هپاتیت‌های ویروسی؛ عفونت‌های خاموشی که با تشخیص زودهنگام می‌توان از عوارض آن‌ها پیشگیری کرد
فلوشیپ بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه هپاتیت‌های ویروسی ممکن است سال‌ها بدون علامت باقی بمانند، تشخیص به‌موقع، واکسیناسیون هپاتیت B و رعایت اصول پیشگیری را از مهم‌ترین راهکارهای محافظت از سلامت کبد دانست.
دکتر الهام هنرجو، فلوشیپ و استادیار بیماری‌های عفونی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در بیمارستان شهید هاشمی‌نژاد، در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: هپاتیت به معنای التهاب کبد است و انواع ویروسی آن شامل هپاتیت‌های A، B، C، D و E می‌شود. این بیماری‌ها از نظر راه انتقال و پیامدهای بالینی با یکدیگر تفاوت دارند، اما بسیاری از مبتلایان در مراحل اولیه علائم مشخصی ندارند و ممکن است بدون اطلاع از ابتلا، سال‌ها با عفونت زندگی کنند.
وی افزود: تشخیص دیرهنگام، به‌ویژه در هپاتیت‌های B و C، می‌تواند به آسیب مزمن کبد، سیروز و سرطان کبد منجر شود؛ ازاین‌رو، شناخت راه‌های انتقال و انجام آزمایش‌های تشخیصی در افراد در معرض خطر اهمیت زیادی دارد.
واکسیناسیون؛ راهکاری مؤثر برای پیشگیری از هپاتیت B
این متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به راه‌های انتقال هپاتیت B گفت: این ویروس عمدتاً از طریق خون و برخی مایعات بدن، تماس جنسی و انتقال از مادر مبتلا به نوزاد هنگام تولد منتقل می‌شود. استفاده مشترک از سرنگ و تماس با وسایل تیز و آلوده نیز از دیگر راه‌های انتقال آن است.
دکتر هنرجو واکسیناسیون را یکی از مؤثرترین راه‌های پیشگیری از هپاتیت B دانست و تصریح کرد: از آنجا که ویروس هپاتیت D برای تکثیر به ویروس هپاتیت B وابسته است، پیشگیری از ابتلا به هپاتیت B از طریق واکسیناسیون، در پیشگیری از هپاتیت D نیز نقش دارد.
هپاتیت C؛ بیماری قابل درمان با تشخیص به‌موقع
وی با بیان اینکه هپاتیت C عمدتاً از طریق تماس با خون آلوده منتقل می‌شود، اظهار کرد: استفاده مشترک از سرنگ و سوزن، تجهیزات پزشکی غیراستریل و وسایل آلوده در اقداماتی مانند خالکوبی و سوراخ کردن بدن، احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: هپاتیت C در بسیاری از موارد بدون علامت است، اما در صورت مزمن شدن و درمان‌نشدن می‌تواند آسیب‌های جدی کبدی ایجاد کند. خوشبختانه داروهای ضدویروسی جدید قادرند بیش از ۹۵ درصد مبتلایان را درمان کنند؛ بنابراین، تشخیص به‌موقع و تکمیل دوره درمان نقش مهمی در پیشگیری از عوارض بیماری دارد.
دکتر هنرجو همچنین بر اصلاح باورهای نادرست درباره راه‌های انتقال این بیماری تأکید کرد و گفت: هپاتیت C از طریق تماس‌های معمول روزمره مانند دست دادن، در آغوش گرفتن، استفاده معمول از ظروف مشترک یا مصرف غذای مشترک منتقل نمی‌شود. آگاهی‌رسانی صحیح درباره راه‌های انتقال، علاوه بر کمک به پیشگیری، در کاهش نگرانی‌های بی‌مورد و مقابله با انگ اجتماعی مبتلایان مؤثر است.
آب سالم و رعایت بهداشت؛ سد دفاعی در برابر هپاتیت A و E
این متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به راه انتقال هپاتیت‌های A و E خاطرنشان کرد: این دو نوع هپاتیت عمدتاً از مسیر مدفوعی ـ دهانی و از طریق آب و غذای آلوده منتقل می‌شوند؛ ازاین‌رو، استفاده از آب آشامیدنی سالم، شست‌وشوی صحیح دست‌ها و مواد غذایی و رعایت اصول بهداشتی در تهیه و نگهداری غذا، نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا دارد.
وی افزود: هپاتیت A معمولاً به عفونت مزمن منجر نمی‌شود و واکسن مؤثر نیز برای پیشگیری از آن وجود دارد.
نبود علائم، به معنای نبود عفونت نیست
دکتر هنرجو خستگی، کاهش اشتها، تهوع، استفراغ، درد شکم، ادرار تیره و زردی پوست و چشم‌ها را از علائم احتمالی هپاتیت‌های ویروسی برشمرد و گفت: این نشانه‌ها ممکن است در برخی مبتلایان بروز کنند، اما بسیاری از افراد، به‌ویژه در مراحل اولیه بیماری، علامت مشخصی ندارند. بنابراین، نبود علائم به معنای رد عفونت نیست و افراد دارای عوامل خطر باید برای ارزیابی وضعیت خود و انجام آزمایش‌های لازم به پزشک مراجعه کنند.
وی در پایان، واکسیناسیون هپاتیت B، رعایت اصول ایمنی در تزریقات و اقدامات پزشکی، پرهیز از استفاده مشترک از سرنگ و وسایل تیز، اطمینان از استریل بودن تجهیزات خالکوبی، رعایت بهداشت فردی و غذایی و انجام آزمایش‌های تشخیصی در افراد در معرض خطر را از مهم‌ترین راهکارهای مقابله با هپاتیت‌های ویروسی دانست.
این متخصص بیماری‌های عفونی تأکید کرد: آگاهی از راه‌های انتقال، پیشگیری و تشخیص زودهنگام، سه گام اساسی برای کاهش انتقال هپاتیت‌های ویروسی، حفظ سلامت کبد و جلوگیری از عوارض جدی این بیماری‌هاست.
درج نظر