پایگاه خبری وبدا

روانپزشک مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی شهید هاشمی‌نژاد، با تأکید بر اینکه هر نوع فراموشی به معنای ابتلا به بیماری آلزایمر نیست، گفت: فراموشی‌های گاه‌به‌گاه می‌تواند با افزایش سن یا عواملی مانند استرس، اضطراب و کم‌خوابی مرتبط باشد، اما تداوم اختلال حافظه و تأثیر آن بر فعالیت‌های روزمره، نیازمند بررسی تخصصی از نظر اختلالات شناختی است.

دکتر ملیحه ارجمندی،  در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: فراموش کردن گاه‌به‌گاه نام افراد، محل قرار دادن وسایل یا برخی قرارهای روزانه می‌تواند در برخی افراد بخشی از روند طبیعی افزایش سن باشد و حتی در شرایطی مانند استرس، اضطراب، کم‌خوابی یا برخی بیماری‌ها نیز بروز کند؛ با این حال، زمانی که مشکلات حافظه به‌صورت مستمر ادامه پیدا کند یا توانایی فرد برای انجام فعالیت‌های معمول زندگی را تحت تأثیر قرار دهد، مراجعه به پزشک و ارزیابی دقیق ضروری است.

اختلال شناختی خفیف همیشه به معنای آلزایمر نیست

این روانپزشک با اشاره به مفهوم «اختلال شناختی خفیف» یا MCI افزود: بسیاری از افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف، دچار زوال عقل نیستند و همه این افراد نیز به بیماری آلزایمر مبتلا نخواهند شد؛ با این حال، در برخی افراد این وضعیت می‌تواند مرحله‌ای اولیه از بیماری آلزایمر باشد.

ارجمندی خاطرنشان کرد: به همین دلیل، شناسایی و پیگیری به‌موقع اختلالات شناختی اهمیت زیادی دارد و می‌تواند در کنترل روند بیماری، برنامه‌ریزی برای مراقبت و حفظ کیفیت زندگی فرد و خانواده او مؤثر باشد.

تکرار سؤال و گم شدن در مسیرهای آشنا را جدی بگیرید

وی مهم‌ترین علائم هشداردهنده اختلالات شناختی را برشمرد و گفت: تکرار مکرر یک سؤال، فراموش کردن مستمر رویدادهای اخیر، گم شدن در مسیرهای آشنا، دشواری در برنامه‌ریزی یا انجام فعالیت‌های روزمره، مشکل در یافتن واژه‌های مناسب هنگام صحبت، کاهش قدرت تصمیم‌گیری، تغییرات محسوس در رفتار یا شخصیت و اختلال در قضاوت، از جمله نشانه‌هایی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

ارجمندی افزود: بروز این علائم، به‌ویژه زمانی که به‌تدریج تشدید شوند، ضرورت ارزیابی پزشکی را افزایش می‌دهد و بهتر است فرد برای بررسی دقیق علت این تغییرات به پزشک مراجعه کند.

علائم آلزایمر فقط به فراموشی محدود نمی‌شود

این متخصص ادامه داد: فراموش کردن مکرر اطلاعات و اتفاقات اخیر، گم کردن وسایل و ناتوانی در پیدا کردن آن‌ها، دشواری در یافتن کلمات مناسب، سردرگمی نسبت به زمان و مکان، کاهش قدرت تصمیم‌گیری و قضاوت و تغییرات خلقی و شخصیتی مانند اضطراب، افسردگی، بی‌تفاوتی یا تحریک‌پذیری، از جمله علائمی هستند که ممکن است در بیماری آلزایمر مشاهده شوند.

وی تأکید کرد: وجود یک یا چند مورد از این علائم به‌تنهایی به معنای ابتلا به آلزایمر نیست و تشخیص قطعی بیماری تنها پس از بررسی شرح حال، معاینه و ارزیابی‌های تخصصی امکان‌پذیر است.

افزایش سن مهم‌ترین عامل خطر است

ارجمندی افزایش سن را مهم‌ترین عامل خطر ابتلا به آلزایمر عنوان کرد و گفت: سابقه خانوادگی و برخی عوامل ژنتیکی، بیماری‌های قلبی ـ عروقی، فشار خون بالا، دیابت، چاقی، کم‌تحرکی، مصرف دخانیات و آسیب‌های شدید به سر نیز می‌توانند خطر ابتلا به اختلالات شناختی و آلزایمر را افزایش دهند.

تشخیص آلزایمر تنها با مشاهده فراموشی امکان‌پذیر نیست

این روانپزشک درباره فرآیند تشخیص بیماری اظهار کرد: تشخیص آلزایمر صرفاً بر اساس وجود فراموشی انجام نمی‌شود و پزشک با بررسی شرح حال، معاینه بالینی، آزمون‌های حافظه و عملکردهای شناختی و در صورت نیاز آزمایش‌های خون و تصویربرداری از مغز مانند MRI یا سی‌تی‌اسکن، سایر علل احتمالی اختلال حافظه را نیز بررسی می‌کند.

وی افزود: برخی مشکلات جسمی یا روانی می‌توانند علائمی مشابه اختلالات شناختی ایجاد کنند؛ بنابراین تشخیص دقیق علت علائم، پیش‌شرط انتخاب مسیر مناسب درمان و مراقبت است.

سبک زندگی سالم به حفظ سلامت مغز کمک می‌کند

ارجمندی با تأکید بر نقش سبک زندگی در حفظ سلامت مغز گفت: فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم به‌ویژه الگوهای غذایی مانند رژیم مدیترانه‌ای، کنترل فشار خون، دیابت و کلسترول، خواب کافی و باکیفیت و انجام فعالیت‌های ذهنی از جمله مطالعه، حل جدول و یادگیری مهارت‌های جدید، از راهکارهای مهم برای حفظ عملکرد شناختی هستند.

وی ادامه داد: حفظ ارتباطات اجتماعی نیز اهمیت زیادی دارد و افراد با داشتن روابط اجتماعی فعال و مشارکت در فعالیت‌های ذهنی و اجتماعی می‌توانند به حفظ سلامت شناختی خود کمک کنند.

درمان قطعی وجود ندارد، اما می‌توان کیفیت زندگی را بهبود بخشید

این روانپزشک با اشاره به وضعیت درمان آلزایمر گفت: در حال حاضر درمان قطعی برای بیماری آلزایمر وجود ندارد، اما برخی داروهای موجود می‌توانند در بعضی بیماران به کنترل علائم یا کند شدن روند پیشرفت بیماری برای مدتی کمک کنند.

ارجمندی افزود: توان‌بخشی شناختی، آموزش و حمایت مستمر خانواده، حفظ فعالیت‌های روزمره بیمار، ایجاد محیطی ایمن و آرام و پیگیری منظم روند درمان نیز در حفظ توانایی‌های فرد، افزایش کیفیت زندگی بیمار و کاهش فشار روانی بر مراقبان نقش مؤثری دارد.

امید به تشخیص زودهنگام با روش‌های نوین

وی با اشاره به پیشرفت‌های علمی در زمینه تشخیص زودهنگام آلزایمر خاطرنشان کرد: پژوهشگران در حال توسعه آزمایش‌های خونی و روش‌های نوین تشخیصی هستند که می‌تواند در آینده امکان شناسایی افراد در معرض خطر و تشخیص بیماری را در مراحل اولیه افزایش دهد.

دکتر ارجمندی در پایان توصیه کرد: افراد در صورت تداوم مشکلات حافظه یا بروز تغییرات شناختی که عملکرد روزمره آنان را مختل می‌کند، مراجعه به پزشک و ارزیابی تخصصی را به تأخیر نیندازند؛ زیرا تشخیص زودهنگام می‌تواند زمینه را برای مداخلات مؤثرتر، برنامه‌ریزی مناسب‌تر برای مراقبت و ارتقای کیفیت زندگی بیماران و خانواده‌های آنان فراهم کند.