پایگاه خبری وبدا

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و فلوشیپ فوق‌تخصصی جراحی سوختگی و ترمیمی با اشاره به اینکه حدود یک‌سوم بیماران بستری در بخش‌های سوختگی را کودکان تشکیل می‌دهند، نسبت به پیامدهای طولانی‌مدت و ناتوان‌کننده سوختگی در این گروه سنی هشدار داد و بر ضرورت افزایش آگاهی خانواده‌ها و رعایت اصول ایمنی در منزل و محیط‌های تفریحی تأکید کرد.

دکتر علی احمدآبادی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: سوختگی در کودکان حادثه‌ای حساس و سرنوشت‌ساز است؛ زیرا کودک سال‌های طولانی از زندگی خود را پس از حادثه پیش‌رو دارد و عوارض ناشی از سوختگی می‌تواند سال‌ها کیفیت زندگی او را تحت تأثیر قرار دهد.

وی افزود: کودکان به دلیل سن کم، درک محدودتر از خطر و دشواری همکاری در روند درمان و انجام حرکات اصلاحی، شرایط درمانی پیچیده‌تری دارند. از سوی دیگر، ظرافت اندام‌ها و بافت‌های بدن، نازک‌تر بودن پوست و محدودیت ذخایر بافتی موجب می‌شود اعمال جراحی و اقدامات ترمیمی در آنان دشوارتر باشد و خطر بروز عوارض ثانویه، اختلال در ترمیم و تشکیل اسکار و گوشت اضافه نیز افزایش یابد.

آشپزخانه؛ یکی از مهم‌ترین کانون‌های سوختگی در کودکان

این فوق‌تخصص جراحی سوختگی و ترمیمی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از سوختگی‌های کودکان، به‌ویژه در سنین پایین، در محیط خانه و آشپزخانه رخ می‌دهد، گفت: مایعات داغ، به‌خصوص آب، چای و غذای داغ، از مهم‌ترین عوامل سوختگی در کودکان نوپا هستند.

دکتر احمدآبادی اظهار کرد: والدین باید کتری، قوری، سماور و لیوان حاوی مایعات داغ را از لبه میز و سطوحی که کودک امکان دسترسی به آنها را دارد دور نگه دارند و از استفاده از رومیزی‌هایی که کودک می‌تواند با کشیدن آنها ظروف را واژگون کند، پرهیز کنند.

وی افزود: به دلیل کوتاهی قد کودکان، واژگون شدن یک ظرف حاوی مایع داغ می‌تواند سطح وسیعی از بدن آنها را درگیر کند و سوختگی‌های شدید و حتی تهدیدکننده حیات ایجاد کند. همچنین ورود کودکان به آشپزخانه باید تا حد امکان محدود باشد و در زمان حضور کودک، نظارت مستمر ضروری است.

این متخصص سوختگی توصیه کرد: هنگام پخت‌وپز از شعله‌های عقبی اجاق گاز استفاده شود و کتری و قوری داغ نیز تا حد امکان در محیط آشپزخانه باقی بمانند و پس از خنک شدن نسبی برای سرو به فضای پذیرایی منتقل شوند.

استفاده از بنزین برای روشن کردن آتش؛ خطری جدّی در تفریحات خانوادگی

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد نسبت به استفاده از بنزین و سایر مواد سوختنی فرار برای روشن کردن آتش در گردش‌های خانوادگی و هنگام استفاده از باربیکیو هشدار داد و گفت: رفتار فیزیکی بنزین، اتر و الکل با موادی مانند نفت و گازوئیل متفاوت است و این مواد می‌توانند به‌سرعت شعله‌ور شده و حالت انفجاری ایجاد کنند.

وی توضیح داد: در صورت نزدیک کردن ظرف بنزین به شعله، آتش می‌تواند در مسیر بخارات یا جریان سوخت به سمت ظرف حرکت کند و موجب شعله‌ور شدن ناگهانی آن شود؛ حادثه‌ای که به‌ویژه برای کودکان حاضر در اطراف می‌تواند سوختگی‌های شدید و گسترده ایجاد کند.

دکتر احمدآبادی تأکید کرد: خانواده‌ها باید در برنامه‌های تفریحی و هنگام روشن کردن آتش یا باربیکیو، از استفاده از بنزین و مواد مشابه برای شعله‌ور کردن آتش به‌طور کامل خودداری کنند.

خطرهای پنهان برق‌گرفتگی در محیط خانه

وی با تأکید بر ضرورت رعایت اصول ایمنی برق در منزل اظهار کرد: تمام سیم‌ها و کابل‌های برق باید روکش سالم و کامل داشته باشند و پریزهای برق نیز به تجهیزات حفاظتی استاندارد، از جمله کلید محافظ جان، مجهز باشند.

این فلوشیپ جراحی سوختگی افزود: رابط‌ها و چندراهی‌های برق نیز باید دور از دسترس کودکان قرار گیرند؛ زیرا کودک ممکن است هنگام بازی اشیای فلزی را وارد منافذ آنها کند و دچار برق‌گرفتگی شدید یا آسیب‌های جدّی بافتی شود.

مواد شیمیایی؛ تهدیدی با عوارض گاه مادام‌العمر

دکتر احمدآبادی نسبت به نگهداری مواد شیمیایی خورنده در دسترس کودکان هشدار داد و گفت: لوله‌بازکن‌ها، چاه‌بازکن‌ها، اسیدها و برخی مواد قلیایی می‌توانند سوختگی‌های بسیار عمیق و خطرناکی ایجاد کنند.

وی افزود: نگهداری مواد شیمیایی در ظروف نوشیدنی و خوراکی، به‌ویژه بطری نوشابه، یکی از رفتارهای بسیار خطرناک است؛ زیرا ممکن است کودک به تصور اینکه داخل بطری ماده خوراکی وجود دارد، آن را بنوشد.

این متخصص سوختگی خاطرنشان کرد: بلع مواد اسیدی و قلیایی می‌تواند موجب سوختگی شدید دستگاه گوارش و مری شود و علاوه بر خطر مرگ، در موارد شدید اختلالات طولانی‌مدت یا دائمی در بلع و تغذیه ایجاد کند.

وی همچنین با اشاره به خطر استفاده نادرست از مواد لوله‌بازکن گفت: ترکیب برخی مواد شیمیایی با آب یا یکدیگر می‌تواند حرارت زیادی ایجاد کرده و موجب پاشش مواد خورنده شود؛ بنابراین این مواد باید مطابق دستورالعمل و با رعایت کامل اصول ایمنی استفاده و به‌طور کامل دور از دسترس کودکان نگهداری شوند.

شست‌وشوی ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای؛ نخستین اقدام پس از سوختگی با مایعات داغ

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره اقدامات اولیه پس از سوختگی با مایعات داغ گفت: نخستین اقدام، خنک کردن محل سوختگی با آب خنک و جاری به مدت حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه است؛ این کار می‌تواند به کاهش درد و محدود شدن آسیب حرارتی کمک کند.

وی تأکید کرد: در سوختگی‌های وسیع، به‌ویژه زمانی که بخش بزرگی از بدن یا بیش از یک اندام درگیر شده است، باید مراقب کاهش دمای بدن کودک بود. در این شرایط، ضمن خنک‌سازی موضع آسیب‌دیده، لازم است بدن کودک گرم نگه داشته شود و وی در سریع‌ترین زمان ممکن به مرکز تخصصی سوختگی منتقل شود.

اگر لباس کودک آتش گرفت؛ ایست، درازکش و غلت بزن

دکتر احمدآبادی درباره آتش گرفتن لباس کودک نیز گفت: یکی از واکنش‌های طبیعی کودک در این شرایط، دویدن و فرار کردن است، در حالی که حرکت و دویدن می‌تواند با افزایش جریان هوا، شدت شعله را بیشتر کند.

وی افزود: باید از سنین کودکی به فرزندان آموزش داده شود که در صورت آتش گرفتن لباس، بایستند، روی زمین دراز بکشند و غلت بزنند. اطرافیان نیز باید با استفاده از پتو، لحاف یا پارچه ضخیم، شعله را پوشانده و مانع رسیدن اکسیژن به آتش شوند.

این متخصص سوختگی خاطرنشان کرد: پس از خاموش شدن آتش، در صورت امکان باید لباس‌های آسیب‌دیده با دقت از تن کودک خارج شود؛ البته در مواردی که لباس به پوست چسبیده است، نباید آن را به زور جدا کرد و باید کودک برای دریافت مراقبت تخصصی منتقل شود.

الگوی سوختگی با افزایش سن تغییر می‌کند

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تفاوت الگوی سوختگی در سنین مختلف گفت: در سنین نوپایی، مایعات داغ از عوامل اصلی سوختگی هستند، اما با افزایش سن و ورود کودک به دوره پیش‌دبستانی و دبستان، کنجکاوی و بازی با آتش می‌تواند به یکی از عوامل مهم سوختگی‌های شدیدتر و عمیق‌تر تبدیل شود.

وی در پایان تأکید کرد: پیشگیری از سوختگی کودکان بیش از هر چیز به افزایش آگاهی والدین، ایمن‌سازی محیط خانه و آموزش صحیح کودکان وابسته است و وجود کپسول آتش‌نشانی آماده به کار و سیستم هشداردهنده دود در منزل نیز می‌تواند در کاهش پیامدهای حوادث نقش مهمی داشته باشد.