خودمراقبتی؛ فرآیندی راهبردی برای ساخت ذهنهای مقاوم و ارتقای تابآوری
عضو هیأت علمی و معاون گروه علوم اعصاب دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، همزمان با روز جهانی خودمراقبتی، با تأکید بر اینکه خودمراقبتی فراتر از استراحت و یک راهبرد برای حفظ سلامت روان است، گفت: تقویت خودآگاهی، مدیریت ذهن و ارتقای سواد رسانهای، از مهمترین عوامل شکلگیری ذهنهای مقاوم و افزایش تابآوری در برابر فشارهای روانی و اطلاعاتی است.
دکتر فرزانه وفایی، عضو هیأت علمی و معاون گروه علوم اعصاب دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا با اشاره به اهمیت نقش رفتارهای روزمره در حفظ سلامت روان اظهار کرد: خودمراقبتی یک فرآیند راهبردی و مستمر برای حفظ سلامت جسم، ذهن و روان است و نباید آن را صرفاً به استراحت یا کاهش فشارهای روزانه محدود کرد.
وی با بهرهگیری از استعارهای برای تبیین مفهوم خودآگاهی افزود: همانگونه که یک ظرف با قرار گرفتن تدریجی سنگهای کوچک به مرور پر میشود، ذهنآگاهی نیز نتیجه انتخابها و رفتارهای روزانه است و بهصورت تدریجی شکل میگیرد؛ بنابراین هیچ ذهن مقاومی یکشبه ساخته نمیشود.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: خواب کافی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، پیادهروی، اختصاص زمانی برای آرامش ذهن و توجه به نیازهای روانی، از مهمترین مؤلفههای خودمراقبتی هستند که در کنار یکدیگر میتوانند سلامت روان و کیفیت زندگی را ارتقا دهند.
مدیریت ذهن و سواد رسانهای؛ دو مهارت مکمل در حفظ سلامت روان
دکتر وفایی با اشاره به حجم گسترده اطلاعات و اخبار در فضای امروز، مدیریت ذهن و سواد رسانهای را دو مهارت اساسی برای حفظ سلامت روان دانست و اظهار کرد: مدیریت ذهن به معنای توانایی پردازش صحیح اطلاعات، تنظیم افکار، هیجانها و واکنشهای فرد است، در حالی که سواد رسانهای، قدرت تشخیص اطلاعات صحیح از نادرست و مقابله با اخبار گمراهکننده را فراهم میکند.
وی افزود: اگر فرد از سواد رسانهای برخوردار باشد اما مهارت مدیریت ذهن را نداشته باشد، هرچند اخبار نادرست را تشخیص میدهد، اما ممکن است در برابر اضطراب و فشارهای ناشی از آنها آسیبپذیر باشد. در مقابل، داشتن مدیریت ذهن بدون سواد رسانهای نیز فرد را در معرض پذیرش اطلاعات نادرست قرار میدهد. از اینرو، تقویت همزمان این دو مهارت، لازمه دستیابی به آرامش روانی و تصمیمگیری آگاهانه است.
خلاقیت و نوشتن؛ مسیری برای شناخت بهتر خود
در ادامه این گفتوگو، شهرزاد و پریزاد نجفی، از دانشجویان و فعالان حوزه علوم اعصاب دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به نقش خلاقیت در ارتقای سلامت روان، نوشتن را ابزاری مؤثر برای شناخت عمیقتر احساسات و تجربههای درونی معرفی کردند.
آنان اظهار داشتند: گاهی یک تجربه یا لحظه ساده میتواند نقطه آغاز خلق یک شعر یا متن باشد و نوشتن خلاقانه این فرصت را فراهم میکند که افراد احساسات، افکار و تجربههای ذهنی خود را بهتر بشناسند و آنها را به شکلی سازنده بیان کنند.
این دانشجویان با اشاره به میراث ارزشمند ادبی ایران و آثار شاعرانی همچون حافظ و سعدی، بر اهمیت توجه به «صدای درون» تأکید کردند و افزودند: نوشتن، علاوه بر پرورش خلاقیت، میتواند به افزایش خودآگاهی، تقویت انعطافپذیری شناختی و بهبود پردازش تجربههای ذهنی کمک کند.دکتر وفایی در پایان خاطرنشان کرد: خودمراقبتی، مجموعهای از انتخابهای آگاهانه و مستمر در زندگی روزمره است که با تقویت خودآگاهی، مدیریت صحیح اطلاعات و توجه به سلامت روان، زمینه شکلگیری ذهنهایی مقاوم، آرام و توانمند را برای مواجهه با چالشهای زندگی فراهم میکند.
درج نظر