پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی گروه اتاق عمل و سالمندی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شیوع مصرف همزمان چند دارو در سالمندان گفت: تغییرات فیزیولوژیک دوران سالمندی، به‌ویژه کاهش عملکرد کبد و کلیه، می‌تواند نحوه جذب، متابولیسم و دفع داروها را تغییر دهد و احتمال بروز عوارض و تداخلات دارویی را افزایش دهد؛ از این رو مدیریت دقیق داروها در این دوران اهمیت ویژه‌ای دارد.

دکتر اکرم قنبری مقدم در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: سالمندان به دلیل ابتلا به چند بیماری مزمن، در بسیاری از موارد ناچار به مصرف همزمان چند دارو هستند؛ شرایطی که با عنوان «پلی‌فارماسی» شناخته می‌شود و در صورت نبود نظارت کافی می‌تواند احتمال تداخلات دارویی، عوارض ناخواسته و خطا در مصرف دارو را افزایش دهد.

وی افزود: با افزایش سن، تغییراتی در عملکرد اندام‌های مختلف بدن ایجاد می‌شود و به‌ویژه کاهش عملکرد کبد و کلیه می‌تواند بر متابولیسم و دفع داروها اثر بگذارد. در نتیجه، برخی داروها ممکن است مدت بیشتری در بدن باقی بمانند و حساسیت سالمندان به عوارض آنها نیز افزایش یابد؛ بنابراین انتخاب دارو، تعیین دوز و پایش روند درمان باید با دقت بیشتری انجام شود.

همه فرآورده‌های مصرفی را باید به پزشک اطلاع داد

عضو هیأت علمی گروه اتاق عمل و سالمندی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه مفهوم «دارو» تنها به داروهای نسخه‌ای محدود نمی‌شود، گفت: داروهای بدون نسخه مانند برخی مسکن‌ها، داروهای گوارشی، خواب‌آورها و ملین‌ها، همچنین مکمل‌ها، ویتامین‌ها و فرآورده‌های گیاهی و سنتی نیز باید در فهرست داروهای مصرفی فرد قرار گیرند.

دکتر قنبری مقدم ادامه داد: اطلاع نداشتن پزشک از مصرف هر یک از این فرآورده‌ها می‌تواند احتمال بروز تداخلات دارویی را افزایش دهد؛ بنابراین سالمند یا مراقب وی باید هنگام مراجعه به پزشک یا داروساز، فهرست کاملی از تمام داروها و فرآورده‌های مصرفی را ارائه کند.

سرگیجه و خواب‌آلودگی؛ زنگ خطر اختلال تعادل

وی با اشاره به برخی پیامدهای احتمالی مصرف همزمان داروها اظهار کرد: سرگیجه، گیجی، خواب‌آلودگی، افت فشار خون و یبوست از جمله عوارضی هستند که ممکن است در اثر مصرف برخی داروها یا تداخل میان آنها ایجاد یا تشدید شوند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: یکی از مهم‌ترین پیامدهای اختلال هوشیاری و تعادل در سالمندان، افزایش خطر سقوط است. زمین‌خوردگی نیز می‌تواند به آسیب‌های جدی، از جمله شکستگی لگن، محدودیت حرکتی و کاهش استقلال سالمند منجر شود؛ بنابراین بروز تغییرات جدید در سطح هوشیاری، تعادل یا نحوه راه رفتن باید جدی گرفته شود و احتمال ارتباط آن با داروهای مصرفی مورد بررسی قرار گیرد.

«گیاهی» و «بدون نسخه» به معنای بی‌خطر بودن نیست

دکتر قنبری مقدم با تأکید بر ضرورت اصلاح برخی باورهای نادرست درباره مصرف دارو گفت: طبیعی بودن یک فرآورده به معنای بی‌عارضه بودن آن نیست و فرآورده‌های گیاهی و سنتی نیز می‌توانند با داروهای دیگر تداخل داشته باشند.

وی همچنین مصرف خودسرانه داروی دیگران را اقدامی پرخطر دانست و افزود: اثربخشی یک دارو برای یک فرد به معنای مناسب بودن آن برای فرد دیگر نیست، زیرا شرایط جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای همزمان و ویژگی‌های فیزیولوژیک هر فرد متفاوت است.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: قطع، کاهش یا تغییر خودسرانه مقدار مصرف دارو نیز می‌تواند روند درمان را مختل کند؛ بنابراین هرگونه تغییر در رژیم دارویی باید با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.

علائم هشدار را جدی بگیرید

دکتر قنبری مقدم با اشاره به برخی علائم هشدار اظهار کرد: سرگیجه شدید، تغییرات غیرعادی در ضربان یا ریتم قلب، خواب‌آلودگی و گیجی غیرطبیعی، اختلال تعادل و تلوتلو خوردن هنگام راه رفتن، تنگی نفس و بروز واکنش‌های حساسیتی مانند بثورات پوستی و کهیر، از علائمی هستند که نیازمند ارزیابی پزشکی هستند.

وی افزود: در صورت بروز ناگهانی یا شدید این علائم، سالمند یا مراقب او نباید منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی علائم بماند و لازم است در اسرع وقت با پزشک یا مراکز درمانی تماس گرفته شود.

چهار اصل مهم برای مصرف ایمن دارو در سالمندان

عضو هیأت علمی گروه اتاق عمل و سالمندی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان بر ضرورت مدیریت منظم داروها تأکید کرد و گفت: سالمند و مراقب او باید درباره هر دارو، چهار نکته شامل نام دارو، مقدار مصرف، زمان مصرف و علت تجویز را به‌خوبی بدانند.

وی افزود: همراه داشتن فهرست مکتوب و به‌روز تمام داروهای نسخه‌ای و بدون نسخه، مکمل‌ها، ویتامین‌ها و فرآورده‌های گیاهی هنگام مراجعه به پزشک یا داروساز، به تصمیم‌گیری دقیق‌تر درمانی کمک می‌کند.

دکتر قنبری مقدم همچنین بازبینی دوره‌ای فهرست داروها با کمک پزشک یا داروساز را ضروری دانست و خاطرنشان کرد: در صورت وجود داروهای غیرضروری، پزشک می‌تواند درباره ادامه یا توقف آنها تصمیم‌گیری کند؛ زیرا مصرف بیشتر دارو لزوماً به معنای سلامت بیشتر نیست و مدیریت آگاهانه و منظم داروها، یکی از ارکان مهم حفظ سلامت، استقلال و کیفیت زندگی سالمندان است.