نقش کلیدی داروسازان بالینی در ارتقای ایمنی و اثربخشی درمان؛ از کاهش تداخلات دارویی تا مدیریت مصرف آنتیبیوتیکها
متخصص داروسازی بالینی بیمارستان قائم(عج) دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تشریح جایگاه این گروه تخصصی در تیم درمان، نقش داروسازان بالینی را در تصمیمگیریهای دارویی، پیشگیری از خطاهای پزشکی، کاهش تداخلات دارویی و بهینهسازی فرآیند درمان بیماران، حیاتی و تعیینکننده دانست.
دکتر بتول زارعی، در گفتوگو با وبدا با اشاره به جایگاه نوین داروسازی بالینی در نظام سلامت اظهار کرد: داروساز بالینی فراتر از نقش سنتی در تأمین و تحویل دارو، عضوی فعال از تیم درمان است که بهصورت مستقیم در فرآیند تصمیمگیریهای دارویی مشارکت دارد.
داروساز بالینی؛ در خط مقدم ایمنی دارودرمانی
وی با اشاره به مهمترین وظایف تخصصی داروسازان بالینی افزود: انتخاب دقیق دوز دارو متناسب با شرایط بالینی بیمار، اصلاح دوز در بیماران مبتلا به نارساییهای کلیوی و کبدی، بررسی علمی تداخلات دارویی و پایش مستمر عوارض ناخواسته داروها، از مهمترین اقداماتی است که میتواند به افزایش اثربخشی درمان و ارتقای ایمنی بیمار منجر شود.
این متخصص داروسازی بالینی، «تلفیق دارویی» را یکی از بخشهای مهم فرآیند مراقبت از بیمار دانست و گفت: بررسی دقیق فهرست داروهای مصرفی بیمار در زمان پذیرش و ترخیص، آموزش نحوه صحیح مصرف دارو به بیمار و خانواده و شناسایی مغایرتها و خطاهای احتمالی، از اقداماتی است که میتواند مصرف منطقی دارو را تقویت و از بروز خطاهای دارویی جلوگیری کند.
پلیفارماسی؛ ضرورت نظارت تخصصی بر درمانهای چنددارویی
زارعی با هشدار نسبت به پیامدهای مصرف همزمان تعداد زیادی دارو، تصریح کرد: در شرایطی که بیمار به دلیل پیچیدگی وضعیت بالینی تحت درمان با چندین دارو قرار میگیرد و تعداد داروهای مصرفی به بیش از ۱۰ تا ۱۲ قلم میرسد، احتمال بروز تداخلات دارویی به میزان قابل توجهی افزایش پیدا میکند.
وی افزود: در چنین شرایطی، حضور داروساز بالینی در کنار تیم پزشکی برای شناسایی و مدیریت تداخلات دارویی، بررسی ضرورت ادامه یا تغییر برخی داروها و کمک به ارتقای ایمنی بیمار، اهمیت ویژهای دارد.
این متخصص داروسازی بالینی، پایش سطح دارو در خون (TDM) و مشارکت در تجویز منطقی داروهای پرخطر را از دیگر وظایف مهم این گروه برشمرد و گفت: آنتیبیوتیکها، داروهای ضددرد و داروهای خوابآور از جمله داروهایی هستند که مصرف آنها نیازمند دقت و پایش تخصصی است.
گامهای بیمارستان قائم(عج) برای تقویت مراقبتهای دارویی
زارعی با اشاره به اقدامات انجامشده در بیمارستان قائم(عج) دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: از آذرماه سال ۱۴۰۳، با راهاندازی واحد مراقبتهای دارویی در این بیمارستان و حضور فعال داروسازان بالینی در ویزیتهای روزانه و گراند راندهای آموزشی، تلاش شده است با تقویت همکاری میان داروسازان و سایر اعضای تیم درمان، زمینه برای تجویز منطقیتر داروها و بهویژه آنتیبیوتیکها فراهم شود.
وی ادامه داد: حضور داروساز بالینی در فرآیند درمان، امکان بررسی تخصصی داروهای تجویزشده، شناسایی مشکلات احتمالی و ارائه پیشنهادهای علمی به تیم درمان را فراهم میکند و میتواند در بهینهسازی پروتکلهای درمانی نقش مؤثری داشته باشد.
هدف نهایی؛ دارودرمانی ایمن از بستری تا ترخیص
این متخصص داروسازی بالینی، هدف نهایی حضور این متخصصان در محیط بیمارستان را تضمین یک فرآیند ایمن و اثربخش دارودرمانی برای بیمار عنوان کرد و افزود: مراقبت دارویی نباید صرفاً به دوران بستری محدود شود، بلکه بیمار باید هنگام ترخیص نیز اطلاعات کافی درباره داروهای خود، نحوه مصرف، تداخلات احتمالی و عوارض مهم دریافت کند.
زارعی تأکید کرد: توسعه حضور تخصصی داروسازان بالینی در تیم درمان میتواند با کاهش خطاهای دارویی، مدیریت تداخلات، ارتقای مصرف منطقی داروها و بهینهسازی درمان، به افزایش کیفیت خدمات درمانی و حفظ و ارتقای سلامت بیماران کمک کند.
درج نظر