پایگاه خبری وبدا

متخصص سم‌شناسی و پزشکی قانونی بیمارستان شهید هاشمی‌نژاد مشهد با تأکید بر ضرورت بررسی وسایل گرمایشی و سلامت دودکش‌ها، نسبت به علائم اولیه مسمومیت با مونوکسید کربن هشدار داد و گفت: سردرد، سرگیجه، تهوع و خواب‌آلودگی در فضای بسته، به‌ویژه اگر هم‌زمان در چند نفر بروز کند، می‌تواند نشانه این مسمومیت خطرناک باشد.

دکتر سمیه رئوف در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: مونوکسید کربن گازی سمی، بی‌رنگ، بی‌بو و غیرمحرک است که در اثر احتراق ناقص سوخت‌هایی مانند گاز طبیعی، نفت، بنزین و زغال تولید می‌شود. این گاز به دلیل نداشتن نشانه‌های ظاهری قابل تشخیص، به‌ویژه در فضاهای بسته تجمع پیدا می‌کند و ممکن است بدون اطلاع افراد، مسمومیت شدید و حتی مرگ را به دنبال داشته باشد.

وی با اشاره به شباهت علائم اولیه مسمومیت با مونوکسید کربن به سرماخوردگی و خستگی افزود: سردرد، سرگیجه، تهوع، استفراغ، ضعف، خواب‌آلودگی و گیجی از نشانه‌های شایع این مسمومیت هستند و در موارد شدید ممکن است به کاهش سطح هوشیاری، تشنج، کما و مرگ منجر شوند.

این متخصص با تشریح سازوکار اثرگذاری این گاز بر بدن گفت: مونوکسید کربن با هموگلوبین خون ترکیب می‌شود و توانایی خون برای انتقال اکسیژن را کاهش می‌دهد؛ در نتیجه، اکسیژن‌رسانی به اندام‌های حیاتی، به‌ویژه مغز و قلب، مختل شده و آسیب‌های جدّی ایجاد می‌شود.

دکتر رئوف تأکید کرد: اگر چند نفر از افراد حاضر در یک محیط بسته به‌طور هم‌زمان دچار سردرد، سرگیجه، تهوع یا خواب‌آلودگی شوند، باید احتمال مسمومیت با مونوکسید کربن را جدّی گرفت. کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و تنفسی نیز در برابر عوارض این مسمومیت آسیب‌پذیری بیشتری دارند.

پیشگیری با بررسی وسایل گرمایشی و دودکش‌ها

وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از حوادث ناشی از مونوکسید کربن با رعایت اصول ایمنی قابل پیشگیری است، گفت: پیش از استفاده از وسایل گرمایشی در فصل سرما، لازم است سلامت فنی بخاری‌ها، آبگرمکن‌ها و سایر تجهیزات سوخت‌سوز توسط افراد متخصص بررسی شود.

به گفته وی، باز بودن مسیر دودکش، نصب صحیح لوله‌ها، سلامت اتصالات و خروج مناسب گازهای حاصل از احتراق به فضای بیرون، اهمیت اساسی دارد. استفاده از وسایل گرمایشی غیراستاندارد یا معیوب، مسدود بودن دودکش و تهویه نامناسب محیط از مهم‌ترین عوامل بروز مسمومیت هستند.

این متخصص خاطرنشان کرد: وجود کلاهک استاندارد دودکش ضروری است، اما به‌تنهایی ایمنی را تضمین نمی‌کند و عملکرد کامل مسیر خروج دود نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.

وی همچنین درباره استفاده از وسایل احتراقی برای گرم کردن فضاهای بسته هشدار داد و افزود: استفاده از اجاق گاز، منقل زغال، پیک‌نیک و وسایل مشابه برای گرم کردن خانه، حمام، چادر و محیط‌های فاقد تهویه مناسب بسیار خطرناک است. روشن گذاشتن خودرو در پارکینگ بسته نیز می‌تواند موجب تجمع مرگبار مونوکسید کربن شود.

دکتر رئوف نصب هشداردهنده استاندارد مونوکسید کربن را از اقدامات مؤثر برای شناسایی زودهنگام خطر دانست و گفت: این تجهیزات باید مطابق دستورالعمل سازنده نصب شوند، اما استفاده از آن‌ها جایگزین سرویس دوره‌ای وسایل گرمایشی و بررسی دودکش‌ها نیست.

در مواجهه با علائم مشکوک، سریعاً به هوای آزاد بروید

وی درباره اقدامات ضروری هنگام مواجهه با مسمومیت احتمالی تأکید کرد: در صورت مشاهده علائم مشکوک در فضای بسته، افراد باید بدون به خطر انداختن جان خود، در سریع‌ترین زمان ممکن از محیط خارج شده و به هوای آزاد بروند و بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرند. در صورت وجود خطر در محل نیز باید موضوع از طریق شماره ۱۲۵ به آتش‌نشانی اطلاع داده شود.

این متخصص هشدار داد: ورود افراد فاقد تجهیزات و آموزش تخصصی به محیط آلوده برای نجات فرد مسموم بسیار خطرناک است؛ زیرا امدادرسانان نیز در معرض مسمومیت قرار می‌گیرند. همچنین نباید پیش از تأیید ایمنی محیط توسط نیروهای امدادی به محل آلوده بازگشت.

وی با تأکید بر ضرورت ارزیابی پزشکی افراد مشکوک به مسمومیت افزود: برطرف شدن علائم پس از خروج از محیط آلوده، به معنای رفع کامل مسمومیت نیست و افراد باید در اسرع وقت تحت بررسی پزشکی قرار گیرند؛ زیرا عوارض این مسمومیت ممکن است جدّی باشد و حتی با تأخیر بروز کند.

دکتر رئوف در پایان یادآور شد: سرویس منظم وسایل گرمایشی، اطمینان از سلامت دودکش‌ها، تأمین تهویه مناسب و پرهیز از استفاده از وسایل احتراقی در فضاهای بسته، مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از مسمومیت با مونوکسید کربن هستند. توجه به علائم هشداردهنده و اقدام به‌موقع می‌تواند در نجات جان افراد نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.