پایگاه خبری وبدا

یک پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، «مسئولیت‌پذیری» را مهم‌ترین درسی دانست که از قرآن کریم آموخته است و گفت: فعالیت‌های قرآنی در دانشگاه‌ها نباید صرفاً به مسابقات و برنامه‌های مناسبتی محدود شود، بلکه می‌توان با پیوند دادن مفاهیم قرآنی با مسائل واقعی علوم پزشکی، زمینه را برای شکل‌گیری یک جریان مستمر فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی فراهم کرد.

دکتر محمدامین وفائی در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا، با اشاره به سابقه فعالیت‌های قرآنی خود در دوران دانشجویی اظهار کرد: در طول سال‌های تحصیل و همزمان با فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و بالینی، ارتباط با قرآن و فعالیت‌های قرآنی همواره بخشی از زندگی من بوده است.

وی افزود: برای من، قرآن هیچ‌گاه فعالیتی جدا از پزشکی نبوده، بلکه بخشی از همان مسیری است که پزشکی و خدمت به انسان را در آن تعریف می‌کنم؛ به همین دلیل، با وجود مشغله‌های علمی و حرفه‌ای، تلاش کرده‌ام ارتباط خود را با فعالیت‌های قرآنی حفظ کنم.

کسب رتبه نخست کشوری؛ نقطه عطفی در مسیر قرآنی

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، کسب رتبه نخست کشوری در جشنواره قرآن و عترت وزارت بهداشت را یکی از نقاط مهم مسیر فعالیت‌های قرآنی خود عنوان کرد و گفت: این موفقیت برای من بیش از آنکه صرفاً یک عنوان یا رتبه باشد، باعث شد ارتباطم با قرآن عمیق‌تر شود.

وفائی ادامه داد: پس از این موفقیت، بیش از گذشته احساس کردم همان‌گونه که پزشکی را برای خدمت به جسم انسان انتخاب کرده‌ام، قرآن نیز می‌تواند در مسیر تعالی روح، اخلاق و نگاه انسانی راهنمای من باشد.

وی با اشاره به جایگاه قرآن در دانشگاه‌های علوم پزشکی بیان کرد: قرآن نباید صرفاً به‌عنوان یک فعالیت فرهنگی و فوق‌برنامه دیده شود، بلکه می‌تواند در شکل‌گیری اخلاق حرفه‌ای، مسئولیت اجتماعی، نوع نگاه پزشک به بیمار و حتی معنای خدمت نقش داشته باشد.

«مسئولیت‌پذیری»؛ مهم‌ترین درس قرآن

این پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی درباره مهم‌ترین درسی که از قرآن آموخته است، گفت: اگر بخواهم تنها یک درس را انتخاب کنم، برای من «مسئولیت‌پذیری» است؛ قرآن به من آموخته که انسان در قبال توانایی‌ها، علم، موقعیت و فرصتی که در اختیارش قرار گرفته، مسئول است.

وفائی افزود: اگر فردی دانش پزشکی دارد، این دانش صرفاً یک امتیاز شخصی نیست، بلکه امانتی است که باید بخشی از آن را در مسیر خدمت به دیگران به کار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: این نگاه باعث شده است میان زندگی علمی، پزشکی، فعالیت‌های اجتماعی و فعالیت‌های قرآنی خود ارتباط ببینم؛ حتی یک ویزیت دقیق، آموزش صحیح یک دانشجو، انجام پژوهشی که بتواند مشکلی از بیماران حل کند یا کمک به فردی که به خدمات درمانی نیاز دارد، می‌تواند در همین چارچوب معنا پیدا کند.

مفاهیم قرآنی می‌توانند به ارتقای سواد سلامت کمک کنند

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه قرآن می‌تواند نگاه انسان به سلامت و مسئولیت او در قبال جسم و جانش را تقویت کند، اظهار کرد: مفاهیمی مانند پرهیز از اسراف، توجه به پاکیزگی، اعتدال، پرهیز از رفتارهای آسیب‌زا، مسئولیت‌پذیری و توجه به کرامت انسان می‌توانند پایه‌های فرهنگی مهمی برای ارتقای سواد سلامت باشند.

وی افزود: در علوم پزشکی نیز صرف داشتن اطلاعات علمی کافی نیست و جامعه به نوعی «اخلاق سلامت» نیاز دارد؛ یعنی فرد بداند چگونه از سلامت خود مراقبت کند، چه زمانی به پزشک مراجعه کند، توصیه‌های علمی را چگونه ارزیابی کند و در برابر سلامت دیگران چه مسئولیتی دارد.

وفائی تأکید کرد: اگر بتوانیم مفاهیم قرآنی را بدون تحمیل و شعارزدگی، در کنار دانش روز پزشکی و با زبانی قابل فهم برای مردم ارائه کنیم، قرآن می‌تواند در ایجاد یک فرهنگ عمومی سالم‌تر نقش مؤثری داشته باشد.

عبور از برنامه‌های مناسبتی و حرکت به سمت حل مسئله

وی یکی از خلأهای موجود در فعالیت‌های قرآنی دانشگاه‌ها را فاصله گرفتن برخی برنامه‌ها از مسائل واقعی زندگی دانشجویان و جامعه پزشکی دانست و گفت: گاهی فعالیت‌های قرآنی بیشتر در قالب مسابقات، مناسبت‌ها و برنامه‌های مقطعی تعریف می‌شوند، در حالی که ظرفیت قرآن بسیار فراتر از این قالب‌هاست و می‌تواند مستقیماً با مسائل حرفه‌ای و انسانی علوم پزشکی پیوند بخورد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، راهکار این موضوع را حرکت از «فعالیت قرآنی» به سمت «حل مسئله با رویکرد قرآنی» عنوان کرد و افزود: می‌توان در دانشگاه یک جریان مستمر با موضوعاتی مانند «قرآن و مسائل واقعی علوم پزشکی» ایجاد کرد.

وی توضیح داد: در این چارچوب، هر ماه یک مسئله واقعی مانند اخلاق پزشکی، ارتباط پزشک و بیمار، فرسودگی شغلی، امید، مرگ و سوگ، مسئولیت اجتماعی پزشک، عدالت در سلامت یا سبک زندگی سالم انتخاب شود و استادان علوم پزشکی، متخصصان حوزه قرآن و دانشجویان در کنار یکدیگر درباره آن گفت‌وگو کنند و در نهایت به یک محصول مشخص مانند محتوای آموزشی، پادکست، مقاله، برنامه آموزشی یا بسته فرهنگی برسند.

دانشجو باید از مخاطب به تولیدکننده محتوای قرآنی تبدیل شود

وفائی با تأکید بر اهمیت مشارکت فعال دانشجویان در فعالیت‌های قرآنی اظهار کرد: دانشجو نباید فقط مخاطب این برنامه‌ها باشد، بلکه باید در تولید محتوا و حل مسئله مشارکت کند.

وی ادامه داد: این رویکرد باعث می‌شود فعالیت قرآنی از یک برنامه مناسبتی به یک تجربه فکری و اجتماعی تبدیل شود و دانشجو بتواند ارتباط میان مفاهیم قرآنی و مسائل واقعی زندگی حرفه‌ای و اجتماعی خود را بهتر درک کند.

رفتار استادان؛ مؤثرتر از یک سخنرانی

این پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی استفاده بیشتر از ظرفیت استادان الگو را نیز ضروری دانست و گفت: اگر دانشجو در استاد خود ببیند که می‌توان هم در علم و پزشکی جدّی و موفق بود و هم ارتباط عمیقی با قرآن داشت، این الگو بسیار بیشتر از یک سخنرانی یا برنامه مناسبتی اثر می‌گذارد.

وی درباره نسبت فعالیت‌های قرآنی با فعالیت‌های علمی و حرفه‌ای افزود: این دو را در مقابل یکدیگر نمی‌بینم. اگر فعالیت قرآنی باعث شود انسان از مسئولیت حرفه‌ای خود غافل شود، طبیعتاً نیاز به بازنگری دارد؛ اما اگر قرآن را منبع اخلاق، انگیزه و جهت‌دهنده به خدمت بدانیم، فعالیت‌های علمی و قرآنی می‌توانند یکدیگر را تقویت کنند.

وفائی تصریح کرد: یک پزشک یا استاد دانشگاه هرچه در کار تخصصی خود دقیق‌تر، مسئولانه‌تر و اخلاق‌مدارتر باشد، می‌تواند مصداق بهتری از ارزش‌هایی باشد که از قرآن آموخته است. بنابراین به جای اینکه بپرسیم «چقدر از وقت خود را به قرآن و چقدر به پزشکی اختصاص دهیم»، بهتر است تلاش کنیم روح قرآن در فعالیت علمی و حرفه‌ای ما جاری باشد.

مدیریت زمان؛ راهی برای تداوم ارتباط با قرآن

وی با اشاره به ضرورت مدیریت زمان برای حفظ ارتباط با قرآن گفت: برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی و استفاده از فرصت‌های کوچک روزانه می‌تواند کمک کند که فعالیت قرآنی به دلیل مشغله‌های شغلی و علمی کنار گذاشته نشود.

برای انسان جز حاصل تلاش او نیست

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، آیه ۳۹ سوره نجم «وَأَن لَّیْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى» را از آیات الهام‌بخش زندگی خود دانست و گفت: این آیه برای من یادآور این است که انسان باید تلاش خود را درست، صادقانه و با تمام توان انجام دهد.

وفائی خاطرنشان کرد: در زندگی علمی و حرفه‌ای، همیشه همه چیز در اختیار ما نیست و ممکن است نتیجه یک پژوهش، یک درمان یا یک تصمیم دقیقاً مطابق انتظار پیش نرود، اما چیزی که در اختیار ماست، کیفیت تلاش و نیت ماست.

وی افزود: به همین دلیل، این آیه برای من هم در مسیر پزشکی و دانشگاهی معنا دارد و هم در مسیر فعالیت‌های فرهنگی و قرآنی؛ وظیفه ما این است که تلاش خود را درست و صادقانه انجام دهیم و نتیجه را به خدا بسپاریم.