پایگاه خبری وبدا

مسئول واحد سلامت روان بیمارستان قائم(عج) دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت توجه والدین و معلمان به تغییرات جسمی، رفتاری و اجتماعی دانش‌آموزان گفت: تنگی‌های جسمی مانند سردرد و دل‌درد بدون علت پزشکی مشخص، تغییرات ناگهانی خلق‌وخو، اختلال خواب، کناره‌گیری از همکلاسی‌ها و اجتناب از مدرسه می‌تواند از نشانه‌های اضطراب پنهان در کودکان و نوجوانان باشد.

دکتر رضا شم‌آبادی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: مدرسه تنها محیطی برای آموزش نیست، بلکه نقش مهمی در هویت‌یابی، تنظیم هیجانی و جامعه‌پذیری دانش‌آموزان دارد؛ با این حال، بازگشت به آموزش حضوری، به‌ویژه پس از وقفه‌های تحصیلی، ممکن است برای برخی دانش‌آموزان با «استرس انطباق» و فشار ناشی از تغییر شرایط همراه باشد.

اجتناب از مدرسه همیشه «تنبلی» یا لجبازی نیست

وی با اشاره به برخی برداشت‌های نادرست درباره رفتار دانش‌آموزان افزود: اجتناب از مدرسه یا بی‌میلی به حضور در کلاس همیشه ناشی از تنبلی یا لجبازی نیست و ممکن است ریشه در اضطراب جدایی، اضطراب اجتماعی یا حساسیت به شلوغی و محرک‌های محیطی داشته باشد.

مسئول واحد سلامت روان بیمارستان قائم(عج) تصریح کرد: برخی دانش‌آموزان در ماه‌های نخست بازگشت به مدرسه ممکن است دچار «خستگی تعاملی» یا اضافه‌بار حسی شوند و به همین دلیل، کاهش موقت تمرکز یا عملکرد آنها لزوماً به معنای افت توانایی تحصیلی نیست.

دکتر شم‌آبادی تأکید کرد: تمرکز صرف بر نمرات و جبران افت تحصیلی در ابتدای سال تحصیلی می‌تواند فشار روانی دانش‌آموز را افزایش دهد؛ بنابراین ایجاد حس تعلق، تقویت تعاملات اجتماعی، فعالیت‌های گروهی و کاهش فشار آزمون‌ها می‌تواند به شکل‌گیری محیطی امن‌تر برای یادگیری کمک کند.

علائم جسمی و رفتاری اضطراب را جدّی بگیریم

وی دردهای شکمی، تهوع، تپش قلب، سردرد و سرگیجه در ساعات آغازین صبح یا شب پیش از شروع هفته تحصیلی، در صورت نبود علت پزشکی مشخص، از جمله علائمی دانست که می‌تواند با اضطراب مرتبط باشد و نیازمند توجه والدین است.

این متخصص سلامت روان، پرخاشگری ناگهانی، گریه‌های مکرر، تحریک‌پذیری، وابستگی بیش از حد به والدین، بی‌خوابی، کابوس‌های مکرر و خستگی روزانه را از دیگر نشانه‌های قابل توجه برشمرد.

وی همچنین گفت: کناره‌گیری از جمع همسالان، پرهیز از بازی در زنگ تفریح، مشارکت نکردن در فعالیت‌های کلاسی و ماندن در گوشه حیاط مدرسه از تغییرات اجتماعی است که نباید نادیده گرفته شود.

دکتر شم‌آبادی افزود: نگرانی افراطی درباره تکالیف، پاک کردن مکرر نوشته‌ها و اشتغال ذهنی شدید با بازخورد منفی معلمان نیز می‌تواند نشانه‌ای از اضطراب و کمال‌گرایی مشکل‌زا باشد و در صورت تداوم، ارزیابی تخصصی را ضروری کند.

به جای انکار اضطراب، احساس کودک را درک کنیم

مسئول واحد سلامت روان بیمارستان قائم(عج) نخستین گام در مواجهه با اضطراب دانش‌آموزان را پذیرش و اعتباردهی به احساس کودک دانست و گفت: به جای عباراتی مانند «مدرسه که ترس ندارد»، بهتر است والدین احساس کودک را بشناسند و به او اطمینان دهند که برای سازگاری با شرایط جدید، در کنار او هستند.

وی بر اهمیت خواب منظم، بیداری در ساعت مشخص، صرف صبحانه، فعالیت بدنی و مدیریت استفاده از تلفن همراه و سایر نمایشگرها تأکید کرد و افزود: بهتر است استفاده از نمایشگرها دست‌کم یک ساعت پیش از خواب متوقف شود تا زمینه برای خواب مناسب و آرامش بیشتر فراهم شود.

دکتر شم‌آبادی خاطرنشان کرد: پرهیز کامل از مدرسه معمولاً راهکار مناسبی برای مقابله با اضطراب نیست و می‌تواند چرخه اجتناب و اضطراب را تقویت کند؛ در مقابل، حضور تدریجی و حمایت‌شده در مدرسه، تشویق رفتارهای موفق و ایجاد امنیت روانی در خانه و مدرسه می‌تواند به سازگاری بهتر دانش‌آموز کمک کند.

وی در پایان گفت: در صورت تداوم یا شدت علائم و تأثیر آنها بر عملکرد تحصیلی، خانوادگی و اجتماعی کودک، خانواده‌ها باید از خدمات تخصصی سلامت روان استفاده کنند. همچنین خط ملی نماد ۱۵۷۰، صدای مشاور بهزیستی ۱۴۸۰ و خط سلامت روان وزارت بهداشت ۴۰۳۰، کلید ۸ از جمله مسیرهای دریافت مشاوره تخصصی برای دانش‌آموزان و خانواده‌ها هستند.