پایگاه خبری وبدا

بوتولیسم از مسمومیت‌های غذایی نادر اما بسیار خطرناک است که در اثر ورود سم تولیدشده توسط باکتری «کلستریدیوم بوتولینوم» به بدن ایجاد می‌شود و در صورت تشخیص و درمان‌نشدن به‌موقع، می‌تواند به فلج عضلات و اختلالات تنفسی منجر شود. رعایت اصول صحیح تهیه و نگهداری غذاهای کنسروی، به‌ویژه کنسروهای خانگی، و توجه به علائم هشداردهنده این مسمومیت، نقش مهمی در پیشگیری از بروز پیامدهای جدّی آن دارد.

دکتر دادپور، عضو هیأت علمی گروه سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: بوتولیسم نوعی مسمومیت غذایی خطرناک و بالقوه کشنده است که عامل آن باکتری کلستریدیوم بوتولینوم است. این باکتری در شرایط بی‌هوازی و در برخی مواد غذایی که به‌درستی تهیه یا نگهداری نشده‌اند، رشد می‌کند و سم خطرناکی تولید می‌کند که با مصرف غذای آلوده وارد بدن می‌شود.

وی افزود: غذاهای کنسروشده خانگی که مراحل آماده‌سازی و نگهداری آن‌ها به‌درستی انجام نشده است، از منابع مهم بروز این نوع مسمومیت به شمار می‌روند. البته در مواردی، غذاهای کنسروی تولیدشده در کارخانه نیز ممکن است به آلودگی بوتولیسم دچار شوند.

علائم بوتولیسم را جدّی بگیرید

این عضو هیأت علمی با اشاره به علائم مسمومیت با سم بوتولینوم گفت: نشانه‌های اولیه ممکن است شامل تهوع، استفراغ، اسهال و گاهی یبوست باشد؛ اما از مهم‌ترین علائم عصبی این مسمومیت می‌توان به افتادگی پلک، دوبینی، تاری دید، گشادشدن مردمک‌ها، گرفتگی صدا و اختلال در بلع و تکلم اشاره کرد.

وی ادامه داد: با پیشرفت مسمومیت، ضعف عضلانی و فلج پیشرونده ممکن است گسترش یابد و عضلات تنفسی را نیز درگیر کند؛ به همین دلیل، این بیماری یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود و در صورت مشاهده علائم مشکوک، مراجعه فوری به بیمارستان ضروری است.

دکتر دادپور خاطرنشان کرد: تشخیص سریع و تجویز به‌موقع پادزهر یا آنتی‌توکسین بوتولینوم می‌تواند از اثرگذاری بیشتر سم و پیشرفت آسیب عصبی جلوگیری کند. با این حال، آنتی‌توکسین آسیب‌هایی را که پیش‌تر ایجاد شده‌اند به‌طور مستقیم برطرف نمی‌کند و بیماران ممکن است به مراقبت‌های حمایتی و تنفسی در بیمارستان نیاز داشته باشند.

اصول ایمنی در مصرف و نگهداری کنسروها

وی در ادامه با تأکید بر اهمیت پیشگیری از بوتولیسم گفت: برای کاهش خطر مسمومیت، لازم است در تهیه کنسروهای خانگی، اصول علمی و بهداشتی و روش‌های استاندارد حرارت‌دهی به‌دقت رعایت شود. جوشاندن کامل برخی غذاهای کنسروی خانگی پیش از مصرف نیز می‌تواند در غیرفعال‌سازی سم احتمالی مؤثر باشد؛ با این حال، این اقدام جایگزین روش صحیح کنسروکردن و استریل‌سازی مواد غذایی نیست.

این متخصص تأکید کرد: بهتر است تا حد امکان غذاها به‌صورت تازه مصرف شوند و از نگهداری طولانی‌مدت مواد غذایی در ظروف دربسته و در دمای محیط خودداری شود. همچنین باید از مصرف کنسروهایی که بسته‌بندی آن‌ها غیرطبیعی، متورم، نشتی‌دار یا آسیب‌دیده است، پرهیز کرد و در صورت تردید درباره ایمنی غذا، از چشیدن آن برای اطمینان از سلامت خودداری کرد.