پایگاه خبری وبدا

استاد برتر آموزشی دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های تدریس، گفت: استادی دانشگاه تنها به معنای تسلط بر دانش تخصصی و درمان نیست، بلکه استادان باید در کنار دانش علمی، مهارت‌های نوین معلمی، راهبری آموزشی و آموزش بالینی را نیز فرا بگیرند.

دکتر سلمان نظری‌مقدم که به‌تازگی به‌عنوان استاد برتر آموزشی دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد انتخاب شده است، در گفت‌وگو با وب‌دا، با تشریح ضرورت تحول در نظام آموزش علوم پزشکی، به آسیب‌شناسی برخی شیوه‌های موجود و لزوم حرکت به سمت آموزش مهارت‌محور، مسئله‌محور و بالینی پرداخت.

آموزش معلمی؛ حلقه مفقوده نظام آکادمیک

دکتر نظری‌مقدم با بیان اینکه هر پزشک یا درمانگر توانمند الزاماً استاد موفقی نیست، اظهار کرد: معلمی یک تخصص مستقل است و همان‌طور که برای کسب مهارت‌های تخصصی و درمانی نیازمند آموزش و تمرین هستیم، تدریس و آموزش دانشجو نیز به فراگیری مهارت‌های تخصصی نیاز دارد.

وی افزود: در دانشگاه‌های علوم پزشکی، گاهی افراد پس از فارغ‌التحصیلی و ورود به عرصه دانشگاه، در جایگاه استادی قرار می‌گیرند؛ در حالی که لازم است برای توانمندسازی اعضای هیأت علمی در حوزه‌هایی مانند روش‌های نوین تدریس، مدیریت کلاس، اخلاق حرفه‌ای و نحوه مواجهه با چالش‌های آموزشی، آموزش‌های تخصصی و مستمر در نظر گرفته شود.

استاد برتر آموزشی دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد ادامه داد: دوره‌های مرتبط با مهارت‌های آموزشی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار می‌شود، اما لازم است جایگاه این دوره‌ها در نگاه اعضای هیأت علمی بیش از پیش تقویت شود و شرکت در آن‌ها به‌عنوان بخشی مهم از مسیر حرفه‌ای استادان مورد توجه قرار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: ایجاد علاقه و انگیزه در اعضای هیأت علمی برای یادگیری مهارت‌های معلمی اهمیت زیادی دارد؛ همان‌طور که برای کسب مهارت‌های تخصصی و فنی، دوره‌های آموزشی جدی و مستمر برگزار می‌شود، در حوزه تدریس نیز باید همین میزان جدیت و حساسیت وجود داشته باشد.

استاد؛ راهبر آموزش، نه مخزن اطلاعات

دکتر نظری‌مقدم با اشاره به تغییر ویژگی‌های نسل جدید دانشجویان، اظهار کرد: دانشجوی امروز به منابع متنوع و گسترده‌ای از اطلاعات دسترسی دارد و نقش استاد دیگر نمی‌تواند صرفاً انتقال اطلاعات یا بازخوانی مطالب کتاب باشد.

وی افزود: استاد باید بیش از گذشته نقش راهنما و راهبر آموزشی (Mentor) را ایفا کند و مسیر مواجهه با مسائل و چالش‌های علمی و بالینی را به دانشجو نشان دهد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: آموزش علوم پزشکی باید بیش از پیش به سمت رویکرد یادگیری مبتنی بر حل مسئله (PBL) حرکت کند. در این شیوه، استاد می‌تواند با طرح کیس‌های بالینی و چالش‌های واقعی محیط کار، دانشجو را به تفکر، تحلیل و پیدا کردن راه‌حل هدایت کند.

وی ادامه داد: هدف این است که دانشجو به جای حفظ کردن صرف مطالب، مهارت استفاده از دانش را یاد بگیرد و بتواند آموخته‌های خود را در مواجهه با مسائل واقعی به کار گیرد؛ چرا که در نهایت، خروجی نظام آموزش علوم پزشکی باید درمانگری توانمند باشد که بتواند در کاهش مشکلات و آلام بیماران نقش مؤثری ایفا کند.

آموزش مجازی نیازمند ارتباط بیشتر با یادگیری فعال است

دکتر نظری‌مقدم با اشاره به تجربه آموزش مجازی گفت: در برخی کلاس‌های مجازی ممکن است میزان مشارکت فعال دانشجویان و ارتباط مستمر آنان با فرایند آموزش کاهش پیدا کند و در نتیجه، بخشی از اثربخشی مورد انتظار استاد محقق نشود.

وی، ارزیابی مستمر و حضور دانشجو در محیط بالینی را از راهکارهای مهم برای افزایش اثربخشی آموزش عنوان کرد و افزود: فاصله طولانی میان ارزیابی‌ها می‌تواند موجب کاهش ارتباط دانشجو با محتوای آموزشی شود؛ بنابراین ارزیابی‌های مستمر باید به‌عنوان بخشی از فرایند یادگیری مورد توجه قرار گیرد.

این استاد دانشگاه همچنین بر ضرورت آشنایی دانشجویان با محیط بالینی از سال‌های ابتدایی تحصیل تأکید کرد و گفت: دانشجو باید از ترم‌های نخست با محیط درمانی ارتباط داشته باشد. وقتی دانشجو در محیط بالینی قرار می‌گیرد، بهتر درک می‌کند که مطالب تئوری صرفاً اطلاعات کتابی نیستند، بلکه ابزارهایی برای تصمیم‌گیری و ارائه خدمت به بیمار محسوب می‌شوند.

وی افزود: این ارتباط میان آموزش نظری و محیط بالینی می‌تواند انگیزه دانشجو برای یادگیری را افزایش دهد و به او کمک کند ارتباط میان آنچه در کلاس می‌آموزد و آنچه در محیط درمان با آن مواجه می‌شود را بهتر درک کند.

تغییر در آموزش، فرایندی زنجیره‌ای است

دکتر نظری‌مقدم در پایان با تأکید بر اینکه تحول در نظام آموزش علوم پزشکی یک فرایند تدریجی و زنجیره‌ای است، گفت: اگر در استاد، علاقه، مهارت و نگاه جدید به آموزش شکل بگیرد، این رویکرد به دانشجو نیز منتقل خواهد شد.

وی افزود: دانشجویی که مشاهده می‌کند استاد با رویکردی بالینی، مسئله‌محور و مبتنی بر تفکر آموزش می‌دهد، این شیوه را در مسیر حرفه‌ای خود نیز به کار خواهد گرفت و در آینده به درمانگری تبدیل می‌شود که در مواجهه با بیمار، صرفاً به تشخیص بیماری توجه ندارد، بلکه به دنبال یافتن راه‌حل و کاهش رنج اوست.

استاد برتر آموزشی دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد تأکید کرد: هدف نهایی نظام آموزش علوم پزشکی نباید صرفاً تربیت دانشجویانی باشد که مطالب کتاب‌ها را به خاطر می‌سپارند، بلکه باید درمانگرانی تربیت شوند که دانش و مهارت خود را در میدان عمل به کار گیرند و به معنای واقعی کلمه، باری از دوش بیماران بردارند.