پایگاه خبری وبدا

متخصص سلامت روان بیمارستان قائم(عج) دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه سالمندی مرحله‌ای طبیعی و ارزشمند از چرخه زندگی است، گفت: حفظ سلامت روان در این دوران نقش مهمی در استقلال فردی، کیفیت زندگی و مشارکت اجتماعی سالمندان دارد و مقابله با باورهای نادرست درباره افسردگی، اختلالات شناختی و یادگیری در سالمندی، نیازمند آگاهی‌بخشی و استفاده از راهکارهای مبتنی بر شواهد علمی است.

دکتر رضا شم‌آبادی، متخصص سلامت روان بیمارستان قائم(عج)، در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: دوران سالمندی با تغییرات زیستی، روانی و اجتماعی همراه است، اما بسیاری از مشکلاتی که به‌طور معمول به افزایش سن نسبت داده می‌شوند، اجتناب‌ناپذیر نیستند و می‌توان با تشخیص به‌موقع، درمان مناسب و حمایت خانواده و جامعه، زمینه زندگی سالم‌تر و فعال‌تر سالمندان را فراهم کرد.

افسردگی بخش طبیعی سالمندی نیست

وی با اشاره به برخی باورهای نادرست درباره سلامت روان سالمندان افزود: یکی از باورهای رایج این است که افسردگی بخشی طبیعی از فرآیند سالمندی است، در حالی که افسردگی یک اختلال قابل درمان است و نباید علائم آن صرفاً به افزایش سن نسبت داده شود.

دکتر شم‌آبادی تصریح کرد: سالمندان در صورت دریافت حمایت‌های لازم و دسترسی به خدمات تخصصی می‌توانند از زندگی اجتماعی و خانوادگی فعال و رضایت‌بخشی برخوردار باشند و حفظ ارتباط با اطرافیان و توجه به نیازهای روانی آنان اهمیت زیادی دارد.

هر فراموشی نشانه آلزایمر نیست

متخصص سلامت روان بیمارستان قائم(عج) با اشاره به تغییرات شناختی در سالمندی بیان کرد: فراموشی شدید یا افت عملکرد روزانه نیز نباید بدون بررسی پزشکی به بیماری آلزایمر نسبت داده شود؛ چرا که برخی علائم شناختی ممکن است با عواملی مانند کمبود برخی ویتامین‌ها، اختلالات تیروئیدی یا افسردگی مرتبط باشند و با شناسایی علت زمینه‌ای و درمان مناسب، بهبود پیدا کنند.

وی تأکید کرد: بنابراین، در صورت مشاهده تغییرات قابل توجه در حافظه، تمرکز یا عملکرد روزمره سالمند، ارزیابی پزشکی و تخصصی اهمیت دارد و نباید این نشانه‌ها صرفاً پیامد طبیعی افزایش سن تلقی شوند.

سالمندان همچنان ظرفیت یادگیری دارند

دکتر شم‌آبادی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های شناختی و اجتماعی در سالمندی گفت: برخلاف تصور رایج مبنی بر اینکه سالمندان نیازی به یادگیری ندارند، انعطاف‌پذیری عصبی در طول زندگی وجود دارد و فعالیت‌های ذهنی، یادگیری مهارت‌های جدید و تعاملات اجتماعی می‌تواند به حفظ عملکرد شناختی و به تأخیر افتادن برخی روندهای زوال شناختی کمک کند.

وی افزود: مطالعه، انجام بازی‌های فکری، یادگیری موضوعات جدید و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی از جمله اقداماتی است که می‌تواند ذهن سالمند را فعال نگه دارد و احساس مشارکت و مفید بودن را تقویت کند.

این علائم هشداردهنده سلامت روان سالمندان را جدی بگیرید

متخصص سلامت روان بیمارستان قائم(عج) درباره نشانه‌هایی که خانواده‌ها باید نسبت به آن‌ها هوشیار باشند، اظهار کرد: شکایات جسمانی مبهم و مکرر بدون علت پزشکی مشخص، بی‌توجهی به بهداشت فردی و تغذیه، کناره‌گیری از جمع‌های خانوادگی و اجتماعی، تغییرات قابل توجه خلق‌وخو و ابراز ناامیدی عمیق نسبت به زندگی از جمله علائمی هستند که نیازمند توجه و ارزیابی تخصصی‌اند.

وی خاطرنشان کرد: در صورت مشاهده چنین تغییراتی، خانواده‌ها نباید آن را صرفاً به سن بالا نسبت دهند و بهتر است سالمند توسط پزشک یا متخصص سلامت روان ارزیابی شود.

استقلال سالمند؛ نخستین گام برای تقویت عزت‌نفس

دکتر شم‌آبادی در تشریح راهکارهای ارتقای سلامت روان سالمندان گفت: حفظ استقلال و احترام به حق تصمیم‌گیری سالمند در امور شخصی و خانوادگی، یکی از مهم‌ترین اقدامات برای تقویت عزت‌نفس و احساس ارزشمندی اوست.

وی افزود: خانواده‌ها باید تا حد امکان از تصمیم‌گیری به جای سالمند پرهیز کنند و متناسب با توانایی‌های فرد، فرصت انتخاب و مشارکت در امور زندگی را برای او فراهم سازند.

متخصص سلامت روان بیمارستان قائم(عج) ادامه داد: ایجاد و حفظ شبکه ارتباطی نیز در پیشگیری از انزوای اجتماعی اهمیت زیادی دارد و دیدارهای منظم خانوادگی، حضور در جمع دوستان و همسالان و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی می‌تواند به حفظ پیوندهای عاطفی و اجتماعی سالمندان کمک کند.

فعالیت بدنی و ذهنی؛ دو ستون مهم سلامت روان در سالمندی

وی با تأکید بر اهمیت فعالیت بدنی مناسب اظهار کرد: فعالیت‌های بدنی سبک و متناسب با شرایط جسمانی سالمند، مانند پیاده‌روی، می‌تواند به بهبود خلق و حفظ توانایی‌های جسمی و عملکردی کمک کند.

دکتر شم‌آبادی افزود: در کنار فعالیت بدنی، انجام فعالیت‌های شناختی مانند مطالعه، بازی‌های فکری، یادگیری مهارت‌های جدید و واگذاری مسئولیت‌های متناسب در خانواده نیز می‌تواند به حفظ کارکردهای شناختی و تقویت احساس مفید بودن سالمند کمک کند.

دسترسی سالمندان به خدمات رایگان سلامت روان

متخصص سلامت روان بیمارستان قائم(عج) با اشاره به ظرفیت‌های موجود در دانشگاه علوم پزشکی مشهد برای ارائه خدمات به سالمندان خاطرنشان کرد: شهروندان می‌توانند برای بهره‌مندی از خدمات تخصصی به مراکز خدمات جامع سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد مراجعه کنند و از خدمات غربالگری سلامت روان، افسردگی و اختلالات شناختی بهره‌مند شوند.

وی افزود: همچنین سامانه تلفنی ۴۰۳۰ برای مشاوره روان‌شناختی، خط صدای مشاور سازمان بهزیستی با شماره ۱۴۸۰ و سامانه پاسخگویی سلامت ۱۹۰ برای راهنمایی درباره خدمات و مراکز تخصصی، از ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند در مسیر دریافت مشاوره و خدمات مورد نیاز سالمندان و خانواده‌های آنان مورد استفاده قرار گیرند.

دکتر شم‌آبادی در پایان تأکید کرد: سالمندی به معنای پایان فعالیت، یادگیری و مشارکت اجتماعی نیست؛ بلکه با فراهم کردن حمایت مناسب، حفظ استقلال، ارتباطات اجتماعی، فعالیت بدنی و ذهنی و دسترسی به خدمات تخصصی، می‌توان زمینه سالمندی سالم، فعال و همراه با کیفیت زندگی مطلوب را فراهم کرد.