پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه رتینوپاتی دیابتی ممکن است در مراحل اولیه و حتی برخی مراحل پیشرفته بدون علامت باشد، گفت: بیماران دیابتی نباید خوب بودن دید خود را نشانه سلامت شبکیه بدانند و لازم است معاینه منظم شبکیه را حتی در صورت داشتن بینایی طبیعی جدّی بگیرند.

به گزارش وبدا، دکتر مجتبی ابریشمی در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: رتینوپاتی دیابتی یکی از عوارض مهم دیابت است که در اثر آسیب تدریجی عروق کوچک شبکیه ایجاد می‌شود. شبکیه بافت بسیار حساسی در قسمت خلفی چشم است که نور را دریافت و اطلاعات بینایی را به مغز منتقل می‌کند.

وی افزود: هنگامی که قند خون برای مدت طولانی بالا باشد، دیواره عروق کوچک شبکیه آسیب می‌بیند و این عروق ممکن است ابتدا دچار نشت شوند و موجب تورم شبکیه، به‌ویژه در ناحیه ماکولا، شوند که به آن ادم ماکولای دیابتی گفته می‌شود و یکی از مهم‌ترین علل کاهش دید در بیماران دیابتی است.

از آسیب عروقی تا ایجاد عروق غیرطبیعی

عضو هیأت علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: از سوی دیگر، برخی مویرگ‌های شبکیه ممکن است مسدود شوند و خون‌رسانی به قسمت‌هایی از شبکیه کاهش یابد. در واکنش به این کمبود اکسیژن، شبکیه موادی مانند VEGF ترشح می‌کند که می‌توانند موجب ایجاد عروق خونی غیرطبیعی و شکننده شوند.

دکتر ابریشمی با بیان اینکه رتینوپاتی دیابتی به‌طور کلی در دو مرحله مهم بررسی می‌شود، گفت: در رتینوپاتی غیرپرولیفراتیو، آسیب عروقی، خونریزی‌های کوچک، میکروآنوریسم و نشت عروقی مشاهده می‌شود و در رتینوپاتی پرولیفراتیو، که مرحله پیشرفته‌تر بیماری است، عروق غیرطبیعی ایجاد می‌شوند که می‌توانند موجب خونریزی داخل چشم و در موارد شدید، کشش و جداشدگی کششی شبکیه شوند.

رتینوپاتی دیابتی؛ نشانه‌ای از آسیب عروقی در بدن

وی تأکید کرد: رتینوپاتی دیابتی تنها یک بیماری مربوط به چشم نیست، بلکه می‌تواند نشانه‌ای از آسیب عروقی ناشی از دیابت در بدن باشد؛ بنابراین کنترل قند خون، فشار خون و سایر عوامل خطر، در کنار درمان‌های چشمی، اهمیت زیادی دارد.

دکتر ابریشمی در پاسخ به این پرسش که آیا مراجعه به چشم‌پزشک پس از کاهش بینایی ممکن است دیر باشد، اظهار کرد: بله؛ این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که بیماران دیابتی باید بدانند. رتینوپاتی دیابتی می‌تواند در مراحل اولیه و حتی در برخی مراحل پیشرفته بدون هیچ علامتی وجود داشته باشد و بیمار ممکن است دید کاملاً خوبی داشته باشد، اما در معاینه دقیق شبکیه تغییرات قابل توجهی مشاهده شود.

وی افزود: زمانی که بیمار متوجه تاری دید می‌شود، ممکن است بیماری به مرحله‌ای رسیده باشد که نیاز به درمان وجود داشته باشد؛ البته کاهش دید به معنای پایان فرصت درمان نیست و بسیاری از موارد با تزریق داخل چشمی، لیزر و در مراحل پیشرفته‌تر با جراحی قابل درمان یا کنترل هستند.

غربالگری؛ پیش از آنکه بینایی کاهش یابد

عضو هیأت علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: هدف این نیست که منتظر کاهش بینایی بیمار بمانیم و سپس درمان را آغاز کنیم، بلکه باید بیماری را پیش از ایجاد افت بینایی شناسایی و در صورت نیاز درمان کنیم.

وی ادامه داد: به همین دلیل، در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، معاینه چشم و شبکیه باید از زمان تشخیص دیابت آغاز شود و در دیابت نوع یک، معمولاً از حدود پنج سال پس از شروع بیماری و طبق برنامه منظم انجام می‌شود. فاصله معاینات بعدی نیز بر اساس وضعیت شبکیه و عوامل خطر هر فرد تعیین خواهد شد.

علائمی که نباید نادیده گرفته شوند

دکتر ابریشمی درباره علائمی که می‌توانند نشان‌دهنده آسیب شبکیه باشند، گفت: تاری یا کاهش دید، تغییرات نوسانی بینایی، مشاهده لکه‌ها یا نقاط شناور جدید، دیدن نقاط تیره یا پرده‌مانند در میدان دید، اختلال یا تغییر در دید مرکزی و مشکل در خواندن یا مشاهده جزئیات از جمله علائمی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

وی خاطرنشان کرد: در صورت خونریزی داخل چشم، کاهش ناگهانی دید یا ایجاد ناگهانی تعداد زیادی مگس‌پران و سایه در میدان بینایی، ارزیابی سریع چشم‌پزشکی ضروری است.

خوب دیدن، دلیل سلامت شبکیه نیست

عضو هیأت علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: مهم‌ترین توصیه به بیماران دیابتی این است که برای مراجعه و معاینه شبکیه منتظر بروز علامت نمانند؛ حتی اگر دید کاملاً خوب باشد، ممکن است رتینوپاتی وجود داشته باشد و همین موضوع اهمیت غربالگری منظم را نشان می‌دهد.

وی در پایان گفت: بیماران دیابتی باید معاینه منظم شبکیه را حتی زمانی که بینایی طبیعی دارند، جدّی بگیرند؛ زیرا بسیاری از موارد رتینوپاتی دیابتی در زمانی که هنوز بینایی حفظ شده است قابل شناسایی هستند و تشخیص زودهنگام می‌تواند فرصت مناسبی برای پیشگیری از کاهش بینایی و کنترل عوارض بیماری فراهم کند.