پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت کنترل عوامل خطر و انجام معاینات دوره‌ای چشم گفت: تشخیص زودهنگام آسیب‌های شبکیه می‌تواند فرصت مناسبی برای آغاز درمان و حفظ بینایی فراهم کند؛ چراکه شبکیه به‌عنوان بافتی عصبی، توان محدودی برای ترمیم و بازسازی دارد.

دکتر مجتبی ابریشمی، فلوشیپ ویتره و رتین، در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: برخی بیماری‌ها می‌توانند بخش‌های مختلف چشم را درگیر کنند و افزایش قند خون نیز ممکن است خطر بروز یا تشدید برخی بیماری‌های چشمی از جمله آب‌مروارید و آب‌سیاه را افزایش دهد؛ با این حال، یکی از مهم‌ترین بخش‌های چشم که در اثر دیابت آسیب می‌بیند، شبکیه است.

وی افزود: شبکیه دارای شبکه ظریف و گسترده‌ای از عروق است و افزایش طولانی‌مدت قند خون می‌تواند به عروق کوچک و بافت‌های پشتیبان آن آسیب وارد کند. در مراحل پیشرفته‌تر، بدن ممکن است در واکنش به کمبود خون‌رسانی، عروق جدیدی ایجاد کند که این عروق غیرطبیعی بوده و می‌توانند زمینه بروز خونریزی و آسیب بیشتر به بینایی را فراهم کنند.

عضو هیأت  علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تدریجی بودن بسیاری از آسیب‌های شبکیه گفت: ایجاد آسیب عروقی و عوارض ناشی از آن معمولاً در طول زمان اتفاق می‌افتد و همین موضوع، فرصت مناسبی برای پایش و غربالگری بیماران فراهم می‌کند تا تغییرات شبکیه در مراحل اولیه شناسایی و اقدامات درمانی لازم انجام شود.

کنترل قند خون؛ نخستین گام در کاهش خطر آسیب شبکیه

دکتر ابریشمی با بیان اینکه شمار مبتلایان به دیابت در جهان رو به افزایش است، اظهار کرد: کنترل قند خون مهم‌ترین اقدام برای کاهش خطر آسیب‌های شبکیه در بیماران دیابتی است و در کنار آن، کنترل فشار خون و چربی خون نیز اهمیت دارد.

وی افزود: کنترل هموگلوبین A1C که تصویری از وضعیت قند خون در حدود سه ماه گذشته ارائه می‌دهد، در ارزیابی و مدیریت بیماری اهمیت دارد. کنترل پایدار قند خون و جلوگیری از نوسانات شدید آن می‌تواند در کاهش خطر بروز و پیشرفت آسیب‌های شبکیه مؤثر باشد.

این فلوشیپ ویتره و رتین با اشاره به اینکه روش درمان به مرحله و نوع درگیری شبکیه بستگی دارد، گفت: بسته به شرایط بیمار، درمان می‌تواند شامل لیزر، تزریق دارو داخل چشم یا جراحی شبکیه از جمله ویترکتومی باشد؛ با این حال، پیشگیری و غربالگری منظم، از مهم‌ترین اقدامات برای شناسایی زودهنگام آسیب‌ها و جلوگیری از پیشرفت بیماری است.

غربالگری شبکیه از زمان تشخیص دیابت نوع ۲ ضروری است

وی درباره زمان مراجعه بیماران دیابتی برای معاینه چشم بیان کرد: افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ باید از زمان تشخیص بیماری برای غربالگری شبکیه به چشم‌پزشک مراجعه کنند؛ زیرا زمان دقیق آغاز بیماری در این افراد معمولاً مشخص نیست و ممکن است آسیب‌های ناشی از دیابت پیش از تشخیص بیماری ایجاد شده باشد.

دکتر ابریشمی ادامه داد: در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک، که بیماری معمولاً در سنین پایین‌تر بروز می‌کند و وابستگی به انسولین وجود دارد، فرصت بیشتری برای پایش بیماری وجود دارد و بررسی شبکیه معمولاً حدود سه سال پس از شروع بیماری توصیه می‌شود.

وی تأکید کرد: معاینه چشم در بیماران دیابتی تنها برای تعیین شماره عینک نیست و بررسی دقیق شبکیه نیز باید مورد توجه قرار گیرد. این بررسی معمولاً با استفاده از قطره‌های چشمی و باز کردن مردمک انجام می‌شود تا پزشک بتواند وضعیت شبکیه را به‌طور دقیق ارزیابی کند.

بسیاری از آسیب‌های شبکیه قابل بازگشت نیستند

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام بیماری‌های شبکیه گفت: شبکیه بافتی عصبی است و آسیب‌های واردشده به بافت عصبی ممکن است به‌طور کامل قابل جبران نباشند؛ از این رو، بسیاری از درمان‌های شبکیه بیش از آنکه با هدف بازگرداندن کامل دید ازدست‌رفته انجام شوند، برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و حفظ میزان بینایی موجود به کار می‌روند.

وی خاطرنشان کرد: پیشرفت‌های علمی و استفاده از فناوری‌های نوین و دانش‌های مهندسی در سال‌های اخیر ظرفیت‌هایی برای کمک به جبران بخشی از عملکردهای ازدست‌رفته ایجاد کرده است، اما همچنان پیشگیری، کنترل عوامل خطر و تشخیص زودهنگام بیماری‌های تهدیدکننده شبکیه اهمیت اساسی دارد.

دکتر ابریشمی در پایان بر ضرورت توجه بیماران دیابتی به معاینات منظم چشم تأکید کرد و گفت: شناسایی به‌موقع تغییرات شبکیه، کنترل مناسب قند خون و سایر عوامل خطر و آغاز درمان در زمان مناسب، می‌تواند نقش مهمی در حفظ بینایی و کاهش عوارض ناشی از بیماری‌های شبکیه داشته باشد.