پایگاه خبری وبدا

رئیس مرکز تحقیقات سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی خانواده‌ها درباره مسمومیت‌های خانگی گفت: دسترسی کودکان به داروها، مواد شوینده و گیاهان سمی و همچنین تهیه غیراصولی کنسروهای خانگی می‌تواند به مسمومیت‌های شدید و حتی تهدیدکننده حیات منجر شود؛ حوادثی که بسیاری از آن‌ها با رعایت چند اصل ساده اما ضروری قابل پیشگیری هستند.

دکتر سیدرضا موسوی در گفت‌وگو با وب‌دا، به مناسبت هفته ملی پیشگیری از مسمومیت‌ها، با اشاره به اهمیت آموزش عمومی در کاهش این حوادث اظهار کرد: بخشی از مسمومیت‌ها در محیط خانه اتفاق می‌افتد و کودکان به دلیل کنجکاوی و ناآگاهی از خطرات مواد مختلف، بیش از دیگران در معرض آسیب قرار دارند. ازاین‌رو، نگهداری ایمن داروها، مواد شیمیایی و سایر عوامل خطر باید به یکی از اصول ثابت ایمنی در خانواده‌ها تبدیل شود.

داروها و مواد شوینده؛ دور از دسترس کودکان

وی افزود: داروها، سفیدکننده‌ها، اسیدها، مواد قلیایی و سایر محصولات شیمیایی خانگی باید در محل مناسب و دور از دسترس کودکان نگهداری شوند. نباید تصور کرد که کودک به دلیل سن پایین به سراغ این مواد نمی‌رود؛ زیرا کنجکاوی کودکان خردسال ممکن است آن‌ها را به سمت اشیا و بسته‌های موجود در محیط خانه بکشاند.

موسوی با اشاره به افزایش احتمال بروز حوادث در زمان خانه‌تکانی و نظافت گفت: در این ایام، مواد شوینده و وسایل مختلف از محل اصلی خود خارج می‌شوند و ممکن است برای مدتی روی زمین، میز یا سطوحی قرار بگیرند که در دسترس کودکان است.

وی تأکید کرد: خانواده‌ها باید هنگام استفاده از مواد شیمیایی، کودکان را در محیطی امن و تحت مراقبت قرار دهند و پس از پایان کار، مواد را بلافاصله به محل نگهداری مناسب بازگردانند. همچنین، انتقال مواد شیمیایی به ظروف خوراکی یا نگهداری آن‌ها در بسته‌بندی‌های بدون برچسب، احتمال اشتباه و مسمومیت را افزایش می‌دهد.

گیاهان آپارتمانی و خودرو؛ خطری پنهان برای کودکان کنجکاو

رئیس مرکز تحقیقات سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به احتمال مسمومیت ناشی از برخی گیاهان آپارتمانی و خودرو اظهار کرد: بعضی گیاهان دارای ترکیبات دفاعی سمی هستند و خوردن برگ، ساقه، میوه یا بخش‌های دیگر آن‌ها می‌تواند برای انسان خطرناک باشد.

وی افزود: ظاهر زیبا، رنگ جذاب میوه یا برگ و حتی شباهت یک گیاه به گونه‌های خوراکی، نشانه بی‌خطر بودن آن نیست. کودکان خردسال ممکن است از روی کنجکاوی بخش‌هایی از گیاه را در دهان بگذارند؛ بنابراین شناسایی گیاهان موجود در خانه و دور نگه داشتن گونه‌های خطرناک از دسترس کودکان اهمیت دارد.

موسوی توصیه کرد: خانواده‌ها از مصرف گیاهان خودرو و ناشناخته بدون شناسایی دقیق خودداری کنند و در صورت احتمال خوردن گیاه سمی توسط کودک، بدون اتلاف وقت از خدمات پزشکی و راهنمایی تخصصی کمک بگیرند.

جوشاندن معمولی، کنسرو خانگی را ایمن نمی‌کند

این متخصص سم‌شناسی بالینی با اشاره به خطر بوتولیسم گفت: برخی باکتری‌ها، از جمله کلستریدیوم بوتولینوم، می‌توانند در شرایط مناسب و به‌ویژه در محیط‌های کم‌اکسیژن، سم تولید کنند. این سم ممکن است موجب بیماری شدید عصبی شود و در موارد جدی، عضلات تنفسی را نیز درگیر کند.

وی افزود: رعایت اصول علمی تهیه و نگهداری مواد غذایی، به‌ویژه در تولید کنسروها و فرآورده‌های خانگی، اهمیت زیادی دارد. در فرآیند تهیه این محصولات، شرایط حرارتی و روش فرآوری باید به‌گونه‌ای باشد که خطر ناشی از عوامل میکروبی و اسپورهای مقاوم کنترل شود.

موسوی با بیان اینکه جوشاندن معمولی لزوماً اسپورهای مقاوم را از بین نمی‌برد، توضیح داد: غیرفعال‌سازی این اسپورها به فرآیند حرارتی کنترل‌شده با دما، زمان و فشار مناسب نیاز دارد؛ بنابراین، نمی‌توان با اطمینان گفت جوشاندن ساده یا گرم کردن معمولی کنسرو هنگام مصرف، آن را ایمن می‌کند.

وی تأکید کرد: تهیه کنسروهای خانگی باید بر اساس دستورالعمل‌های معتبر و متناسب با نوع ماده غذایی انجام شود. همچنین، اگر محصولی مشکوک به نظر می‌رسد، نباید با جوشاندن یا گرم کردن مجدد آن را برای مصرف ایمن تلقی کرد.

ظاهر طبیعی غذا، تضمین‌کننده سلامت آن نیست

رئیس مرکز تحقیقات سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: نبود تغییر ظاهری در یک محصول غذایی، به‌تنهایی نشانه سلامت و ایمنی آن نیست؛ ازاین‌رو، رعایت اصول صحیح فرآوری و نگهداری و استفاده از محصولات دارای مجوز اهمیت دارد.

وی افزود: در تهیه و نگهداری غذاهای خانگی باید به شرایط بهداشتی، روش فرآوری، بسته‌بندی و دستورالعمل‌های ایمن توجه شود؛ زیرا بی‌توجهی به این اصول می‌تواند خطر بروز مسمومیت را افزایش دهد.

در مواجهه با مسمومیت، از درمان‌های خودسرانه پرهیز کنید

موسوی با تأکید بر ضرورت آموزش مستمر خانواده‌ها گفت: آگاهی از خطرات داروها، مواد شیمیایی، گیاهان سمی و مواد غذایی غیراستاندارد، نقش مهمی در پیشگیری از مسمومیت‌ها دارد و رعایت اصول ایمنی، به‌ویژه در محیط‌هایی که کودکان حضور دارند، ضروری است.

وی افزود: در صورت احتمال مسمومیت، نباید بدون راهنمایی تخصصی از روش‌های درمان خانگی استفاده کرد یا فرد را به استفراغ واداشت؛ زیرا اقدام مناسب به نوع ماده، میزان مواجهه و وضعیت فرد بستگی دارد.

رئیس مرکز تحقیقات سم‌شناسی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان خاطرنشان کرد: توجه به نکات ساده‌ای مانند نگهداری ایمن مواد خطرناک، مراقبت از کودکان، شناسایی گیاهان سمی و رعایت اصول علمی تهیه مواد غذایی، می‌تواند از بسیاری از مسمومیت‌ها و پیامدهای جدی آن‌ها جلوگیری کند.