پایگاه خبری وبدا

با افزایش امید به زندگی و روند سالمندی جمعیت، بیماری‌های مرتبط با سلامت شناختی از جمله آلزایمر به یکی از موضوعات مهم سلامت عمومی تبدیل شده‌اند؛ در این میان، اگرچه هنوز راهکار غذایی قطعی برای پیشگیری از آلزایمر شناخته نشده است، شواهد علمی نشان می‌دهد کیفیت رژیم غذایی، وضعیت متابولیک و سبک زندگی می‌توانند در حفظ سلامت مغز و کاهش خطر اختلالات شناختی نقش داشته باشند.

دکتر زهرا خراسانچی، عضو هیأت علمی گروه علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا با تأکید بر اهمیت توجه به الگوی کلی تغذیه اظهار کرد: در موضوع سلامت مغز، به جای تمرکز بر یک ماده غذایی خاص، باید کیفیت کلی رژیم غذایی مورد توجه قرار گیرد؛ الگوهایی مانند رژیم مدیترانه‌ای، DASH و به‌ویژه الگوی MIND به دلیل تأکید بر مصرف مواد غذایی سالم و محدود کردن خوراکی‌های کم‌ارزش تغذیه‌ای، در مطالعات مختلف با وضعیت شناختی بهتر ارتباط داشته‌اند.

وی افزود: در الگوی غذایی MIND، مصرف منظم سبزیجات، به‌ویژه سبزی‌های برگ سبز، انواع توت‌ها، مغزها، حبوبات، غلات کامل، ماهی و روغن زیتون مورد تأکید قرار می‌گیرد و در مقابل، مصرف گوشت‌های فرآوری‌شده، غذاهای سرخ‌شده، شیرینی‌ها و سایر مواد غذایی کم‌ارزش تغذیه‌ای محدود می‌شود.

عضو هیأت علمی گروه علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت پرهیز از ادعاهای قطعی درباره تأثیر رژیم‌های غذایی بر پیشگیری از آلزایمر تصریح کرد: شواهد موجود به این معنا نیست که یک رژیم غذایی خاص می‌تواند به طور قطعی از بیماری آلزایمر پیشگیری کند و نتایج مطالعات مداخله‌ای نیز تاکنون کاملاً یکسان نبوده است؛ بنابراین بهتر است درباره نقش یک الگوی غذایی خاص، با توجه به شواهد موجود و بدون بیان ادعاهای قطعی صحبت شود.

دکتر خراسانچی با اشاره به ارتباط نزدیک سلامت قلب و عروق با سلامت مغز گفت: فشارخون بالا، دیابت، اختلالات چربی خون، چاقی و سایر عوامل خطر متابولیک و عروقی می‌توانند با افزایش خطر افت شناختی همراه باشند. از این رو، تغذیه سالم از دو مسیر اهمیت دارد؛ نخست تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن و مغز و دوم کمک به کنترل عوامل خطر قلبی ـ عروقی و متابولیک.

وی با بیان اینکه تغذیه در افراد مبتلا به آلزایمر تنها به مصرف مواد غذایی مفید برای مغز محدود نمی‌شود، اظهار کرد: این بیماران ممکن است به تدریج با مشکلاتی مانند کاهش اشتها، فراموش کردن وعده‌های غذایی، کاهش وزن، سوءتغذیه، کم‌آبی بدن، مشکلات جویدن و بلع یا دشواری در استفاده از وسایل غذا خوردن مواجه شوند؛ بنابراین پایش وزن، دریافت کافی انرژی و پروتئین، تأمین مایعات و شناسایی زودهنگام سوءتغذیه در این افراد اهمیت زیادی دارد.

این متخصص تغذیه افزود: در صورتی که فرد سالمند یا بیمار مبتلا به آلزایمر اشتهای کمی داشته باشد، به جای اصرار بر مصرف وعده‌های غذایی حجیم می‌توان از وعده‌های کوچک‌تر و متعدد استفاده کرد و غذاهای مورد علاقه فرد را در قالب یک رژیم غذایی سالم‌تر در اختیار او قرار داد.

وی ادامه داد: فراهم کردن محیطی آرام، کاهش عوامل حواس‌پرتی هنگام غذا خوردن، توجه به سلامت دهان و دندان و در صورت نیاز کمک به فرد هنگام صرف غذا، از جمله اقداماتی است که می‌تواند دریافت غذایی سالمندان و بیماران مبتلا به اختلالات شناختی را بهبود دهد.

دکتر خراسانچی با تأکید بر اهمیت تأمین مایعات خاطرنشان کرد: سالمندان، به‌ویژه افراد مبتلا به اختلالات شناختی، ممکن است احساس تشنگی کمتری داشته باشند یا نتوانند نیاز خود به مایعات را به درستی بیان کنند؛ بنابراین توجه خانواده و مراقبان به دریافت منظم مایعات در این افراد ضروری است.

وی درباره مصرف مکمل‌ها نیز گفت: در حال حاضر شواهد کافی وجود ندارد که بتوان مکمل‌هایی مانند امگا ۳، ویتامین‌ها یا سایر ترکیبات را به عنوان روشی قطعی برای پیشگیری از آلزایمر توصیه کرد. البته در صورت وجود کمبودهای تغذیه‌ای، مانند کمبود ویتامین B12، شناسایی و درمان کمبود اهمیت دارد، اما درمان کمبود یک ماده مغذی با مصرف خودسرانه مکمل به منظور پیشگیری از آلزایمر متفاوت است.

عضو هیأت علمی گروه علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به افزایش توجه پژوهشگران به نقش غذاهای فوق‌فرآوری‌شده در سلامت گفت: شواهد در حال افزایش نشان می‌دهد مصرف بیشتر این گروه از مواد غذایی می‌تواند با پیامدهای نامطلوب سلامت و در برخی مطالعات با خطر بیشتر اختلالات شناختی ارتباط داشته باشد.

دکتر خراسانچی افزود: کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین، تنقلات و شیرینی‌های صنعتی، فست‌فودها و سایر غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و جایگزین کردن آنها با غذاهای تازه و کم‌فرآوری‌شده، اقدامی منطقی در راستای ارتقای سلامت عمومی و حمایت از سلامت مغز است.

وی در پایان تأکید کرد: برای حفظ سلامت شناختی، بهتر است به جای جست‌وجوی یک ماده غذایی یا مکمل معجزه‌آسا، مجموعه‌ای از عوامل شامل الگوی غذایی متعادل، کنترل فشارخون و قند و چربی خون، حفظ وزن مناسب، دریافت کافی مایعات و توجه به وضعیت تغذیه‌ای سالمندان مورد توجه قرار گیرد.