پایگاه خبری وبدا

استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد و متخصص بینایی‌سنجی با تأکید بر نقش آگاهی و مراقبت در پیشگیری از اختلالات بینایی گفت: بیش از ۸۰ درصد اختلالات چشم و بینایی با رعایت اصول ساده مراقبتی قابل پیشگیری است و توجه والدین به معاینات دوره‌ای کودکان، مدیریت استفاده از تجهیزات دیجیتال و تشخیص به‌موقع بیماری‌های چشمی می‌تواند از بروز بسیاری از آسیب‌های بینایی جلوگیری کند.

پروفسور عباس عظیمی خراسانی در گفت‌وگو با وب‌دا، با اشاره به سابقه اجرای طرح غربالگری تنبلی چشم از سال ۱۳۷۴، اظهار کرد: اجرای این طرح نقش مؤثری در کاهش شیوع تنبلی چشم (آمبلیوپی) در کشور داشته است، به‌گونه‌ای که میزان شیوع این اختلال از ۳.۱۵ درصد به ۲.۱ درصد کاهش یافته است.

وی با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام تنبلی چشم افزود: تشخیص و درمان آمبلیوپی دارای یک دوره طلایی است و بهترین زمان برای شناسایی و درمان آن پیش از پنج تا شش سالگی است؛ بنابراین والدین باید کودکان سه تا شش ساله را دست‌کم سالانه برای معاینه تخصصی نزد اپتومتریست ببرند.

استفاده طولانی‌مدت از گوشی و تبلت؛ تهدیدی برای سلامت چشم کودکان

این استاد دانشگاه نسبت به استفاده بی‌رویه کودکان خردسال از گوشی تلفن همراه و تبلت هشدار داد و گفت: کار مداوم از فاصله نزدیک با صفحات دیجیتال، سیستم تطابق چشم را به‌طور مستمر درگیر می‌کند و در کودکان می‌تواند با بروز اسپاسم تطابق، افزایش نمره چشم، سردرد و کاهش تمرکز همراه باشد.

عظیمی خراسانی رعایت قانون «۲۰-۲۰» را یکی از راهکارهای ساده برای کاهش خستگی چشم هنگام استفاده از نمایشگرها عنوان کرد و افزود: پس از هر ۲۰ دقیقه کار با صفحه نمایش، باید حدود ۲۰ ثانیه به نقطه‌ای در فاصله حدود ۶ متری نگاه کرد. همچنین استفاده از گوشی و سایر تجهیزات دیجیتال در محیط‌های تاریک باید تا حد امکان محدود شود.

تنبلی چشم؛ اختلالی که ممکن است بدون علامت باشد

وی با بیان اینکه تنبلی چشم در بسیاری از موارد بدون علامت آشکار است، خاطرنشان کرد: والدین باید نسبت به نشانه‌هایی مانند کج نگه داشتن سر، مالیدن مکرر چشم‌ها، کاهش تمرکز هنگام مطالعه و سردرد در کودکان حساس باشند و در صورت مشاهده این علائم، برای معاینه تخصصی اقدام کنند.

استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد انواع اختلالات مرتبط با تنبلی و کاهش عملکرد بینایی را تشریح کرد و گفت: برخی اختلالات منشأ ارگانیک دارند و به مشکلات مسیر انتقال سیگنال‌های بینایی مربوط می‌شوند؛ برخی دیگر نیز می‌توانند در اثر کمبود شدید ویتامین‌ها و املاح، مواجهه با مواد سمی و مسمومیت‌ها و همچنین عوامل روانی ایجاد شوند.

وی افزود: برخی بیماری‌های زمینه‌ای از جمله دیابت، فشار خون و اختلالات تیروئیدی نیز می‌توانند عروق شبکیه را تحت تأثیر قرار دهند و سلامت بینایی را به خطر بیندازند.

معاینه منظم چشم برای بیماران دیابتی ضروری است

عظیمی خراسانی بر ضرورت معاینات منظم چشم در بیماران مبتلا به دیابت تأکید کرد و گفت: بیماران دیابتی باید به‌صورت دوره‌ای تحت معاینه ته چشم یا فوندوسکوپی قرار گیرند تا در صورت مشاهده تغییرات عروقی و شبکیه‌ای، اقدامات پیشگیرانه و درمانی پیش از بروز عوارض جدّی مانند خونریزی شبکیه انجام شود.

عینک نزدن در کودکان می‌تواند پیامدهای جدّی داشته باشد

وی در پاسخ به برخی باورهای رایج درباره عینک اظهار کرد: در افراد زیر ۱۸ سال، استفاده نکردن از عینک تجویزشده می‌تواند موجب تشدید اختلال بینایی و افزایش خطر تنبلی چشم شود؛ در حالی که در بزرگسالان، عینک عمدتاً وسیله‌ای برای ایجاد دید شفاف است و استفاده نکردن از آن به‌طور معمول موجب تغییر نمره چشم نمی‌شود، هرچند می‌تواند کیفیت دید، ایمنی و کیفیت زندگی فرد را کاهش دهد.

این متخصص بینایی‌سنجی درباره جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری از جمله لیزیک نیز گفت: این جراحی‌ها معمولاً پس از رسیدن فرد به سن مناسب و در شرایطی که نمره چشم برای مدتی ثابت مانده باشد و سلامت بافت قرنیه تأیید شود، می‌تواند روش استاندارد و مناسبی برای اصلاح عیوب انکساری باشد.

سلامت چشم از نخستین ماه‌های زندگی باید مورد توجه قرار گیرد

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت معاینه چشم در دوران نوزادی و کودکی بیان کرد: معاینه چشم در شش ماهه نخست زندگی ضروری است و سلامت چشم نوزاد حتی در ساعات ابتدایی پس از تولد نیز قابل ارزیابی است؛ بنابراین والدین نباید معاینات دوره‌ای چشم را به سال‌های بعد موکول کنند.

وی همچنین استفاده از عینک‌های محافظ در محیط‌های صنعتی و کارگاهی را ضروری دانست و افزود: در مشاغلی که احتمال آسیب فیزیکی به چشم وجود دارد، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی مناسب می‌تواند از بسیاری از صدمات چشمی پیشگیری کند.

تاری دید در سالمندی را نباید به تأخیر انداخت

عظیمی خراسانی درباره آب مروارید نیز گفت: بخش قابل توجهی از موارد نابینایی ناشی از آب مروارید به دلیل مراجعه دیرهنگام ایجاد می‌شود و افراد سالمند باید به محض مشاهده تاری دید، برای ارزیابی تخصصی مراجعه کنند؛ زیرا تأخیر در تشخیص و درمان می‌تواند روند درمان و بازگشت عملکرد بینایی را دشوارتر کند.

وی در پایان با اشاره به اهمیت توجه به انحراف چشم در شیرخواران خاطرنشان کرد: انحراف مداوم چشم در کودکان زیر شش ماه باید جدّی گرفته شود و نیازمند ارزیابی فوری توسط متخصص است تا در صورت ضرورت، درمان مناسب در کوتاه‌ترین زمان انجام شود.