پایگاه خبری وبدا

از طراحی و بهینه‌سازی تجهیزات پیشرفته تصویربرداری تا ارتقای دقت تشخیص و توسعه روش‌های درمانی، فیزیک پزشکی نقشی بنیادین در پیوند دانش پایه با فناوری‌های نوین سلامت دارد؛ ظرفیتی که با تجمیع امکانات تخصصی در آزمایشگاه پیش‌بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، زمینه ارائه خدمات پژوهشی به محققان رشته‌های مختلف و تقویت مطالعات بین‌رشته‌ای را نیز فراهم کرده است.

دکتر فرزانه قربانی، عضو هیأت علمی پژوهشی دانشگاه، استادیار فیزیک پزشکی و مسئول آزمایشگاه پیش‌بالینی دانشگاه، در گفت‌وگو با وب‌دا با تشریح جایگاه این رشته در نظام سلامت اظهار کرد: فیزیک پزشکی از حوزه‌های مهم و اثرگذار علوم پزشکی است که در توسعه روش‌های نوین تصویربرداری، تشخیص و درمان بیماری‌ها و همچنین ارتقای کیفیت پژوهش‌های پزشکی نقش دارد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های آزمایشگاه پیش‌بالینی دانشگاه افزود: این آزمایشگاه با بهره‌مندی از تجهیزات تخصصی از جمله میکروسی‌تی (Micro-CT)، میکرو اسپکت و سامانه تصویربرداری نوری، بستری برای ارائه خدمات پژوهشی به محققان رشته‌های مختلف فراهم کرده است.

دکتر قربانی ادامه داد: پژوهشگران حوزه‌هایی مانند دندان‌پزشکی، داروسازی و سایر رشته‌های علوم پزشکی می‌توانند در طرح‌های مرتبط با مطالعات پیش‌بالینی از امکانات و تجهیزات این آزمایشگاه استفاده کنند. هدف، تجمیع ظرفیت‌های تخصصی تصویربرداری و فیزیک پزشکی و ارائه مجموعه‌ای از خدمات به پژوهشگران برای انجام مطالعات دقیق‌تر و باکیفیت‌تر است.

فیزیک پزشکی؛ حلقه اتصال فناوری تصویربرداری و تشخیص بالینی

این عضو هیأت علمی پژوهشی دانشگاه با تشریح نقش فیزیک پزشکی در فرآیند تشخیص بیماری‌ها گفت: برای شناخت بهتر اهمیت این رشته باید به نقش تخصص‌هایی مانند پرتوشناسی پزشکی و پزشکی هسته‌ای توجه کرد. کارشناسان پرتوشناسی پزشکی در حوزه تصویربرداری‌هایی مانند رادیوگرافی، سی‌تی‌اسکن و MRI فعالیت دارند و متناسب با نیاز تشخیصی بیمار، برای تهیه تصاویر باکیفیت و استاندارد تلاش می‌کنند. همچنین کارشناسان پزشکی هسته‌ای، تصویربرداری‌های مرتبط با این حوزه را انجام می‌دهند.

وی افزود: تصاویر حاصل از این فرآیندها در اختیار پزشکان متخصص رادیولوژی و پزشکی هسته‌ای قرار می‌گیرد تا با بررسی و تفسیر آن‌ها، اطلاعات لازم برای تشخیص دقیق‌تر بیماری فراهم شود.

قربانی با تأکید بر نقش زیربنایی فیزیک پزشکی در این چرخه تصریح کرد: این دانش در مراحل مختلف، از توسعه و طراحی روش‌های تصویربرداری و درمانی تا بهینه‌سازی عملکرد تجهیزات و ارزیابی کیفیت تصاویر، نقش دارد. هدف آن است که داده‌های حاصل از تصویربرداری از دقت و کیفیت کافی برخوردار باشند تا بتوان از آن‌ها به‌درستی در فرآیند تشخیص و درمان استفاده کرد.

از دستاوردهای دانشمندان تا فناوری‌های نوین پزشکی

استادیار فیزیک پزشکی با اشاره به نقش دانشمندان و پیشگامان این حوزه در توسعه فناوری‌های پزشکی اظهار کرد: بسیاری از روش‌های نوین تصویربرداری حاصل تلاش و پژوهش دانشمندان برجسته‌ای است که در شکل‌گیری و پیشرفت این فناوری‌ها نقش داشته‌اند. برای نمونه، توسعه روش MRI حاصل مشارکت و دستاوردهای علمی پژوهشگران متعدد بوده و اعطای سه جایزه نوبل مرتبط با پیشرفت‌های علمی این حوزه، بیانگر اهمیت و گستردگی تلاش‌های علمی در این زمینه است.

وی همچنین با اشاره به نقش زنان پیشگام در تاریخ علم یادآور شد: روز جهانی فیزیک پزشکی با سالروز تولد ماری کوری، دانشمند برجسته تاریخ علم، مصادف است. اگرچه در زمان حیات او عنوان فیزیک‌پزشک به کار نمی‌رفت، اما دستاوردها و فعالیت‌های علمی وی تأثیری ماندگار بر توسعه دانش مرتبط با فیزیک پزشکی داشته است.

گستره کاربردهای فیزیک پزشکی در تشخیص، درمان و ایمنی

دکتر قربانی حوزه‌های تخصصی فیزیک پزشکی را شامل حفاظت در برابر پرتو، تصویربرداری پزشکی با پرتوهای یونیزان، تصویربرداری با پرتوهای غیریونیزان، پرتودرمانی و پزشکی هسته‌ای برشمرد و گفت: این رشته در تمامی این حوزه‌ها، از توسعه فناوری‌ها و بهینه‌سازی روش‌ها تا ارتقای ایمنی و کیفیت خدمات پزشکی، نقش مؤثری ایفا می‌کند.

وی در پایان با تأکید بر ظرفیت‌های آزمایشگاه پیش‌بالینی دانشگاه خاطرنشان کرد: تلاش ما بر این است که مجموعه‌ای از امکانات و خدمات تخصصی تصویربرداری پیش‌بالینی را در قالب یک بسته جامع در اختیار پژوهشگران قرار دهیم تا امکان انجام مطالعات دقیق‌تر و باکیفیت‌تر فراهم شود. تصویربرداری یکی از محورهای اصلی پژوهش‌های پیش‌بالینی است و توسعه این ظرفیت می‌تواند به گسترش همکاری‌های بین‌رشته‌ای و ارتقای سطح پژوهش‌های دانشگاهی کمک کند.