پایگاه خبری وبدا

فلوشیپ جراحی مچ پا و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت تشخیص و درمان به‌موقع آرتروز شست پا گفت: بی‌توجهی به این عارضه می‌تواند با تغییر الگوی راه رفتن، فشار مضاعفی بر زانو، لگن و کمر وارد کند و به بروز دردهای ثانویه در این نواحی منجر شود.

دکتر علیرضا موسویان در گفت‌وگو با وب‌دا، با تشریح علل بروز آرتروز شست پا اظهار کرد: این عارضه تنها ناشی از فعالیت‌های سنگین ورزشی یا آسیب‌های قدیمی نیست و برخی افراد به دلیل ناهنجاری‌های ساختاری و وراثتی در استخوان‌بندی پا، حتی بدون وارد شدن فشارهای مضاعف، ممکن است در سنین پایین نیز دچار سایش غضروف و تشکیل خارهای استخوانی شوند.

هر درد شست پا، آرتروز نیست

وی با تأکید بر ضرورت تشخیص دقیق این بیماری افزود: هر نوع درد در ناحیه شست پا به معنای ابتلا به آرتروز نیست و بیماران نباید بدون بررسی تخصصی اقدام به تشخیص یا درمان خودسرانه کنند.

فلوشیپ جراحی مچ پا و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در تشخیص افتراقی، اگر درد بیشتر در قسمت بالایی مفصل متمرکز باشد و حرکت شست به سمت بالا محدود شده باشد، احتمال آرتروز مطرح می‌شود؛ در مقابل، درد ناگهانی همراه با قرمزی و تورم شدید می‌تواند با نقرس مرتبط باشد و انحراف شست به سمت سایر انگشتان نیز از علائم هالوکس والگوس است.

دکتر موسویان تصریح کرد: برای تأیید تشخیص آرتروز و بررسی وضعیت و فاصله مفصلی، انجام رادیوگرافی در حالت ایستاده از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

درد در استراحت و تغییر الگوی راه رفتن؛ علائم هشدار

وی با اشاره به پیشرونده بودن آرتروز شست پا اظهار کرد: ایجاد برجستگی استخوانی در قسمت بالای شست، درد حتی در زمان استراحت، احساس یا شنیدن صدای تق‌تق و سایش هنگام حرکت و تغییر الگوی راه رفتن از جمله علائمی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: شست پا در مرحله بلند شدن پا از زمین و حرکت رو به جلو، نقش مهمی در تحمل و انتقال وزن بدن دارد. محدود شدن حرکت این مفصل به دلیل درد می‌تواند فرد را به تغییر الگوی راه رفتن و انتقال وزن به قسمت خارجی پا وادار کند و در ادامه، فشارهای غیرطبیعی بر زانو، لگن و ستون فقرات وارد شود.

وی خاطرنشان کرد: در صورت پیشرفت بیماری، استئوفیت‌ها یا خارهای استخوانی ممکن است افزایش یافته و علاوه بر محدود کردن حرکت مفصل، پوشیدن کفش را دشوار کنند و با ایجاد التهاب و تورم در بافت‌های اطراف، عملکرد مفصل را بیش از پیش مختل سازند.

کفش نامناسب و درمان‌های خودسرانه؛ از عوامل تشدیدکننده

دکتر موسویان با اشاره به برخی اشتباهات رایج در مواجهه با این بیماری گفت: تصور اینکه کفش‌های بسیار نرم و انعطاف‌پذیر در همه موارد برای بیماران مبتلا به آرتروز شست پا مناسب هستند، لزوماً درست نیست؛ زیرا خم شدن کفش از قسمت میانی می‌تواند حرکت دردناک مفصل را افزایش دهد.

وی همچنین نسبت به ماساژ تهاجمی ناحیه دردناک و تزریق‌های مکرر کورتون بدون نظر پزشک هشدار داد و افزود: این اقدامات ممکن است موجب تشدید التهاب یا تضعیف بافت‌های حمایتی مفصل شوند و باید از انجام آن‌ها بدون ارزیابی و تجویز پزشک پرهیز شود.

درمان از روش‌های غیرجراحی تا مداخلات جراحی

فلوشیپ جراحی مچ پا و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه غضروف تخریب‌شده قابلیت بازسازی طبیعی ندارد، اظهار کرد: آرتروز شست پا در بسیاری از موارد قابل مدیریت است و انتخاب روش درمان به شدت بیماری، علائم و شرایط بیمار بستگی دارد.

وی افزود: در مراحل ابتدایی می‌توان از روش‌های غیرجراحی مانند اصلاح کفش، استفاده از کفی‌های مناسب و سایر روش‌های درمانی تجویزی استفاده کرد. برخی روش‌های تزریقی نیز ممکن است در شرایط خاص و با تشخیص پزشک برای کنترل علائم مورد استفاده قرار گیرند.

دکتر موسویان ادامه داد: در مراحل پیشرفته بیماری، زمانی که درد و محدودیت حرکتی شدید باشد و درمان‌های غیرجراحی پاسخ کافی ندهند، روش‌های جراحی با توجه به شرایط مفصل و بیمار مورد بررسی قرار می‌گیرند.

کایلوکتومی و آرترودز؛ دو روش جراحی در مراحل مختلف بیماری

وی با اشاره به دو روش جراحی گفت: در برخی بیماران، کایلوکتومی یا برداشتن استخوان‌های اضافه می‌تواند با افزایش فضای حرکتی مفصل و کاهش برجستگی دردناک مورد استفاده قرار گیرد؛ در مراحل شدیدتر نیز آرترودز یا فیوژن مفصل، با هدف ایجاد ثبات و کاهش درد ناشی از حرکت مفصل آسیب‌دیده انجام می‌شود.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: انتخاب روش جراحی باید پس از بررسی دقیق وضعیت مفصل، میزان تخریب، دامنه حرکتی و شرایط عمومی بیمار انجام شود.

روند بهبودی پس از جراحی

دکتر موسویان درباره روند جراحی و دوره نقاهت اظهار کرد: برخی از اعمال جراحی این ناحیه امروزه می‌توانند به صورت سرپایی و با بی‌حسی انجام شوند و بیمار در همان روز از مرکز درمانی ترخیص شود.

وی افزود: مدت زمان جراحی بسته به نوع عمل متفاوت است، اما در برخی موارد حدود یک ساعت به طول می‌انجامد. دوره بهبودی نیز مرحله‌ای است و از محدودیت حرکتی و استفاده از وسایل کمکی در هفته‌های ابتدایی آغاز شده و می‌تواند تا ماه‌های بعد ادامه داشته باشد تا پا به وضعیت مطلوب عملکردی برسد.

فلوشیپ جراحی مچ پا و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با اشاره به احتمال بروز عوارض نادر پس از جراحی، از جمله عفونت یا جوش نخوردن استخوان‌ها، تأکید کرد: تصمیم‌گیری برای جراحی باید بر اساس ارزیابی دقیق پزشک و آگاهی بیمار از مزایا، محدودیت‌ها و عوارض احتمالی انجام شود و هدف اصلی درمان، کاهش درد، بهبود عملکرد پا و کمک به بازگشت بیمار به فعالیت‌های روزمره است.