پایگاه خبری وبدا

فوق‌تخصص جراحی عروق و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت کنترل قند خون و مراقبت روزانه از پاها در بیماران دیابتی گفت: بی‌توجهی به توصیه‌های پزشکی و کنترل نامناسب قند خون می‌تواند به آسیب اعصاب و عروق محیطی، ایجاد زخم‌های مزمن و در موارد شدید، عفونت و قطع انگشتان یا پا منجر شود.

دکتر سعید نمازی، در گفت‌وگو با وب‌دا، با اشاره به افزایش شیوع دیابت در جامعه تحت تأثیر تغییر سبک زندگی و الگوهای تغذیه‌ای اظهار کرد: زخم پای دیابتی یکی از عوارض مهم این بیماری است که به‌ویژه در صورت کنترل نامناسب قند خون و بی‌توجهی به مراقبت‌های پیشگیرانه بروز می‌کند.

وی افزود: در ارزیابی بیماران مبتلا به زخم پای دیابتی، سابقه زخم‌های قبلی، درگیری سیستم عصبی و عروقی و تغییر شکل غیرطبیعی پا اهمیت دارد. آسیب عصبی می‌تواند حس درد، گرما، سرما و حس عمقی پا را کاهش دهد و باعث شود بیمار متوجه آسیب‌های پوستی و زخم‌های ایجادشده نشود.

این فوق‌تخصص جراحی عروق درباره زمان‌بندی معاینات پای بیماران دیابتی خاطرنشان کرد: در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک، معمولاً ارزیابی پاها از پنج سال پس از تشخیص بیماری آغاز می‌شود؛ اما بیماران مبتلا به دیابت نوع دو باید از زمان تشخیص، به‌صورت سالانه از نظر عوارض پا معاینه شوند.

بی‌حسی پا و ترمیم دیرهنگام زخم‌ها از علائم هشداردهنده هستند

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به علائم زخم پای دیابتی گفت: کاهش یا از دست رفتن حس پاها، ایجاد زخم‌های متعدد و طولانی شدن روند بهبودی زخم‌ها از نشانه‌های مهم این عارضه است. در صورت بی‌توجهی و درمان نشدن به‌موقع، زخم ممکن است دچار عفونت شود و در موارد پیشرفته، بافت پا آسیب جدی ببیند و سیاه شود.

نمازی افزود: زخم پای دیابتی می‌تواند به شکل نوروپاتیک، ایسکمیک یا ترکیبی از آسیب عصبی و کاهش خون‌رسانی بروز کند. در زخم‌های نوروپاتیک، بی‌حسی پا ممکن است باعث شود بیمار متوجه شدت زخم نشود؛ در زخم‌های ایسکمیک نیز کاهش جریان خون، روند ترمیم بافت را مختل می‌کند.

وی با اشاره به علائم هشداردهنده آسیب شدید بافتی در پاهای دیابتی اظهار کرد: تورم، درد، تب خفیف و ماندگار، احساس ناخوشی عمومی، خواب‌آلودگی، تهوع و بی‌حالی می‌توانند از نشانه‌های درگیری جدی بافت‌های داخلی باشند. همچنین تغییر شدید رنگ پوست به قهوه‌ای، آبی، بنفش، قرمز یا سیاه، مشخص بودن مرز میان پوست سالم و بافت آسیب‌دیده، سرد شدن پوست، نازک و براق شدن آن، ترشحات بدبو از زخم، درد شدید که ممکن است با بی‌حسی همراه شود و ایجاد تاول، از علائم هشداردهنده آسیب جدی بافتی هستند.

معاینه روزانه پاها؛ اقدامی ساده برای پیشگیری از عوارض جدی

نمازی با تأکید بر ضرورت مراقبت روزانه از پاها در بیماران دیابتی گفت: این بیماران باید هر روز پاهای خود را با آب و صابون بشویند، سپس کف پا و فضای بین انگشتان را به‌دقت خشک کنند و از نظر وجود زخم، ترک، زبری، قرمزی یا هرگونه تغییر غیرطبیعی مورد بررسی قرار دهند.

وی افزود: درمان به‌موقع زخم و رسیدگی به مشکلات پا می‌تواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کند؛ درحالی‌که تأخیر در درمان ممکن است به قطع انگشتان یا حتی بخشی از پا منجر شود.

این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: در صورت ایجاد زخم، بیمار باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کند و در صورت نیاز، تحت ارزیابی متخصص جراحی عروق و کارشناسان مرتبط قرار گیرد. همچنین باید از وارد کردن فشار بر ناحیه زخم تا زمان بهبودی و بر اساس توصیه تیم درمان خودداری شود.

تغییر شکل پا و ضایعات پوستی را نادیده نگیرید

فوق‌تخصص جراحی عروق دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تغییر شکل انگشتان و ساختار پا را از دیگر موارد مهم در بیماران دیابتی دانست و اظهار کرد: افزایش قوس کف پا، برجسته‌تر شدن بخش جلویی پا و خم شدن انگشتان به دلیل تغییرات عضلانی و مفصلی می‌تواند فشار را در نقاط مشخصی افزایش دهد و زمینه ایجاد زخم را فراهم کند.

وی ادامه داد: تغییرات پوستی مانند ضخیم شدن پوست در یک نقطه، قرمزی، تورم و ترک‌های پوستی نیز باید به‌موقع بررسی شوند؛ زیرا شناسایی و رسیدگی زودهنگام به این تغییرات می‌تواند از ایجاد زخم‌های عمیق و عوارض بعدی جلوگیری کند.

نمازی در پایان با اشاره به نقش کاهش خون‌رسانی در ایجاد زخم‌های دیابتی گفت: کاهش جریان خون، اکسیژن و مواد غذایی کمتری به بافت‌های پا می‌رساند و می‌تواند روند ترمیم را مختل کند. ازاین‌رو، بیماران دیابتی علاوه بر رعایت رژیم غذایی مناسب و کنترل قند خون، باید از کفش‌های نامناسب پرهیز کنند و مراقبت روزانه از پاها را به بخشی ثابت از برنامه سلامت خود تبدیل کنند.