پایگاه خبری وبدا

برای محمد ساروقی، دانشجوی فیزیولوژی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، کوهنوردی تنها یک فعالیت ورزشی نیست؛ تلفیقی از دانش، تجربه، طبیعت و تلاش برای رسیدن به قله‌هایی است که بخشی از آنها از کلاس‌های فیزیولوژی آغاز شده‌اند.

محمد ساروقی، متولد سال ۱۳۷۹ و دانشجوی رشته فیزیولوژی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، حدود سه سال است که کوهنوردی را به‌صورت حرفه‌ای دنبال می‌کند و در این مدت صعود به شماری از قله‌های خراسان و قلل مرتفع ایران از جمله دماوند، آزادکوه، گاوکشال، شاهوار، بینالود، شیرباد، فلسکه، قوچگر و چمن را تجربه کرده است.

او علاقه به ارتفاع، طبیعت و آشنایی با مباحث فیزیولوژی را از مهم‌ترین عوامل گرایش خود به کوهنوردی می‌داند و معتقد است ورزش در کنار تحصیل، به‌ویژه برای دانشجویان رشته‌های علوم پزشکی، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش فشار روانی و افزایش تمرکز و آمادگی ذهنی داشته باشد.

وقتی فیزیولوژی، مسیر کوهنوردی را هموار کرد

ساروقی ارتباط میان رشته تحصیلی و علاقه‌اش به کوهنوردی را یکی از بخش‌های جذاب این مسیر می‌داند و می‌گوید مباحثی همچون سازگاری بدن با ارتفاع، کاهش اکسیژن و فرآیند هم‌هوایی، نگاه او را به حضور در ارتفاع متفاوت کرده است.

وی نقش استادان گروه فیزیولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد را نیز در شکل‌گیری این علاقه مهم می‌داند و معتقد است آشنایی با مباحث علمی این رشته باعث شد ارتباط میان دانش پزشکی و تجربه حضور در ارتفاع را جدی‌تر دنبال کند.

به گفته این دانشجوی فیزیولوژی پزشکی، شناخت سازوکارهای بدن در شرایط مختلف محیطی، زمانی که در کوهستان با تغییر ارتفاع، کاهش دما یا کمبود اکسیژن مواجه می‌شود، برای او تنها یک موضوع درسی نیست و بخشی از تجربه عملی کوهنوردی‌اش را شکل داده است.

تحصیل و کوهنوردی؛ دو مسیر در کنار هم

همزمانی تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد با کوهنوردی حرفه‌ای، یکی از چالش‌های اصلی این دانشجوی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بوده است.

ساروقی می‌گوید حجم و دشواری دروس مقطع ارشد، از یک سو نیازمند مطالعه و تمرکز مستمر است و از سوی دیگر، کوهنوردی حرفه‌ای نیز بدون تمرین، آمادگی جسمانی، برنامه‌ریزی و حضور منظم در برنامه‌های صعود امکان‌پذیر نیست.

با این حال، برنامه‌ریزی و مدیریت زمان به او کمک کرده است میان مطالعه، تمرین و صعود تعادل ایجاد کند؛ تجربه‌ای که به اعتقاد او نشان می‌دهد تحصیل و ورزش الزاماً دو مسیر متضاد نیستند.

وی تأکید می‌کند که مدیریت زمان در ابتدای این مسیر دشوار بوده، اما به‌تدریج توانسته است زمان مشخصی را به مطالعه، ورزش و برنامه‌های کوهنوردی اختصاص دهد.

ورزش؛ راهی برای فاصله گرفتن از فشار تحصیل

این دانشجوی فیزیولوژی پزشکی، ورزش را تنها عاملی برای تقویت جسم نمی‌داند و بر تأثیر آن بر سلامت روان و عملکرد ذهنی دانشجویان نیز تأکید دارد.

ساروقی با اشاره به حجم بالای درس‌ها در رشته‌های علوم پزشکی می‌گوید فعالیت ورزشی می‌تواند فرصتی برای فاصله گرفتن ذهن از فضای سنگین مطالعه ایجاد کند و فرد پس از ورزش با تمرکز و آمادگی بیشتری به سراغ فعالیت‌های علمی بازگردد.

وی با اشاره به نقش فرایندهای فیزیولوژیک و انتقال‌دهنده‌های عصبی در جریان فعالیت بدنی، معتقد است ورزش منظم می‌تواند در بهبود وضعیت ذهنی و افزایش آمادگی فرد برای یادگیری مؤثر باشد.

او توصیه می‌کند دانشجویان برای آغاز فعالیت ورزشی منتظر شرایط ایده‌آل نباشند و حتی با فعالیتی ساده و متناسب با توان جسمی خود شروع کنند و مهم‌تر از شدت ورزش، استمرار آن را مورد توجه قرار دهند.

قله تنها مقصد نیست؛ مسیر هم بخشی از لذت کوهنوردی است

ساروقی جذابیت کوهنوردی را تنها در رسیدن به قله نمی‌داند و می‌گوید بخش مهمی از این تجربه، در خود مسیر شکل می‌گیرد.

به گفته او، ممکن است فردی به دلایل مختلف نتواند قله را فتح کند، اما این موضوع به معنای از دست رفتن ارزش یک برنامه کوهنوردی نیست؛ چراکه طبیعت، سکوت کوهستان، مسیر صعود و تجربه حضور در ارتفاع، خود بخشی از لذت این ورزش است.

وی مشاهده پوشش گیاهی، گل‌ها و گیاهان کوهستانی و حیات‌وحش را از دیگر جذابیت‌های این ورزش عنوان می‌کند و می‌گوید در برخی صعودها، پس از مشاهده گیاهان مختلف درباره آنها جست‌وجو کرده و اطلاعات بیشتری به دست آورده است.

آشنایی با گیاهانی مانند آویشن و کاکوتی نیز از جمله تجربه‌هایی است که به گفته این کوهنورد جوان، در جریان حضور در طبیعت برایش شکل گرفته است.

از گرمای ۴۲ درجه تهران تا سرمای منفی ۱۰ درجه دماوند

یکی از تجربه‌های متفاوت ساروقی، صعود به دماوند و مشاهده تفاوت شدید شرایط آب‌وهوایی در فاصله‌ای نسبتاً کوتاه بوده است.

وی با اشاره به یکی از برنامه‌های صعود خود می‌گوید در شرایطی که دمای تهران حدود ۴۲ درجه سانتی‌گراد بوده، دمای قله دماوند به حدود منفی ۱۰ درجه رسیده است؛ تجربه‌ای که از نگاه او، تصویری ملموس از تنوع اقلیمی و جغرافیایی ایران ارائه می‌دهد.

به اعتقاد این کوهنورد جوان، چنین تجربه‌هایی باعث می‌شود فرد در جریان سفرهای کوهنوردی با بخش‌هایی از طبیعت کشور آشنا شود که شاید در زندگی روزمره فرصت مشاهده آنها را نداشته باشد.

سکوت کوهستان و تماشای حیات‌وحش

سکوت و آرامش کوهستان نیز برای ساروقی بخشی از جذابیت این ورزش است؛ فرصتی برای فاصله گرفتن از شلوغی شهر و تجربه محیطی متفاوت.

مشاهده آهوها در یکی از برنامه‌های صعود به شاهوار و دیدن یک عقاب در ارتفاعات دماوند، از جمله خاطراتی است که او از آنها به‌عنوان تجربه‌های ماندگار یاد می‌کند.

وی معتقد است مجموعه این تجربه‌ها، از مشاهده طبیعت و حیات‌وحش تا سکوت و آرامش کوهستان، باعث شده کوهنوردی برای او فراتر از یک ورزش باشد.

کوهنوردی بدون آمادگی، می‌تواند خطرناک باشد

ساروقی در کنار بیان جذابیت‌های کوهنوردی، بر اهمیت ایمنی در این ورزش تأکید دارد و شرایط جوی را یکی از مهم‌ترین عوامل خطر در ارتفاعات می‌داند.

او می‌گوید پیش‌بینی وضعیت هوا در کوهستان، به‌ویژه در ارتفاعات بالا، همیشه قطعی نیست و حتی ممکن است شرایط واقعی با پیش‌بینی‌های اولیه تفاوت داشته باشد. تجربه صعود به دماوند نیز این موضوع را برای او به‌خوبی نشان داده است؛ چراکه با وجود پیش‌بینی هوای صاف و آفتابی، گروه در ارتفاع با بارش برف مواجه شده است.

به همین دلیل، این دانشجوی کوهنورد توصیه می‌کند افراد پیش از هر صعود، وضعیت جوی، مسیر، توان جسمانی و تجهیزات مورد نیاز را به‌دقت بررسی کنند و برای تغییرات احتمالی شرایط نیز آمادگی داشته باشند.

وی می‌افزاید: هرچه ارتفاع و دشواری مسیر بیشتر شود، اهمیت تجربه، آمادگی جسمانی، تجهیزات مناسب و شناخت شرایط محیطی نیز افزایش می‌یابد.

دماوند، سبلان و علم‌کوه؛ صعودهایی متفاوت

ساروقی دماوند، سبلان و علم‌کوه را از جمله قلل مرتفع ایران می‌داند که صعود به آنها به آمادگی بیشتری نسبت به برنامه‌های معمول کوهنوردی نیاز دارد.

وی فصل تابستان را یکی از زمان‌های مناسب برای صعود به دماوند عنوان می‌کند و می‌گوید فصل صعود این قله معمولاً از اواسط خرداد تا اواسط شهریور ادامه دارد؛ هرچند انتخاب زمان مناسب باید با توجه به شرایط جوی، آمادگی فرد و تجهیزات انجام شود.

او صعود زمستانی به دماوند را بسیار دشوارتر می‌داند و معتقد است این نوع برنامه برای افراد کم‌تجربه مناسب نیست؛ چراکه خطراتی همچون بهمن، سرمای شدید، بارش برف و تغییرات ناگهانی آب‌وهوا، ضرورت برخورداری از تجربه و مهارت کافی در کوهنوردی زمستانه را دوچندان می‌کند.

از قله‌های بلند تا ترویج کوهنوردی میان دانشجویان

ساروقی در ادامه از علاقه خود برای آشنا کردن دانشجویان با کوهنوردی خبر می‌دهد و می‌گوید در دانشگاه علوم پزشکی مشهد دانشجویان علاقه‌مند به این ورزش کم نیستند، اما بسیاری از آنها برای شروع، به فردی باتجربه نیاز دارند تا مسیر درست را به آنها نشان دهد.

به گفته وی، پس از صعود به قلل مرتفع، تعدادی از دانشجویان نیز برای آغاز کوهنوردی ابراز علاقه کرده‌اند و حتی برای حضور در برنامه‌های بعدی اعلام آمادگی کرده‌اند.

او قصد دارد در صورت ادامه تحصیل در مقطع دکتری، دانشجویان علاقه‌مند را از مسیرهای ساده‌تر و قلل نزدیک مشهد مانند قله زو با کوهنوردی آشنا کند و سپس به‌تدریج آنها را برای برنامه‌های دشوارتر آماده سازد.

وی تأکید می‌کند: قرار نیست افراد از همان ابتدا سراغ قلل مرتفع بروند؛ بلکه مسیر کوهنوردی باید مرحله‌به‌مرحله و متناسب با آمادگی جسمانی، تجربه و مهارت فرد طی شود.

یک قله دیگر؛ ترویج سبک زندگی سالم میان جوانان

این دانشجوی فیزیولوژی پزشکی، ورود جوانان به ورزش را یکی از موضوعات مهم می‌داند و معتقد است آشنایی با فعالیت‌های ورزشی از دوران دانشجویی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری سبک زندگی سالم در سال‌های آینده باشد.

ساروقی تجربه شخصی خود را نمونه‌ای از امکان جمع میان تحصیل و ورزش می‌داند و می‌گوید دانشجویان نباید این دو مسیر را متضاد با یکدیگر ببینند.

او ادامه تحصیل در مقطع دکتری را یکی از اهداف آینده خود عنوان می‌کند و در کنار آن، می‌خواهد تجربه‌های خود در کوهنوردی را در اختیار دانشجویان علاقه‌مند قرار دهد.

روایت محمد ساروقی شاید در ظاهر داستان یک دانشجوی فیزیولوژی و یک کوهنورد باشد، اما در پس این مسیر، یک پیام ساده و مهم وجود دارد: می‌توان هم در کلاس درس برای شناخت سازوکارهای بدن تلاش کرد و هم در دل طبیعت، ظرفیت‌های آن را به تجربه نشست؛ می‌توان قله علمی را در دانشگاه و قله‌های کوهستان را در کنار آن دنبال کرد و از هر دو مسیر، برای ساختن زندگی سالم‌تر و پویاتر بهره گرفت.