پایگاه خبری وبدا

در نشست وبیناری دکتر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با رؤسای دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، روند اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در دانشگاه‌های علوم پزشکی مورد بررسی قرار گرفت.

به گزارش وبدا، در این نشست که با حضور دکتر محمود شبستری رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد و جمعی از معاونان و مدیران این دانشگاه برگزار شد، بر آمادگی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برای اجرای برنامه پزشک خانواده تأکید شد.

در همین راستا، رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد از تحولات مثبت و هم‌افزایی میان دانشگاه و سازمان‌های مرتبط در مسیر اجرای نظام ارجاع و برنامه پزشک خانواده خبر داد.

دکتر محمود شبستری با اشاره به اهمیت راهبردی استقرار نظام ارجاع، بر عزم جدّی مجموعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد برای اجرای موفق این طرح ملی تأکید کرد.

وی در ادامه سخنان خود از «نظام ارجاع» به عنوان مطالبه‌ای یاد کرد که اکنون با حرکتی امیدبخش وارد فاز عملیاتی شده است و اظهار کرد: تحلیل دقیق داده‌های آماری و نظارت بر فرآیندهای نوبت‌دهی و ارجاع در مراکز روستایی و شهری، بخشی از نقشه راه دانشگاه برای هوشمندسازی خدمات سلامت است. ما با رویکردی کارشناسانه در تلاش هستیم چالش‌های احتمالی را برطرف کنیم تا خدمات تخصصی در کوتاه‌ترین زمان و با بالاترین کیفیت در اختیار مردم قرار گیرد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف نظام سلامت افزود: آنچه امروز در سطح کلان نظام سلامت مشاهده می‌شود، حرکتی منسجم و هماهنگ برای استقرار کامل نظام ارجاع است. ما با اتکا به حمایت‌های وزارت بهداشت و تلاش مستمر کادر سلامت و همکاران در سازمان تأمین اجتماعی، با اطمینان در مسیر تحقق این برنامه ملی گام برمی‌داریم.

تأکید معاون بهداشت وزیر بهداشت بر اجرای ساختارمند برنامه پزشک خانواده، نظام ارجاع و مداخلات محله‌محور

دکتر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز در این نشست، برنامه پزشک خانواده، نظام ارجاع، توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH) و خودمراقبتی را از جمله برنامه‌های اصلی و ملی کشور عنوان کرد و گفت: این موضوع از اولویت‌های مهم نظام سلامت است و شخص رئیس‌جمهور نیز تأکید ویژه‌ای بر اجرای آن دارد.

وی با اشاره به بازدید اخیر رئیس‌جمهور از یکی از مراکز بهداشتی و درمانی شرق تهران، این حضور را نشان‌دهنده اهمیت ویژه این برنامه در سطح کلان کشور دانست.

معاون بهداشت وزیر بهداشت همچنین با قدردانی از اقدامات انجام‌شده در دانشگاه علوم پزشکی زنجان، تجربه این دانشگاه را الگویی مناسب برای سایر دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور برشمرد و اظهار کرد: اقدامات انجام‌شده در زنجان از نظر ساختاری می‌تواند به‌عنوان یک الگو مورد استفاده سایر استان‌ها قرار گیرد و لازم است تمامی این فرآیندها به‌صورت دقیق مستندسازی شود تا در ادامه، مبنای آموزش و توسعه برنامه در دیگر دانشگاه‌ها باشد.

وی با تأکید بر اهمیت آموزش در اجرای موفق این برنامه افزود: آموزش‌ها باید از سطوح مدیریتی فراتر رفته و تا پایین‌ترین سطوح ارائه خدمت، از جمله مراکز خدمات جامع سلامت، مراکز بهداشتی و درمانی و خانه‌های بهداشت گسترش یابد.

دکتر رئیسی، تشکیل هیأت امنای محلات و مراکز سلامت را از دیگر ارکان مهم اجرای این برنامه دانست و تصریح کرد: هرچه ترکیب اعضای هیأت امنا جامع‌تر و متنوع‌تر باشد، دستیابی به اهداف حوزه عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت نیز موفق‌تر خواهد بود. در این ترکیب، حضور افرادی همچون امام جمعه، دهیار، شهردار، معتمدان محلی، نخبگان، ورزشکاران و سایر چهره‌های اثرگذار محلی می‌تواند به تقویت مشارکت اجتماعی و پیشبرد اهداف برنامه کمک کند.

وی افزود: تشکیل جلسات نیازسنجی، ثبت و مستندسازی تصمیمات و استفاده از نظرات مردم در شناسایی نیازهای محله، از موضوعات مهمی است که باید در کنار شاخص‌های استاندارد مورد توجه قرار گیرد.

معاون بهداشت وزیر بهداشت در ادامه، بر ضرورت احصای ظرفیت‌های محلی تأکید کرد و گفت: شناسایی منابع انسانی، امکانات موجود، فضاهای آموزشی، ورزشی و سایر ظرفیت‌های اجتماعی و زیرساختی محلات، زمینه بهره‌برداری بهتر از توان محلی را برای ارتقای سلامت فراهم می‌کند.

وی همچنین ارتباطات بین‌بخشی را یکی از الزامات اصلی اجرای اثربخش برنامه دانست و خاطرنشان کرد: مکاتبات، جلسات مشترک و هماهنگی با سایر دستگاه‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که نشان دهد عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت در فرآیند تصمیم‌گیری و مداخله به‌صورت واقعی مورد توجه قرار گرفته است.

دکتر رئیسی با اشاره به ضرورت عبور از مرحله شناخت به مرحله اقدام، اظهار داشت: پس از آموزش، تشکیل ساختارها، نیازسنجی و شناسایی ظرفیت‌ها، نوبت به انجام مداخلات می‌رسد و پس از آن نیز باید نتایج و پیامدهای این مداخلات به‌طور مستمر پایش شود. همچنین اطلاع‌رسانی به جامعه محلی درباره اقدامات انجام‌شده و نتایج آن، از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی با تأکید بر لزوم تنوع در شاخص‌های ارزیابی گفت: شاخص‌ها و نماگرهای مورد پایش نباید صرفاً محدود به مسائل درمانی و بیماری‌ها باشد، بلکه باید حوزه‌های مختلف سلامت، محیط، مسائل اجتماعی و کیفیت زندگی را نیز در بر گیرد.

معاون بهداشت وزیر بهداشت ادامه داد: تمرکز صرف بر بیماری‌هایی مانند فشار خون و دیابت، هرچند ضروری است، اما کافی نیست و در کنار آن باید به موضوعاتی نظیر خودکشی، فقر، بیکاری، توانمندسازی محلات و سایر آسیب‌های اجتماعی نیز توجه شود، زیرا این موارد از شاخص‌های مهم در ارزیابی کیفیت اجرای برنامه در سطح محله به شمار می‌روند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود بر استفاده از ظرفیت نیروهای باتجربه و مدیران بازنشسته در پیشبرد این برنامه تأکید کرد و گفت: بسیاری از مدیران، فرمانداران، استانداران، رؤسای دانشگاه‌ها و مسئولان دستگاه‌های مختلف که امروز بازنشسته شده‌اند، همچنان از توان، تجربه و انگیزه کافی برای فعالیت برخوردارند و می‌توان از این ظرفیت ارزشمند در قالب مدیریت پروژه‌ها و پیشبرد برنامه‌های محله‌محور بهره گرفت.

دکتر رئیسی همچنین با اشاره به اهمیت توجه به عوامل محیطی و اجتماعی در کنار مسائل بهداشتی و درمانی، اظهار کرد: در اجرای این برنامه باید ابتدا مسائل و چالش‌های هر منطقه به‌درستی شناسایی شود، سپس برای آن برنامه‌ریزی صورت گیرد و در ادامه مداخلات لازم با مشارکت دستگاه‌های مرتبط انجام شود.

وی افزود: در مواردی که مداخله مستقیم از سوی وزارت بهداشت امکان‌پذیر نیست، باید از ظرفیت شوراهای سلامت، کارگروه‌های مرتبط و مطالبه‌گری بین‌بخشی برای رفع مشکلات استفاده شود.

معاون بهداشت وزیر بهداشت در پایان با تأکید بر ضرورت نتیجه‌محوری در اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع گفت: لازم است دانشگاه‌ها در گزارش‌های خود به‌صورت شفاف مشخص کنند که چه مسائلی را شناسایی کرده‌اند، چه برنامه‌ای برای آنها تدوین شده، چه مداخلاتی صورت گرفته و چه نتایجی حاصل شده است؛ چرا که موفقیت این برنامه در گرو حرکت منسجم از شناخت مسئله تا برنامه‌ریزی، مداخله، پیگیری و ارزیابی نتایج خواهد بود.