درمان مؤثر، فراتر از نسخه دارویی؛ نسخهنویسی اجتماعی حلقه اتصال نظام سلامت به زندگی مردم
دبیر علمی کارگروه آموزش پاسخگوی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه ریشه بسیاری از بیماریها تنها در عوامل زیستی نیست، نسخهنویسی اجتماعی را رویکردی مکمل برای شناسایی و پاسخ به نیازهای اجتماعی، اقتصادی و روانی بیماران دانست و بر ضرورت تربیت پزشکانی آشنا با این رویکرد تأکید کرد.
دکتر ملیحه دادگرمقدم، استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دبیر علمی کارگروه آموزش پاسخگوی این دانشگاه در گفتگو با وب دا اظهار کرد: سلامت انسان تنها به عوامل زیستی محدود نمیشود و مؤلفههای اجتماعی، اقتصادی و روانی نیز نقش مهمی در بروز و تداوم بیماریها دارند؛ ازاینرو، توجه به این عوامل در کنار درمانهای پزشکی میتواند به ارتقای اثربخشی مراقبتهای سلامت کمک کند.
وی با اشاره به رویکرد نسخهنویسی اجتماعی (Social Prescribing) افزود: در این شیوه، متخصصان سلامت در کنار ارائه درمانهای دارویی و پزشکی، نیازهای غیرپزشکی تأثیرگذار بر سلامت فرد، از جمله انزوای اجتماعی، اضطرابهای شغلی و معیشتی و کمتحرکی را شناسایی میکنند و متناسب با شرایط بیمار، او را به شبکههای حمایتی، کانونهای ورزشی، فعالیتهای جمعی و خدمات داوطلبانه جامعه ارجاع میدهند.
از مقابله با انزوای سالمندان تا حمایت از بیماران مزمن
دبیر علمی کارگروه آموزش پاسخگوی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح گروههای هدف این رویکرد گفت: سالمندان از جمله گروههایی هستند که با مشارکت در فعالیتهای جمعی، برنامههای تقویت شناختی و تعاملات اجتماعی میتوانند با تنهایی و انزوای اجتماعی مقابله کنند و حس تعلق بیشتری را تجربه کنند.
وی ادامه داد: در بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن مانند دیابت، پرفشاری خون و بیماریهای قلبی نیز ارجاع به گروههای خودمدیریتی، برنامههای سبک زندگی سالم و آموزشهای تعاملی تغذیه میتواند نقش حمایتی داشته باشد.
دکتر دادگرمقدم با اشاره به اهمیت حمایتهای اجتماعی در بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به اختلالات روانپزشکی و سرطان اظهار کرد: بهرهگیری از گروههای همتا، فعالیتهای فرهنگی و هنری و خدمات حمایتی، در کنار درمان دارویی، میتواند به ارتقای امید و کیفیت زندگی این بیماران کمک کند.
وی افزود: اقشار آسیبپذیر و ساکنان مناطق حاشیهنشین نیز از دیگر گروههای هدف نسخهنویسی اجتماعی هستند و پیوند دادن این افراد با شبکههای حمایتی و تشکلهای مدنی میتواند در کاهش اثر عوامل ساختاری آسیبزا بر سلامت آنان مؤثر باشد.
تربیت پزشکانی که ریشههای اجتماعی بیماری را میشناسند
استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت ادغام این رویکرد در برنامههای آموزشی دانشجویان علوم پزشکی خاطرنشان کرد: در چارچوب آموزش پاسخگو، رسالت دانشگاه تربیت پزشکانی است که علاوه بر شناخت علائم و ابعاد بالینی بیماری، ریشههای اجتماعی رنج بیماران را نیز شناسایی کنند.
وی با بیان اینکه بسیاری از بیماران پس از دریافت خدمات درمانی همچنان با همان فشارهای اجتماعی و محیطی تأثیرگذار بر بیماری خود مواجه هستند، افزود: نسخهنویسی اجتماعی میتواند پلی برای پیوند نظام بالینی با جامعه باشد و با توجه همزمان به نیازهای پزشکی و اجتماعی افراد، به کاهش فاصله میان خدمات درمانی و واقعیتهای زندگی بیماران کمک کند.
درج نظر