پایگاه خبری وبدا

مدیر گروه کاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه سالمندان از گروه‌های پرخطر در پیاده‌روی اربعین هستند، گفت: رعایت اصول ایمنی، استفاده از وسایل کمکی مناسب، نوشیدن منظم آب، پرهیز از حمل بار و مدیریت صحیح استراحت، مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از زمین‌خوردگی، خستگی و گرمازدگی در این گروه سنی است.

دکتر ثریا قره‌باغی، مدیر گروه کاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا  با اشاره به شرایط ویژه سالمندان در مسیر پیاده‌روی اربعین اظهار کرد: تغییرات ناشی از افزایش سن در سیستم عصبی، اسکلتی ـ عضلانی و حسی، موجب می‌شود سالمندان بیش از سایر زائران در معرض خطراتی مانند زمین‌خوردگی، شکستگی، خستگی مفرط، گیجی و گرمازدگی قرار گیرند؛ از این‌رو لازم است حضور آنان در این سفر معنوی با برنامه‌ریزی دقیق و مراقبت بیشتری همراه باشد.

وی با بیان اینکه پیشگیری از زمین‌خوردگی مهم‌ترین اصل در حفظ سلامت سالمندان است، افزود: مسیر پیاده‌روی اربعین در برخی نقاط ناهموار و شلوغ است و این شرایط می‌تواند احتمال سقوط و آسیب‌های جدّی، به‌ویژه شکستگی لگن و سایر شکستگی‌های استخوانی را افزایش دهد. به همین دلیل استفاده از عصای استاندارد یا عصای چهارپایه برای افزایش سطح اتکا و حفظ تعادل به سالمندان توصیه می‌شود.

تمرکز بر مسیر، راهکاری برای کاهش خطر سقوط

مدیر گروه کاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: بسیاری از سالمندان در تشخیص ناهمواری‌ها، چاله‌ها و سطوح شیب‌دار با مشکل مواجه هستند؛ بنابراین بهتر است هنگام حرکت، به جای نگاه کردن به دوردست، تمرکز بینایی خود را روی یک تا دو متر جلوی پاهایشان قرار دهند تا فرصت کافی برای تشخیص موانع و واکنش مناسب داشته باشند.

دکتر قره‌باغی همچنین بر اهمیت استفاده از عینک مناسب تأکید کرد و گفت: عینک‌های ضدبازتاب و مناسب نور خورشید، با کاهش خیرگی و بهبود کیفیت دید، نقش مهمی در حفظ تعادل و پیشگیری از زمین‌خوردگی سالمندان دارند.

سالمندان از حمل کوله‌پشتی خودداری کنند

وی با اشاره به ضرورت رعایت اصول ارگونومی اظهار کرد: سالمندان حتی از حمل کوله‌پشتی سبک نیز خودداری کنند، زیرا همین وزن اندک می‌تواند مرکز ثقل بدن را تغییر داده، تعادل را بر هم بزند و فشار بیشتری به ستون فقرات و مفاصل وارد کند.

مدیر گروه کاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: بهتر است وسایل مورد نیاز سالمندان در کیف کمری یا چرخ‌دستی‌های سبک قرار گیرد تا فشار کمتری به بدن آنان وارد شود.

وی همچنین انتخاب کفش مناسب را از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از آسیب‌های اسکلتی ـ عضلانی دانست و گفت: کفش سالمندان باید از قوس کف پا به‌خوبی حمایت کرده و دارای لایه میانی ضربه‌گیر باشد تا فشار وارده به زانوها، مفاصل و ستون فقرات کاهش یابد.

نوشیدن آب قبل از احساس تشنگی

دکتر قره‌باغی با بیان اینکه توان تنظیم دمای بدن در سالمندان کاهش می‌یابد، تصریح کرد: بسیاری از سالمندان حتی در شرایط کم‌آبی، احساس تشنگی واضحی ندارند؛ بنابراین نباید منتظر تشنه شدن بمانند، بلکه لازم است طبق یک برنامه منظم، برای مثال هر ۱۵ دقیقه چند جرعه آب بنوشند تا از کم‌آبی، گرمازدگی و گیجی پیشگیری شود.

وی استفاده از کلاه لبه‌دار را نیز برای محافظت از سر، صورت و گردن در برابر تابش مستقیم آفتاب ضروری دانست و افزود: این اقدام ساده می‌تواند نقش مؤثری در کاهش فشار گرمایی و جلوگیری از خستگی زودرس داشته باشد.

استراحت‌های کوتاه و منظم، مؤثرتر از استراحت‌های طولانی

مدیر گروه کاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تأثیر خستگی بر عملکرد ذهنی سالمندان گفت: خستگی شدید ممکن است به صورت گیجی، کاهش تمرکز، اختلال در تصمیم‌گیری یا احساس سنگینی ذهن بروز کند؛ بنابراین سالمندان باید با سرعت پایین حرکت کرده و از استراحت‌های کوتاه اما مکرر استفاده کنند.

وی تأکید کرد: به محض بروز علائمی مانند سرگیجه، سبکی سر، کاهش تمرکز یا احساس ضعف، لازم است سالمند در مکانی مناسب توقف کرده و استراحت کند؛ زیرا پیشگیری از خستگی شدید، بسیار مؤثرتر از جبران آن پس از بروز علائم است.

توجه ویژه به مصرف داروها در طول سفر

دکتر قره‌باغی با اشاره به مصرف هم‌زمان داروهای مختلف توسط بسیاری از سالمندان اظهار کرد: زمان‌بندی مصرف داروهای مربوط به فشار خون، دیابت، بیماری‌های قلبی و سایر بیماری‌های مزمن باید پیش از سفر مشخص شود و همراه داشتن جعبه دارویی مناسب، برای جلوگیری از فراموشی یا تأخیر در مصرف داروها ضروری است.

وی افزود: همراه سالمند نیز باید نسبت به علائمی مانند تپش قلب، سرگیجه، ضعف یا بی‌حالی هوشیار باشد، زیرا این نشانه‌ها ممکن است ناشی از کم‌آبی، خستگی، گرما یا اثر داروها باشد و در صورت مشاهده آن‌ها باید از نیروهای درمانی مستقر در مسیر کمک گرفته شود.

مدیر گروه کاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین توصیه کرد سالمندان در طول مسیر از ایستگاه‌های سلامت و مراکز درمانی مستقر استفاده کرده و وضعیت جسمانی خود را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنند تا در صورت مشاهده علائم هشداردهنده، اقدامات درمانی به‌موقع انجام شود.

وی در پایان تأکید کرد: اگر قرار است سالمندی در پیاده‌روی اربعین حضور داشته باشد، این سفر باید با رویکردی مراقبتی، برنامه‌ریزی دقیق و متناسب با توان جسمی و شناختی او انجام شود؛ چراکه رعایت اصول ساده‌ای مانند استفاده از عصا و کفش مناسب، پرهیز از حمل بار، نوشیدن منظم آب، استراحت‌های برنامه‌ریزی‌شده و توجه به مصرف داروها، می‌تواند سفری ایمن‌تر، سالم‌تر و آرام‌تر را برای این گروه از زائران رقم بزند.