پایگاه خبری وبدا

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر نقش تغذیه هدفمند و فعالیت بدنی در حفظ سلامت و استقلال سالمندان، گفت: تغییرات فیزیولوژیک دوران سالمندی، نیازهای تغذیه‌ای افراد را دستخوش تغییر می‌کند و توجه به دریافت متعادل پروتئین، ویتامین‌ها، املاح و مایعات می‌تواند در پیشگیری از ناتوانی و ارتقای کیفیت زندگی این گروه سنی مؤثر باشد.

دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با وب‌دا، اظهار کرد: با افزایش سن، نیاز بدن به انرژی کاهش می‌یابد که این مسئله عمدتاً ناشی از کاهش فعالیت فیزیکی و افت توده عضلانی است؛ با این حال، نیاز به پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن کاهش پیدا نمی‌کند.

وی افزود: سالمندان گاهی به دلیل کاهش میزان دریافت کلی انرژی و تغییر در حس چشایی، پروتئین کمتری از نیاز بدن دریافت می‌کنند که توجه خانواده‌ها و مراقبان را به این موضوع ضروری می‌سازد.

تعادل در مصرف کربوهیدرات، چربی و فیبر

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت تعادل در دریافت درشت‌مغذی‌ها، گفت: کربوهیدرات‌ها باید بیش از نیمی از انرژی روزانه سالمندان را تأمین کنند و دریافت روزانه ۲۰ تا ۳۵ گرم فیبر غذایی نیز توصیه می‌شود.

دکتر اباصلتی ادامه داد: در سالمندان سالم، حداکثر ۳۰ درصد انرژی روزانه می‌تواند از چربی‌ها تأمین شود و بهتر است سهم چربی‌های اشباع به ۸ تا ۱۰ درصد محدود شود؛ همچنین میزان کلسترول دریافتی روزانه نباید از ۳۰۰ میلی‌گرم فراتر رود.

وی با تأکید بر اهمیت تأمین آب مورد نیاز بدن در سالمندی، خاطرنشان کرد: خطر کم‌آبی در این دوران افزایش می‌یابد و برای پیشگیری از دهیدراتاسیون، مصرف روزانه حدود یک میلی‌لیتر آب به ازای هر کیلوکالری انرژی دریافتی توصیه می‌شود.

ویتامین D، کلسیم و ویتامین‌های گروه B؛ ریزمغذی‌های مورد توجه سالمندان

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تغییرات جذب ریزمغذی‌ها در دوران سالمندی، اظهار کرد: کاهش ساخت ویتامین D در پوست و تغییر در جذب گوارشی و عملکرد گیرنده‌های آن، اهمیت دریافت کافی ویتامین D و کلسیم را در این دوران افزایش می‌دهد.

وی افزود: دریافت کافی ویتامین‌های B6 و B12 و اسیدفولیک نیز برای تنظیم سطح هموسیستئین خون اهمیت دارد و باید در الگوی غذایی سالمندان مورد توجه قرار گیرد.

دکتر اباصلتی با اشاره به اهمیت دریافت آهن گفت: سالمندانی که از مصرف گوشت قرمز، مرغ و ماهی پرهیز می‌کنند ممکن است در معرض دریافت ناکافی آهن قرار گیرند. همچنین مصرف مکمل روی تنها در صورت وجود کمبود قطعی توصیه می‌شود.

وی نسبت به مصرف خودسرانه و بیش‌ازحد مکمل‌های غذایی هشدار داد و افزود: برخی مواد مغذی در مقادیر بالا می‌توانند موجب مسمومیت یا اختلال در جذب سایر ریزمغذی‌ها شوند و حتی به هیپرویتامینوز منجر شوند؛ بنابراین هرگونه مکمل‌یاری باید بر اساس رژیم غذایی، شرایط بالینی و نیازهای فرد سالمند انجام شود.

تغییرات بدن در سالمندی، نیازهای تغذیه‌ای را تغییر می‌دهد

دکتر اباصلتی با اشاره به عوامل مؤثر بر وضعیت تغذیه سالمندان، بیان کرد: تداخلات دارویی، افسردگی، بی‌اشتهایی، آرتریت، مشکلات دهان و دندان، اختلالات بینایی و بیماری‌هایی مانند آلزایمر و پوکی استخوان می‌توانند بر دریافت و وضعیت تغذیه‌ای سالمندان تأثیرگذار باشند.

وی ادامه داد: کاهش توده عضلانی موجب کاهش نیاز به انرژی می‌شود، در حالی که کاهش توده استخوانی و افزایش هورمون پاراتیروئید، اهمیت دریافت کلسیم و ویتامین D را افزایش می‌دهد.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: افزایش pH معده می‌تواند جذب برخی ریزمغذی‌ها را کاهش دهد و اهمیت دریافت ویتامین B12، اسیدفولیک، کلسیم، آهن و روی را بیشتر کند. همچنین کاهش عملکرد سیستم ایمنی، نیاز بدن به برخی ریزمغذی‌ها از جمله ویتامین‌های B6 و E و روی را افزایش می‌دهد.

وی با اشاره به افزایش استرس اکسیداتیو در دوران سالمندی، دریافت منابع غذایی حاوی آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند ویتامین C، ویتامین E و بتاکاروتن را حائز اهمیت دانست و گفت: با توجه به تغییرات متابولیکی بدن در سالمندی، مصرف مازاد ویتامین A نیز ضرورتی ندارد.

رژیم غذایی سالمند باید فردمحور باشد

دکتر اباصلتی تأکید کرد: حفاظت از سلامت سالمندان نیازمند شناسایی ضعف‌ها و تقویت توانمندی‌های آنان در زمینه خودمراقبتی است و نمی‌توان برای همه سالمندان یک الگوی غذایی یکسان در نظر گرفت.

وی افزود: توصیه‌های تغذیه‌ای باید با توجه به شرایط بالینی، داروهای مصرفی، میزان فعالیت بدنی، وضعیت جسمی و الگوی زندگی هر فرد سالمند تنظیم شود تا ضمن تأمین نیازهای بدن، از بروز عوارض ناشی از کمبود یا مصرف بیش‌ازحد مواد مغذی پیشگیری شود.

فعالیت بدنی؛ مکمل ضروری تغذیه سالم در سالمندی

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان، فعالیت بدنی منظم را مکمل جدایی‌ناپذیر تغذیه سالم دانست و اظهار کرد: تحرک بدنی منظم با تقویت عضلات و استخوان‌ها، بهبود خلق، افزایش اعتماد به نفس، کاهش دردهای مزمن و کمک به سلامت مغز، نقش مهمی در حفظ کیفیت زندگی سالمندان دارد.

وی افزود: فعالیت بدنی منظم همچنین می‌تواند در پیشگیری و کنترل بیماری‌های مزمن از جمله بیماری‌های قلبی‌عروقی، پرفشاری خون، دیابت نوع ۲، پوکی استخوان، سکته‌های مغزی، افسردگی و سرطان روده بزرگ مؤثر باشد.

دکتر اباصلتی خاطرنشان کرد: تغذیه متوازن و فعالیت بدنی برنامه‌ریزی‌شده، دو رکن اساسی در حفظ توانمندی، استقلال و کیفیت زندگی سالمندان و پیشگیری از عوارض و ناتوانی‌های دوران سالمندی به شمار می‌روند.