سرطان کلیه؛ بیماری خاموشی که با شناخت عوامل خطر و اصلاح سبک زندگی میتوان با آن مقابله کرد
سرطان کلیه در مراحل اولیه اغلب بدون علامت پیشرفت میکند و همین ویژگی، تشخیص آن را دشوار میسازد؛ با این حال، شناخت نشانههای هشداردهنده، توجه به عوامل خطر و اصلاح شیوه زندگی میتواند در کاهش خطر ابتلا و شناسایی بهموقع این بیماری نقش مؤثری داشته باشد.
دکتر عباس حشمتی، متخصص رادیوانکولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگو با وبدا، با اشاره به ماهیت سرطان کلیه اظهار کرد: کلیهها وظیفه پالایش خون و دفع مواد زائد از بدن را بر عهده دارند و هنگامی که سلولهای بافت کلیه بهصورت غیرطبیعی رشد و تکثیر شوند، تومورهای کلیوی شکل میگیرند که شایعترین نوع آن در بزرگسالان، «کارسینوم سلول کلیه» (RCC) است.
وی افزود: سرطان کلیه در مراحل ابتدایی اغلب بدون علامت است و امروزه بخش قابلتوجهی از تومورهای کلیوی بهطور اتفاقی و در جریان سونوگرافی یا سایر تصویربرداریهایی شناسایی میشوند که به دلایل دیگری، از جمله بررسی مشکلات گوارشی، انجام شدهاند.
نشانههای هشداردهنده؛ سهگانه کلاسیک همیشه کامل نیست
این متخصص رادیوانکولوژی درباره علائم هشداردهنده سرطان کلیه گفت: در گذشته در متون پزشکی از سه علامت اصلی شامل وجود خون در ادرار، درد مبهم یا مداوم در پهلو و پشت و لمس توده در شکم یا پهلو بهعنوان سهگانه کلاسیک این بیماری یاد میشد؛ اما امروزه مشخص شده است که بروز همزمان این سه علامت معمولاً میتواند نشانه پیشرفت بیماری باشد و نباید برای پیگیری، منتظر ظاهر شدن همه آنها ماند.
دکتر حشمتی با تأکید بر اهمیت توجه به خون در ادرار، حتی در صورت بروز یکباره و بدون درد، ادامه داد: کاهش وزن ناخواسته، خستگی مفرط، کمخونی بدون علت مشخص، تبهای مکرر با منشأ نامعلوم و بیاشتهایی نیز از دیگر نشانههایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند و در صورت مشاهده، بررسی و ارزیابی پزشکی ضرورت دارد.
از دخانیات تا چاقی؛ عوامل افزایشدهنده خطر ابتلا
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مصرف دخانیات از جمله سیگار و قلیان را از مهمترین عوامل خطر ابتلا به سرطان کلیه دانست و اظهار کرد: مواد سمی ناشی از مصرف دخانیات وارد جریان خون میشوند و بخشی از دفع آنها از طریق کلیهها صورت میگیرد؛ ازاینرو، مصرف این مواد میتواند خطر ابتلا به سرطان کلیه را افزایش دهد.
وی اضافه کرد: اضافهوزن و چاقی، فشار خون مزمن و کنترلنشده، سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان کلیه، بیماریهای مزمن کلیوی بهویژه در افرادی که سالها تحت دیالیز قرار دارند و مواجهه طولانیمدت شغلی با برخی مواد شیمیایی از جمله کادمیوم، آزبست و علفکشها نیز از دیگر عوامل خطرساز این بیماری به شمار میروند.
غربالگری همگانی توصیه نمیشود؛ افراد پرخطر نیازمند توجه بیشترند
دکتر حشمتی با اشاره به اینکه برخلاف برخی سرطانها مانند سرطان پستان و دهانه رحم، برای سرطان کلیه برنامه غربالگری روتین و همگانی وجود ندارد، خاطرنشان کرد: توجه به عوامل خطر و پیگیری وضعیت سلامت در افراد پرخطر، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
وی افزود: افرادی که دارای نشانگانهای ارثی مرتبط با سرطان کلیه هستند، بیماران تحت دیالیز طولانیمدت و افرادی که سابقه ابتلای بستگان درجه اول به این بیماری را دارند، باید با مشورت پزشک درباره ضرورت و فواصل انجام بررسیهای تصویربرداری، از جمله سونوگرافی شکم و کلیه، تصمیمگیری کنند تا در صورت وجود ضایعه، امکان شناسایی و پیگیری زودهنگام آن فراهم شود.
سبک زندگی سالم؛ گامی مؤثر در کاهش خطر ابتلا
این متخصص رادیوانکولوژی با تأکید بر نقش خودمراقبتی و اصلاح الگوهای رفتاری در پیشگیری از سرطان کلیه اظهار کرد: دستکم یکسوم موارد ابتلا به این بیماری با تغییر در سبک زندگی و اصلاح عوامل خطر قابل پیشگیری هستند.
وی ترک کامل دخانیات، فعالیت بدنی منظم، مدیریت وزن، کنترل دورهای فشار خون، مصرف غذاهای تازه و سرشار از فیبر و کاهش مصرف فستفودها و چربیهای اشباع را از مهمترین اقدامات مؤثر در کاهش خطر ابتلا به سرطان کلیه برشمرد.
دکتر حشمتی در پایان با اشاره به پیشرفتهای درمانی در این حوزه گفت: پیشرفتهای چشمگیر در زمینه جراحی، روشهای دقیق پرتودرمانی و درمانهای هدفمند، ظرفیتهای درمانی مؤثری برای مقابله با سرطان کلیه فراهم کرده است و تشخیص بیماری در مراحل اولیه میتواند نقش مهمی در موفقیت درمان و حفظ کیفیت زندگی بیماران داشته باشد.