیت آموزش و راهنمایی دانشجویان را بر عهده دارد، باید همواره با علم روز و روشهای نوین آموزشی بهروز بماند. از آنجا که علم پزشکی لحظه به لحظه در حال تغییر است، اگر مطالعه مستمر وجود نداشته باشد، نوعی رکود ایجاد میشود. من در تمام سالها، بهویژه در سالهای ابتدایی، بهطور مداوم در حال مطالعه بودم.
دکتر قمیان در همین راستا توضیح داد که در سالهای نخست فعالیتش، به دلیل مسئولیتی که از سوی معاون آموزشی به او سپرده شده بود، ناچار بود بهطور مستمر با رزیدنتهای گروه زنان همکاری کند: دو روز در هفته باید با رزیدنتهای گروه زنان، با توجه به فعالیت در بیمارستانهای امام رضا (ع) و قائم (عج)، کلاس برگزار میکردم. سالهای اول تقریباً تمام وقتم در منزل صرف مطالعه میشد.
تجربهای که در کلاس و بالین شکل گرفت
به گفته این استاد گروه زنان، مهارت در اداره کلاس و تعامل با دانشجویان، حاصل سالها تجربه و ممارست است. او تأکید میکند که انسان بهتدریج میآموزد کلاس را چگونه اداره کند، چگونه با دانشجوها تعامل داشته باشد و چگونه تمرکز آنان را در کلاس افزایش دهد؛ اینها مسائلی است که با علاقه و در گذر زمان به دست میآید.
وی با اشاره به حضور در «مورنینگها» و مشاهده شیوه کار استادان پیشکسوت میگوید: نکاتی را مشاهده میکنم که اساتید پیشکسوت مطرح میکنند و شاید جوانترها به آن توجه نکنند. اینها همگی نتیجه گذر زمان و تجربه سالها برخورد با بیماران مختلف، کشیکهای شبانه و کار با دانشجویان متفاوت است.
آموزش بالینی و ضرورت زیرساخت مناسب
دکتر قمیان درباره آموزش عملی و بالینی نیز بر ضرورت فراهم بودن زیرساختها تأکید کرد و گفت: «برای آموزش صحیح مهارتهای بالینی، هم شرایط فیزیکی مناسب لازم است و هم تعداد دانشجویان باید متناسب باشد. وقتی تعداد دانشجوها زیاد باشد و زیرساخت مناسب نباشد، طبیعتاً بر نتیجه کار اثر میگذارد. در سالهای گذشته، تعداد دانشجوها کمتر بود و امکان این وجود داشت که آنان را تقسیم کنیم و گروهی را بر بالین بیمار ببریم.
این استاد دانشگاه یادآور شد که در آموزش بالینی، رعایت اخلاق پزشکی از هر چیز مهمتر است: در وهله نخست، حفظ حریم خصوصی بیمار اهمیت دارد. باید بیمار را جزئی از خانواده خود بدانیم و به او احترام بگذاریم. در کنار تکنیکهای پزشکی، تعامل با بیمار، گفتگو و برقراری ارتباط مؤثر با او از نکات مهم آموزش عملی است.
چالش افزایش تعداد دانشجویان
دکتر قمیان در ادامه از تغییر شرایط آموزشی در سالهای اخیر ابراز نگرانی کرد و گفت: «افزایش تعداد دانشجویان تا حدی بر روند آموزش تأثیر گذاشته است.» او با اشاره به تجربه خود در درمانگاه مامایی توضیح داد: «دوشنبهها به درمانگاه مامایی میروم. سالها بود که از ساعت اول تا آخر، همه بیماران را با دانشجویان معاینه میکردم، اما اکنون ۱۰ تا ۱۲ استاژر و دانشجوی مامایی نیز حضور دارند. با این حال همچنان تلاش میکنم؛ از بیمار اجازه میگیرم و توضیح میدهم که این دانشجویان از سوی وزارت بهداشت آمدهاند و ما باید به آنان آموزش بدهیم.
به گفته دکتر قمیان، همراهی بیماران نیز معمولاً وجود دارد و اگر برای آنان بهخوبی توضیح داده شود، همکاری میکنند.
نگاه انسانی به بیمار و دانشجو
این استاد برتر آموزشی با نگاهی انسانی به رابطه پزشک، بیمار و دانشجو عنوان کرد: از صمیم قلب، دانشجو را فرزند خودم میبینم و بیمار را نیز همینگونه در نظر میگیرم. اگر بیمار همسن خودم باشد، او را خواهر خودم میدانم و اگر همسن فرزندم باشد، مانند فرزند خودم میبینم.
دکتر قمیان ادامه داد: دانشجویی که وارد این محیط میشود، خود را در جایگاه مادر او قرار میدهم؛ مادر فردی که آمده است آموزش ببیند. او جوانیاش را گذاشته، از تفریح خود گذشته، شبها کشیک میدهد و سر کلاس حاضر میشود. به دانشجویان و رزیدنتها همیشه میگویم باید چیزی بیاموزند؛ اگر این نگاه وجود داشته باشد، هم در آموزش دانشجو و هم در برخورد با بیمار، بسیاری از مسائل حل میشود.
استاد پیشکسوت؛ حامی استاد جوان
دکتر قمیان همچنین بر نقش استادان پیشکسوت در حمایت از جوانترها تأکید کرد و افزود: استاد پیشکسوت باید حامی و راهنمای استاد جوان باشد. اگر این همراهی وجود نداشته باشد، کار پیش نمیرود. استادان جوان نیز باید از راهنمایی پیشکسوتها استفاده کنند و بدانند که هیچکس ره صد ساله را یکشبه طی نکرده است.
وی با اشاره به سختیهای مسیر دانشگاهی گفت: همین اساتید پیشکسوت نیز سالها تلاش کردهاند و تجربه اندوختهاند تا به این جایگاه رسیدهاند. در برخی مقاطع سختیهایی وجود داشته، اما روزهای خوب نیز فرا میرسد. نباید ناامید شد، زیرا ناامیدی منشأ بسیاری از مشکلات است.
دکتر قمیان با تأکید بر تلاش، توکل و استمرار در یادگیری ادامه داد: «باید با سختیها مقابله کرد و تا جایی که در توان داریم از امکانات دانشگاه استفاده کنیم و وظیفه خود را بهدرستی انجام دهیم. انشاءالله مشکلات نیز برطرف خواهد شد.»
درج نظر