پایگاه خبری وبدا

فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام کم‌کاری تیروئید در نوزادان گفت: غربالگری در روزهای نخست تولد و شروع به‌موقع درمان می‌تواند از بروز اختلالات جدی ذهنی، جسمی و مشکلات رشد در کودکان جلوگیری کند.

دکتر مجتبی لطفی، فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با وب دا  با اشاره به نقش مهم غده تیروئید در سلامت انسان اظهار کرد: هورمون‌های تیروئید از مهم‌ترین عوامل تنظیم‌کننده متابولیسم و سوخت‌وساز بدن هستند و بر بسیاری از عملکردهای جسمی و ذهنی تأثیر مستقیم دارند

وی افزود: زمانی که غده تیروئید نتواند به میزان کافی هورمون تولید کند، فرد دچار کم‌کاری تیروئید می‌شود؛ بیماری‌ای که باعث کاهش سرعت متابولیسم بدن شده و می‌تواند علائم مختلفی ایجاد کند.

علائم کم‌کاری تیروئید در بزرگسالان

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به علائم این بیماری در بزرگسالان گفت: افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید ممکن است با وجود خواب کافی همچنان احساس خستگی کنند، یا با وجود رعایت رژیم غذایی دچار افزایش وزن شوند. همچنین کندی ذهنی، کاهش تمرکز، فراموشی، احساس سرما، خشکی پوست، ریزش مو و گاهی علائم افسردگی از دیگر نشانه‌های این بیماری است.

وی ادامه داد: یکی از ویژگی‌های کم‌کاری تیروئید این است که علائم آن معمولاً به‌تدریج و به‌صورت آهسته بروز می‌کند، به همین دلیل بسیاری از افراد این نشانه‌ها را به افزایش سن یا خستگی‌های روزمره نسبت می‌دهند و دیرتر به پزشک مراجعه می‌کنند.

دکتر لطفی تصریح کرد: خوشبختانه تشخیص این بیماری بسیار ساده است و با یک آزمایش خون قابل انجام است. در صورت تشخیص، درمان آن نیز با مصرف داروی لووتیروکسین که به‌صورت روزانه مصرف می‌شود، به‌خوبی امکان‌پذیر است.

اهمیت ویژه کم‌کاری تیروئید در نوزادان

فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان با تأکید بر اهمیت این بیماری در سنین پایین گفت: اگر کم‌کاری تیروئید در نوزادان تشخیص داده نشود، می‌تواند باعث اختلالات شدید در رشد ذهنی و جسمی کودک شود

وی افزود: به همین دلیل در کشور ما سال‌هاست برنامه غربالگری نوزادان برای تشخیص کم‌کاری تیروئید اجرا می‌شود. در این برنامه، در سن سه تا پنج روزگی از پاشنه پای نوزاد نمونه خون گرفته می‌شود و در صورت وجود مشکل، آزمایش‌های تکمیلی انجام خواهد شد.

به گفته دکتر لطفی، در صورت تشخیص زودهنگام و شروع سریع درمان، کودک می‌تواند رشد طبیعی داشته باشد و مانند سایر کودکان زندگی سالمی را تجربه کند

ضرورت پیگیری درمان تا سه سالگی

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره روند درمان در نوزادان مبتلا توضیح داد: در صورت تشخیص کم‌کاری تیروئید، درمان دارویی آغاز می‌شود و کودک باید تا سه سالگی تحت نظر پزشک قرار گیرد. در این مدت آزمایش‌های دوره‌ای انجام می‌شود تا دوز دارو متناسب با رشد سریع کودک تنظیم شود.

وی خاطرنشان کرد: دو سال اول زندگی از نظر رشد مغزی اهمیت بسیار زیادی دارد و مصرف منظم دارو در این دوره نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از مشکلات تکاملی و ذهنی دارد.

دکتر لطفی افزود: بسیاری از موارد کم‌کاری تیروئید در نوزادان ممکن است موقتی باشد و پس از سه سالگی با قطع دارو و انجام آزمایش مجدد مشخص می‌شود که آیا کودک همچنان به درمان نیاز دارد یا خیر.

اهمیت پایش رشد و آزمایش‌های دوره‌ای

فوق تخصص غدد کودکان با اشاره به روند پایش این بیماران گفت: در ماه‌های ابتدایی زندگی به دلیل رشد سریع نوزاد، ممکن است آزمایش‌ها در فواصل کوتاه‌تری انجام شود، اما با افزایش سن کودک فاصله بین آزمایش‌ها بیشتر می‌شود.

وی افزود: نکته مهم این است که طبیعی شدن آزمایش‌ها به معنای قطع دارو نیست، زیرا طبیعی شدن نتایج آزمایش معمولاً به دلیل مصرف دارو است و قطع خودسرانه آن می‌تواند باعث بازگشت بیماری شود.

زنان باردار؛ گروه مهم در پیشگیری از عوارض

دکتر لطفی با اشاره به اهمیت سلامت تیروئید در دوران بارداری گفت: زنان باردار نیز از گروه‌های مهمی هستند که باید از نظر عملکرد تیروئید بررسی شوند، زیرا کم‌کاری تیروئید در مادر می‌تواند بر سلامت جنین تأثیر بگذارد.

وی توصیه کرد: زنانی که سابقه کم‌کاری تیروئید دارند یا در خانواده آنها این بیماری وجود دارد، بهتر است پیش از بارداری وضعیت تیروئید خود را بررسی کنند تا در صورت نیاز درمان مناسب انجام شود.

نقش تغذیه در سلامت تیروئید

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت تغذیه در سلامت تیروئید گفت: مصرف نمک یددار، غذاهای دریایی و مواد غذایی حاوی ید می‌تواند در تأمین نیاز بدن به این عنصر مهم نقش داشته باشد.

وی یادآور شد: خوشبختانه با اجرای برنامه غنی‌سازی نمک با ید در کشور، میزان کمبود ید در جامعه کاهش یافته است.

شیوع بیشتر کم‌کاری تیروئید نسبت به پرکاری

دکتر لطفی با اشاره به تفاوت کم‌کاری و پرکاری تیروئید گفت: شیوع کم‌کاری تیروئید در جامعه بیشتر از پرکاری است و به‌ویژه در کودکان نیز بیشتر مشاهده می‌شود.

وی افزود: یکی از شایع‌ترین علل کم‌کاری تیروئید در سنین بالاتر بیماری خودایمنی «هاشیموتو» است که در آن سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید حمله می‌کند.

ارتباط با برخی بیماری‌های دیگر

این فوق تخصص غدد کودکان ادامه داد: در برخی بیماری‌های خودایمنی مانند دیابت نوع یک، احتمال بروز کم‌کاری تیروئید بیشتر است و به همین دلیل توصیه می‌شود این بیماران به‌صورت سالانه از نظر عملکرد تیروئید بررسی شوند.

نقش مؤثر شبکه بهداشت در غربالگری نوزادان

وی با قدردانی از تلاش‌های شبکه بهداشت کشور گفت: مراکز بهداشتی نقش بسیار مهمی در اجرای برنامه غربالگری نوزادان دارند و با پیگیری دقیق خانواده‌ها، از انجام این آزمایش در روزهای نخست تولد اطمینان حاصل می‌کنند.

کم‌کاری تیروئید؛ بیماری قابل کنترل

دکتر لطفی در پایان تأکید کرد: کم‌کاری تیروئید بیماری قابل تشخیص و قابل درمانی است که با یک آزمایش ساده قابل شناسایی است و درمان آن نیز نسبتاً آسان و مؤثر است.

وی گفت: افزایش آگاهی خانواده‌ها، انجام غربالگری نوزادان، پیگیری درمان و انجام آزمایش‌های دوره‌ای از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند از بروز عوارض این بیماری جلوگیری کرده و سلامت کودکان و جامعه را تضمین کند.