کالبدشکافی روانشناختی مداخلات زیبایی؛ از توهم تغییر تا واقعیت اضطراب
متخصص روانپزشکی و فوق تخصص سایکوسوماتیک بیمارستان امام رضا(ع) با تأکید بر اینکه جراحیها و مداخلات زیبایی تنها یک اقدام جسمانی نیستند، گفت: سلامت روان متقاضیان این اقدامات باید پیش از انجام مداخلات زیبایی مورد توجه قرار گیرد، زیرا برخی اختلالات روانشناختی و انتظارات غیرواقعبینانه میتوانند بر میزان رضایت از نتیجه درمان و حتی روند سازگاری فرد با ظاهر جدید تأثیرگذار باشند.
دکتر مهدیه حسینپور در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: جراحی زیبایی و اقداماتی مانند تزریق ژل و بوتاکس در سالهای اخیر با استقبال قابل توجهی مواجه شدهاند و دامنه این مداخلات نیز از تغییرات ظاهری صورت تا پیکرتراشی و سایر اقدامات زیبایی گسترش یافته است؛ از این رو لازم است ابعاد روانشناختی و اجتماعی این پدیده بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: گرایش به انجام اقدامات زیبایی در میان نوجوانان و جوانان نیز دیده میشود و عواملی مانند تأثیرپذیری از همسالان، تصویر ذهنی فرد از خود و الگوهای ارائهشده در فضای مجازی میتواند در شکلگیری این تمایل نقش داشته باشد.
وقتی تصویر مجازی جایگزین واقعیت میشود
متخصص روانپزشکی و فوق تخصص سایکوسوماتیک با اشاره به تأثیر فضای مجازی بر نگرش افراد نسبت به ظاهر خود تصریح کرد: نمایش مداوم تصاویر فیلترشده و استانداردهای غیرواقعی زیبایی میتواند باعث شود برخی افراد ویژگیهای طبیعی چهره و بدن خود را بهعنوان نقص تلقی کنند و برای رسیدن به تصویری که در فضای مجازی میبینند، به دنبال تغییرات مکرر در ظاهر خود باشند.
دکتر حسینپور خاطرنشان کرد: در غربالگری روانشناختی متقاضیان جراحی زیبایی، باید مشخص شود که انگیزه فرد از انجام عمل چیست، آیا پیش از این نیز جراحی زیبایی داشته است، چه میزان از زمان روزانه خود را صرف نگرانی درباره نقص ظاهری میکند و آیا این نگرانی در فعالیتهای روزمره او اختلال ایجاد کرده است.
وی ادامه داد: همچنین لازم است مشخص شود فرد برای پنهان کردن نقص مورد ادعای خود از آرایش، لباس یا زاویه خاص در عکس استفاده میکند یا خیر و آیا انتظار دارد جراحی زیبایی بهصورت معجزهآسا مشکلات ذهنی، عاطفی یا سایر مسائل زندگی او را برطرف کند.
این متخصص روانپزشکی افزود: ارائه تصویر فیلترشده یا عکس فرد دیگری بهعنوان نتیجه مطلوب جراحی نیز میتواند یکی از نشانههای وجود انتظارات غیرواقعبینانه باشد و هرچه پاسخهای مثبت به این سؤالات بیشتر باشد، ضرورت ارزیابی دقیقتر روانشناختی پیش از اقدام افزایش مییابد.
اختلال بدشکلانگاری؛ مسئلهای فراتر از ظاهر
دکتر حسینپور با اشاره به اختلال بدشکلانگاری بدن اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در ارزیابی روانشناختی متقاضیان جراحی زیبایی، توجه به احتمال وجود این اختلال است؛ زیرا در این شرایط، مسئله اصلی الزاماً ویژگی ظاهری فرد نیست، بلکه تصویر ذهنی و نحوه ادراک او از ظاهر خود است.
وی افزود: بر اساس مطالعاتی که به آنها اشاره شده است، شیوع اختلال بدشکلانگاری بدن در جمعیت عمومی حدود یک تا دو درصد گزارش شده، در حالی که این میزان در میان متقاضیان جراحی زیبایی در برخی مطالعات بین پنج تا ۱۵ درصد برآورد شده است.
متخصص روانپزشکی و فوق تخصص سایکوسوماتیک ادامه داد: افرادی که در طیف این اختلال قرار دارند ممکن است پس از جراحی نیز رضایت کافی از نتیجه نداشته باشند و حتی تمرکز و نگرانی آنها درباره ظاهر افزایش پیدا کند؛ زیرا مداخله جراحی لزوماً مشکل اصلی یعنی تصویر ذهنی فرد از بدن خود را برطرف نمیکند.
جراحی زیبایی همیشه به افزایش اعتمادبهنفس منجر نمیشود
وی با اشاره به تصور رایج درباره تأثیر جراحی زیبایی بر افزایش اعتمادبهنفس گفت: اگرچه برخی افراد ممکن است در کوتاهمدت احساس بهتری نسبت به ظاهر خود پیدا کنند، اما حل نشدن مشکلات روانشناختی زمینهای میتواند موجب بازگشت نگرانیها پس از مدتی شود.
دکتر حسینپور افزود: فرد ممکن است پس از جراحی برای مدتی احساس رضایت و هیجان بیشتری داشته باشد، اما با گذشت زمان و سازگاری با ظاهر جدید، مسائل روانی حلنشده دوباره خود را نشان دهند؛ بنابراین نباید انتظار داشت که تغییر ظاهری بهتنهایی مشکلات عاطفی یا روانشناختی فرد را برطرف کند.
اضطراب ناشی از ناهماهنگی با چهره جدید
پزشک بخش روانتنی بیمارستان امام رضا(ع) یکی دیگر از پیامدهای احتمالی مداخلات زیبایی را اختلال در سازگاری عنوان کرد و گفت: برخی بیماران پس از جراحیهای تهاجمی ممکن است در تطبیق چهره جدید خود با تصویری که از خود دارند، با دشواری مواجه شوند و این ناهماهنگی میتواند زمینهساز اضطراب و ناراحتی روانی شود.
وی خاطرنشان کرد: پذیرش تغییرات ظاهری نیازمند زمان است و اگر فرد پیش از عمل، انتظارات غیرواقعبینانه یا مشکلات حلنشده روانشناختی داشته باشد، احتمال بروز نارضایتی و دشواری در سازگاری افزایش مییابد.
افزایش مداخلات زیبایی و ضرورت توجه به سلامت روان
دکتر حسینپور با اشاره به گسترش جراحیها و مداخلات زیبایی در جهان اظهار کرد: جراحیهای زیبایی طی سالهای اخیر از یک موضوع نسبتاً حاشیهای در پزشکی به حوزهای پرتقاضا تبدیل شدهاند و همزمان با پیشرفت فناوریها و تکنیکهای جراحی، توجه به سلامت روان بیماران باید متناسب با این تحول افزایش یابد.
وی افزود: جراحی زیبایی برخلاف تصور رایج، صرفاً یک مداخله جسمانی نیست و میتواند ابعاد روانشناختی مهمی داشته باشد؛ بنابراین ارزیابی انگیزه، انتظارات و وضعیت روانی فرد باید در کنار ارزیابیهای جسمانی مورد توجه قرار گیرد.
خطرات انجام اقدامات زیبایی توسط افراد فاقد صلاحیت
متخصص روانپزشکی و فوق تخصص سایکوسوماتیک همچنین با اشاره به گسترش ارائه برخی خدمات زیبایی توسط افراد فاقد صلاحیت حرفهای گفت: انجام تزریقها و سایر اقدامات زیبایی توسط افراد غیرمتخصص میتواند عوارض جدی برای فرد به همراه داشته باشد.
وی تصریح کرد: عوارضی مانند عفونت، آسیبهای چشمی، افتادگی پلک و اختلالات بینایی از جمله پیامدهای احتمالی برخی اقدامات زیبایی هستند و در موارد شدیدتر نیز ممکن است عوارض بسیار جدی ایجاد شود؛ از این رو انتخاب فرد متخصص و مرکز درمانی مجاز، اهمیت اساسی دارد.
ضرورت حرکت از مدل مشتریمحور به سلامتمحور
دکتر حسینپور با تأکید بر ضرورت رعایت اصول اخلاق پزشکی در حوزه جراحی زیبایی گفت: جراح نباید تنها بر نتیجه تکنیکی عمل تمرکز کند، بلکه شناخت وضعیت روانی بیمار، انگیزه او برای جراحی و میزان واقعبینانه بودن انتظارات نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی پیشنهاد کرد: ارزیابی روانشناختی متقاضیان برخی جراحیهای زیبایی تهاجمی بهعنوان بخشی از فرآیند ارزیابی پیش از عمل مورد توجه جدی قرار گیرد و در افرادی که نشانههای شدید اختلال بدشکلانگاری یا انتظارات غیرواقعبینانه دارند، ابتدا ارزیابی و مداخله تخصصی روانشناختی انجام شود.
متخصص روانپزشکی و فوق تخصص سایکوسوماتیک در پایان خاطرنشان کرد: حرکت به سمت یک مدل یکپارچه که در آن سلامت جسم و روان بیمار همزمان مورد توجه قرار گیرد، میتواند به کاهش نارضایتی و پیامدهای روانشناختی پس از مداخلات زیبایی کمک کند؛ زیرا میزان رضایت از جراحی تنها به مهارت تکنیکی وابسته نیست و انتظارات واقعبینانه بیمار نیز نقش مهمی در تجربه او از نتیجه درمان دارد.
درج نظر