پایگاه خبری وبدا

معاون سلامت مجتمع آموزشی، درمانی و پژوهشی امام رضا(ع) دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به مخاطرات مصرف نادرست دارو در سالمندان، گفت: مصرف هم‌زمان چند دارو، تداخل داروهای شیمیایی با مکمل‌ها و داروهای گیاهی، بی‌نظمی در مصرف داروها و استفاده خودسرانه از کورتون‌ها از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده سلامت سالمندان است و می‌تواند خطر عوارض جدّی، بستری و حتی شرایط اورژانسی را افزایش دهد.

دکتر مهدی فروغیان در گفت‌وگو با وب‌دا، با اشاره به مهم‌ترین چالش‌های دارودرمانی در سالمندان اظهار کرد: یکی از شایع‌ترین مشکلات این گروه سنی، مصرف هم‌زمان چند دارو یا چنددارویی (Polypharmacy) است؛ موضوعی که احتمال بروز خطا در مصرف، فراموشی دوز دارو و تداخلات دارویی را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.

وی افزود: فراموش کردن زمان مصرف دارو یا مصرف بیش از مقدار تجویزشده از مشکلات رایج سالمندان است و برای پیشگیری از این وضعیت باید آموزش کافی به بیمار و خانواده ارائه شود.

معاون سلامت مجتمع آموزشی، درمانی و پژوهشی امام رضا(ع) ادامه داد: تعیین برنامه زمانی مشخص برای مصرف داروها، استفاده از یادآور تلفن همراه و قرار دادن داروها در جعبه‌های مخصوص بر اساس ساعت مصرف روزانه، از راهکارهای ساده اما مؤثر برای کاهش خطاهای دارویی به شمار می‌رود.

همراه داشتن فهرست داروها؛ اقدامی ساده اما حیاتی

دکتر فروغیان با تأکید بر اهمیت تداخلات دارویی در سالمندان تصریح کرد: هر داروی جدید باید با در نظر گرفتن داروهای فعلی بیمار تجویز شود، زیرا احتمال تداخل میان داروها در این سنین بالاست.

وی خاطرنشان کرد: سالمندان باید همواره فهرست کامل داروهای مصرفی خود را همراه داشته باشند تا پزشک در هر مراجعه درمانی بتواند با آگاهی کامل درباره ادامه یا تغییر درمان تصمیم‌گیری کند.

وی افزود: هیچ داروی جدیدی، حتی داروهای گیاهی یا مکمل‌های غذایی، نباید بدون مشورت پزشک مصرف شود، زیرا این فرآورده‌ها نیز می‌توانند با داروهای شیمیایی تداخل داشته باشند یا جذب و اثربخشی آن‌ها را تغییر دهند؛ در حالی که بسیاری از افراد به اشتباه آن‌ها را کاملاً بی‌خطر تصور می‌کنند.

برخی تداخلات دارویی می‌توانند خطرناک باشند

معاون سلامت مجتمع آموزشی، درمانی و پژوهشی امام رضا(ع) با اشاره به نمونه‌ای از تداخلات مهم دارویی گفت: داروهایی مانند وارفارین که برای رقیق کردن خون تجویز می‌شوند، در صورت مصرف هم‌زمان با برخی داروهای مسکن، می‌توانند خطر خونریزی‌های گوارشی و سایر عوارض جدی را افزایش دهند.

وی همچنین درباره مصرف داروهای خواب‌آور هشدار داد و افزود: این داروها ممکن است باعث گیجی و خواب‌آلودگی شوند و خطر زمین‌خوردن، سقوط و شکستگی را در سالمندان افزایش دهند؛ اتفاقی که در این گروه سنی می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری به دنبال داشته باشد.

دکتر فروغیان با اشاره به اینکه بسیاری از سالمندان مبتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت و فشار خون هستند، اظهار کرد: مصرف منظم داروها و رعایت زمان مناسب استفاده از آن‌ها در این بیماران اهمیت بیشتری دارد، زیرا برخی داروهای کنترل فشار خون و دیابت ممکن است با مسکن‌ها یا داروهای ادرارآور تداخل داشته باشند و هرگونه تغییر در نوع یا دوز دارو باید تنها با نظر پزشک انجام شود.

خواب‌آلودگی و بی‌حالی؛ زنگ خطر مصرف نادرست دارو

وی درباره علائم هشداردهنده مصرف نادرست دارو گفت: اگر سالمند به‌طور ناخواسته بیش از مقدار تجویزشده دارو مصرف کند، ممکن است علائمی مانند خواب‌آلودگی، گیجی، بی‌حالی، بی‌حوصلگی یا کاهش اشتها بروز کند. در چنین شرایطی باید احتمال تداخل دارویی یا اشتباه در مصرف دارو را جدی گرفت و در اسرع وقت با پزشک مشورت کرد.

مصرف خودسرانه کورتون‌ها می‌تواند عوارض جدّی ایجاد کند

معاون سلامت مجتمع آموزشی، درمانی و پژوهشی امام رضا(ع) در ادامه با اشاره به مصرف کورتون‌ها در سالمندان گفت: داروهایی مانند پردنیزولون و دگزامتازون در صورت تجویز صحیح پزشک، نقش مهمی در درمان بسیاری از بیماری‌ها دارند، اما مصرف خودسرانه یا طولانی‌مدت آن‌ها می‌تواند عوارض قابل توجهی ایجاد کند.

وی افزود: افزایش قند خون، تشدید دیابت، بالا رفتن فشار خون، پوکی استخوان و افزایش خطر شکستگی از مهم‌ترین عوارض مصرف طولانی‌مدت کورتون‌ها است؛ عوارضی که در سالمندان به دلیل کاهش تراکم استخوان و آسیب‌پذیری بیشتر، اهمیت دوچندان دارد.

دکتر فروغیان ادامه داد: کورتون‌ها همچنین می‌توانند با تضعیف سیستم ایمنی، احتمال بروز عفونت‌های جدّی را افزایش دهند و خطر ابتلا به زخم معده و سایر مشکلات گوارشی را نیز بالا ببرند؛ از این‌رو مصرف این داروها باید همواره تحت نظر پزشک باشد.

وی درباره قطع ناگهانی کورتون نیز هشدار داد و گفت: بیمارانی که به‌صورت طولانی‌مدت از این داروها استفاده می‌کنند، نباید مصرف آن را به‌طور ناگهانی متوقف کنند، زیرا این اقدام می‌تواند موجب تشدید بیماری و حتی بروز شرایط اورژانسی شود. کاهش یا قطع کورتون باید به‌صورت تدریجی و صرفاً با نظر پزشک انجام گیرد.

معاون سلامت مجتمع آموزشی، درمانی و پژوهشی امام رضا(ع) در پایان تأکید کرد: تداخلات دارویی در سالمندان موضوعی بسیار جدّی است و نباید نادیده گرفته شود. همراه داشتن فهرست داروهای مصرفی، پرهیز از مصرف خودسرانه داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی و همچنین خودداری از مصرف یا قطع خودسرانه کورتون‌ها، از مهم‌ترین راهکارهای حفظ سلامت سالمندان و پیشگیری از عوارض دارویی است.