پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و فلوشیپ تومورهای چشمی با اشاره به اینکه تومورهای چشمی اگرچه از بیماری‌های کمتر شایع هستند، اما می‌توانند پیامدهای جدّی برای بینایی و سلامت فرد داشته باشند، بر اهمیت شناخت علائم هشدار، معاینه‌های دوره‌ای و مراجعه به‌موقع به چشم‌پزشک تأکید کرد.

دکتر مجتبی ابریشمی، چشم‌پزشک و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتگو با وب دا با اشاره به شکل‌گیری رشته تخصصی «انکولوژی چشم» یا آکولار انکولوژی، اظهار کرد: تومورهای چشمی به دلیل تنوع محل درگیری، تفاوت در گروه‌های سنی و نیاز به استفاده از روش‌های درمانی مختلف، نیازمند همکاری میان رشته‌های تخصصی گوناگون هستند.

وی افزود: اگرچه تعداد بیماران مبتلا به تومورهای چشمی در مقایسه با بسیاری از بیماری‌های شایع کمتر است، اما به دلیل اهمیت بیماری و احتمال تأثیر آن بر بینایی و سلامت فرد، تشخیص دقیق و درمان به‌موقع اهمیت زیادی دارد.

تومورهای چشمی در کودکان و بزرگسالان

دکتر ابریشمی با اشاره به تفاوت انواع تومورهای چشمی در گروه‌های سنی مختلف گفت: در کودکان، رتینوبلاستوما از مهم‌ترین تومورهای داخل چشمی محسوب می‌شود، در حالی که در بزرگسالان، ملانوم یووه‌آ از مهم‌ترین تومورهای داخل چشمی است.

وی ادامه داد: تومورهای چشمی می‌توانند در قسمت‌های مختلف چشم ایجاد شوند و علاوه بر تومورهای داخل چشمی، تومورهای اطراف چشم و پلک نیز وجود دارند که از جمله آنها می‌توان به سرطان‌های پوست پلک اشاره کرد.

فلوشیپ شبکیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: برخی تومورهای اطراف چشم می‌توانند با تغییر ظاهر چشم، تورم یا تغییر شکل ناحیه اطراف چشم خود را نشان دهند، اما بسیاری از تومورهای داخل چشم، به‌ویژه در مراحل اولیه، ممکن است هیچ تغییر ظاهری مشخصی ایجاد نکنند.

تغییرات چشمی در کودکان را جدّی بگیریم

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت توجه والدین به تغییرات چشمی کودکان اظهار کرد: یکی از چالش‌های مهم در کودکان این است که آنها ممکن است نتوانند کاهش دید یا سایر مشکلات بینایی خود را به‌درستی بیان کنند؛ بنابراین والدین باید نسبت به هرگونه تغییر غیرطبیعی در وضعیت چشم کودک حساس باشند.

فلوشیپ تومورهای چشمی افزود: ایجاد انحراف جدید چشم، تغییر رفلکس طبیعی چشم و مشاهده سفیدی غیرطبیعی در مردمک که اصطلاحاً «لوکوکوریا» نامیده می‌شود، از جمله علائمی است که نیاز به بررسی پزشکی دارد.

دکتر ابریشمی توضیح داد: در حالت طبیعی، هنگام عکاسی با فلاش، انعکاس قرمز رنگی در مردمک چشم مشاهده می‌شود، اما در صورت وجود برخی اختلالات، این رفلکس می‌تواند تغییر کرده و به صورت سفید دیده شود. البته این علامت تنها مختص تومور نیست و علل دیگری نیز می‌تواند داشته باشد، اما مشاهده آن در کودک باید جدّی گرفته شود و نیازمند ارزیابی چشم‌پزشکی است.

وی تأکید کرد: به طور کلی، هر تغییر جدید و غیرمعمول در وضعیت چشم کودک، به‌ویژه تغییر در راستای چشم یا رفلکس مردمک، باید مورد بررسی قرار گیرد و نباید مراجعه به چشم‌پزشک به تأخیر بیفتد.

ملانوم داخل چشمی؛ بیماری که ممکن است بدون علامت پیش برود

این متخصص تومورهای چشمی با اشاره به ملانوم یووه‌آ در بزرگسالان گفت: این تومور می‌تواند در بخش‌های مختلف یووه‌آ، از جمله مشیمیه، جسم مژگانی و عنبیه ایجاد شود و در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد.

وی افزود: به همین دلیل، معاینه‌های دوره‌ای چشم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در برخی موارد ضایعات یا تغییرات مشکوک پیش از آنکه علائم واضح ایجاد کنند، در جریان معاینه چشم‌پزشکی شناسایی می‌شوند.

دکتر ابریشمی درباره خال‌ها یا لکه‌های رنگدانه‌ای چشم نیز اظهار کرد: وجود خال به خودی خود به معنای وجود تومور یا سرطان نیست، اما اگر یک ضایعه رنگدانه‌ای در طول زمان از نظر اندازه، تعداد یا وسعت دچار تغییر شود، باید مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد و در برخی موارد ممکن است برای تشخیص دقیق‌تر نیاز به نمونه‌برداری باشد.

نور خورشید و افزایش سن؛ از عوامل مهم در برخی تومورهای اطراف چشم

وی با اشاره به عوامل مؤثر در ایجاد برخی تومورهای چشمی و اطراف چشم اظهار کرد: در بعضی از سرطان‌های پلک و نواحی اطراف چشم، قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض اشعه فرابنفش خورشید می‌تواند از عوامل خطر باشد و با افزایش سن نیز احتمال بروز برخی تومورها افزایش می‌یابد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد توصیه کرد: استفاده از عینک آفتابی مناسب، کلاه لبه‌دار و کاهش مواجهه غیرضروری با نور مستقیم خورشید، به‌ویژه در ساعات پرتابش، از اقدامات مناسب برای محافظت از چشم و پوست اطراف آن است.

وی همچنین بر اهمیت معاینه‌های دوره‌ای چشم، به‌خصوص در افراد بالای ۴۰ سال، تأکید کرد و گفت: معاینه منظم می‌تواند به شناسایی برخی تغییرات چشمی در مراحل اولیه کمک کند.

حفظ جان بیمار، نخستین اولویت در درمان تومورهای چشمی

دکتر ابریشمی با اشاره به پیشرفت‌های چشمگیر درمان تومورهای چشمی طی سال‌های اخیر اظهار کرد: در درمان این بیماری‌ها، نخستین هدف حفظ حیات بیمار، سپس حفظ چشم و در مرحله بعد تلاش برای حفظ بینایی است.

وی افزود: در برخی تومورها، به‌ویژه زمانی که بیماری در مراحل اولیه و اندازه تومور محدود باشد، می‌توان از روش‌های موضعی مانند براکی‌تراپی یا پلاک‌های رادیواکتیو استفاده کرد و بدون برداشتن کامل چشم، درمان را انجام داد.

این متخصص تومورهای چشمی ادامه داد: در برخی شرایط، بسته به اندازه، محل و ویژگی‌های تومور، ممکن است روش‌های دیگری از جمله خارج کردن کامل چشم ضرورت پیدا کند. انتخاب روش درمان به شرایط هر بیمار و ارزیابی دقیق تیم درمان بستگی دارد.

وی خاطرنشان کرد: پیشرفت روش‌های تشخیصی و درمانی در سال‌های اخیر موجب شده است در بسیاری از موارد، علاوه بر کنترل بیماری و حفظ حیات بیمار، امکان حفظ چشم و در برخی موارد حفظ بخشی از بینایی نیز فراهم شود.

پیشگیری از آسیب‌های چشمی با رعایت نکات ایمنی

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین با اشاره به اهمیت محافظت از چشم در برابر آسیب‌های محیطی گفت: استفاده طولانی‌مدت از نمایشگرها معمولاً ارتباطی با ایجاد تومورهای چشمی ندارد، اما می‌تواند موجب تشدید خشکی و خستگی چشم شود.

وی افزود: در مقابل، کار با ابزارهایی مانند دستگاه‌های جوشکاری بدون استفاده از تجهیزات محافظ مناسب می‌تواند آسیب جدّی به چشم وارد کند؛ بنابراین استفاده از عینک‌های محافظ استاندارد و رعایت اصول ایمنی در محیط کار ضروری است.

دکتر ابریشمی در پایان با تأکید بر اینکه چشم‌پزشکی همگام با پیشرفت‌های علمی در حال حرکت به سمت درمان‌های دقیق‌تر و شخصی‌سازی‌شده است، گفت: در کنار این پیشرفت‌ها، مهم‌ترین اقدامی که افراد می‌توانند برای حفظ سلامت چشم خود انجام دهند، شناخت علائم هشدار و مراجعه به‌موقع است.

وی خاطرنشان کرد: در کودکان، انجام معاینات ضروری در سنین مناسب و توجه به هرگونه تغییر غیرطبیعی در چشم اهمیت ویژه‌ای دارد و در افراد بالای ۴۰ سال نیز معاینات دوره‌ای چشم می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری‌های چشمی داشته باشد.