پایگاه خبری وبدا

متخصص بیهوشی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: بیهوشی تنها به حضور در اتاق عمل محدود نمی‌شود، بلکه فرآیندی است که از ارزیابی بیمار پیش از عمل آغاز شده و تا مراقبت‌های پس از جراحی ادامه می‌یابد و نقشی اساسی در ایمنی بیمار و موفقیت تیم جراحی ایفا می‌کند.

دکتر علی مینوچهر در گفت‌وگو با وب‌دا با اشاره به جایگاه این رشته در پزشکی اظهار کرد: رشته بیهوشی از رشته‌های مادر و نسبتاً نوین علم پزشکی و در واقع پلی میان طب داخلی و رشته‌های جراحی است و از آن به عنوان پزشکی حول و حوش عمل جراحی یاد می‌شود.

وی افزود: برخلاف تصور عمومی، بیهوشی صرفاً مربوط به اتاق عمل نیست، بلکه فرآیندی است که با ویزیت بیماران از حدود یک ماه تا ۷۲ ساعت پیش از عمل در کلینیک بیهوشی یا بخش‌های بستری آغاز می‌شود، در طول عمل جراحی در اتاق عمل ادامه می‌یابد و پس از آن نیز تا زمان ترخیص بیمار از ریکاوری و حتی در بخش‌های مراقبت ویژه یا در دوره‌های کوتاه‌مدت پس از جراحی پیگیری می‌شود.

این متخصص بیهوشی درباره هدف از معاینات پیش از عمل گفت: این ارزیابی‌ها با هدف بهینه‌سازی وضعیت بیمار برای انجام جراحی، انجام بررسی‌ها و مداخلات تشخیصی و درمانی لازم و در نهایت کاهش عوارض احتمالی و همچنین کاهش میزان لغو شدن اعمال جراحی در اتاق عمل انجام می‌شود.

دکتر مینوچهر با تأکید بر اهمیت همکاری میان جراح و متخصص بیهوشی اظهار کرد: یکی از عوامل مهم در موفقیت یک تیم جراحی، حضور متخصص بیهوشی مجرب و آگاه به شرایط بیمار است. در بسیاری از موارد متخصص بیهوشی با بررسی دقیق وضعیت بیمار و پیش‌بینی عوارض احتمالی می‌تواند در مدیریت بهتر بیمار به جراح کمک کرده و حتی در صورت لزوم پیشنهاد تعویق زمان جراحی یا استفاده از روش‌های درمانی جایگزین را مطرح کند.

وی ادامه داد: در حالی که جراح در اتاق عمل بر انجام عمل جراحی و ناحیه‌ای محدود از بدن بیمار تمرکز دارد، این متخصص بیهوشی است که با پایش مداوم وضعیت حیاتی بیمار، مسئولیت حفظ جان بیمار را بر عهده دارد. مدیریت صحیح شرایط بیمار در حین و پس از عمل می‌تواند از بروز بسیاری از مخاطرات جلوگیری کند، در حالی که بروز خطا در این مرحله ممکن است پیامدهای جدی برای بیمار و تیم جراحی به همراه داشته باشد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به گستردگی دانش مورد نیاز در این رشته گفت: دانش بیهوشی به تعبیر بسیاری از اساتید، علاوه بر مهارت در بیهوش کردن بیماران، مانند اقیانوسی کم‌عمق از تمام شاخه‌های علم پزشکی است؛ چرا که متخصص بیهوشی باید با نکات مهم بیماری‌ها در حوزه‌های مختلف از داخلی و زنان گرفته تا بیماری‌های اعصاب و روان آشنا باشد تا بتواند مدیریت ایمن بیهوشی را برای هر بیمار انجام دهد.

وی درباره دشواری‌های این رشته نیز توضیح داد: رشته بیهوشی برای انجام هر نوع عمل یا اقدام جراحی و مداخله‌ای ضروری است و بدون حضور متخصص بیهوشی بسیاری از این اقدامات امکان‌پذیر نیست. در عین حال این رشته طیف گسترده‌ای از شرایط بالینی را دربر می‌گیرد؛ از بیهوشی عمومی در جراحی‌های بزرگ و بیماران ناپایدار گرفته تا بیهوشی‌های ناحیه‌ای مانند بلوک‌های عصبی و بی‌حسی یک عضو یا بخشی از بدن.

دکتر مینوچهر افزود: بیهوشی مادر باردار، نوزاد مبتلا به بیماری‌های مادرزادی، فرد سالمند، بیمار دچار سانحه رانندگی یا حتی یک فرد جوان برای انجام جراحی زیبایی، هرکدام شرایط متفاوتی دارند و مدیریت آنها نیازمند مهارت‌های تخصصی و انعطاف‌پذیری بالای متخصص بیهوشی است.

وی با اشاره به چالش‌های این رشته گفت: با وجود اهمیت بالای تخصص بیهوشی در نظام درمان، در سال‌های اخیر به دلایل مختلف شاهد کاهش تقاضا برای ورود به این رشته و خالی ماندن برخی صندلی‌های دستیاری بیهوشی بوده‌ایم و در بسیاری از مراکز درمانی و شهرستان‌ها با کمبود متخصص بیهوشی مواجه هستیم.

به گفته این متخصص بیهوشی، در برخی مراکز درمانی این کمبود حتی موجب تعطیلی اتاق عمل یا اعزام بیماران به مراکز دیگر شده است.

دکتر مینوچهر یکی از دلایل این وضعیت را عدم تناسب تعرفه‌ها و تفاوت میزان پرداخت با برخی رشته‌های جراحی عنوان کرد و افزود: مقیمی شبانه‌روزی در بیمارستان، فشار کاری بالا، استرس زیاد در شرایط بحرانی و مسئولیت سنگین در مدیریت بیماران از دیگر چالش‌های این رشته محسوب می‌شود.

وی تأکید کرد: اصلاح نظام تعرفه‌گذاری و پرداخت و همچنین در نظر گرفتن امتیازات حمایتی برای پزشکان شاغل در مناطق کم‌برخوردار یا دور از مرکز می‌تواند در میان‌مدت از بروز مشکلات جدی برای نظام سلامت کشور جلوگیری کند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره آینده این رشته نیز گفت: تخصص بیهوشی رشته‌ای مبتنی بر دانش، داروها و تجهیزات پیشرفته پایش و تشخیص است و هرگونه پیشرفت در داروها و فناوری‌های پزشکی می‌تواند تحولات مهمی در این حوزه ایجاد کند.

دکتر مینوچهر افزود: با گسترش جراحی‌های فوق‌تخصصی، نیاز به بیهوشی نیز از یک رشته تخصصی به سمت فوق‌تخصص‌های گوناگون حرکت کرده است و در حوزه‌هایی مانند بیهوشی اطفال، بیهوشی قلب، بیهوشی در جراحی‌های مغز و اعصاب، مراقبت‌های ویژه، بیهوشی ناحیه‌ای و مدیریت درد به تخصص‌های پیشرفته‌تری نیاز وجود دارد.

وی خاطرنشان کرد: این روند فرصت‌های متعددی برای ادامه تحصیل و ارتقای مهارت‌های علمی و عملی در حوزه بیهوشی فراهم کرده و آینده این رشته را به یکی از حوزه‌های مهم و پیشرفته در علم پزشکی تبدیل کرده است.