پیامدهای اضطراب درماننشده در کودکان؛ از افت تحصیلی تا مشکلات روانی در بزرگسالی
روانشناس بالینی بیمارستان ابنسینا دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شیوع اختلالات اضطرابی در کودکان و نوجوانان، گفت: شناسایی و درمان بهموقع این اختلالات میتواند از افت تحصیلی، انزوای اجتماعی و تداوم مشکلات روانشناختی تا بزرگسالی پیشگیری کند.
فاطمه کاشیپزان جوان در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: اختلالات اضطرابی از شایعترین مشکلات سلامت روان در کودکان و نوجوانان است و زمانی اهمیت بالینی پیدا میکند که شدت و تداوم ترس و نگرانی با سن کودک متناسب نباشد و عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی یا زندگی روزمره او را مختل کند.
وی افزود: ترس شدید، نگرانی مداوم، امتناع از رفتن به مدرسه، اجتناب از موقعیتهای اجتماعی، وابستگی بیش از حد به والدین، دلدرد و سردردهای مکرر، اختلال خواب، دشواری در تمرکز، افت تحصیلی، پرخاشگری و گوشهگیری از جمله نشانههایی است که باید مورد توجه والدین و مربیان قرار گیرد.
اضطراب در کودکی و نوجوانی الگوی متفاوتی دارد
این متخصص روانشناسی با اشاره به اینکه اختلالات اضطرابی در مراحل مختلف رشد، شکلهای متفاوتی پیدا میکنند، گفت: در دوران کودکی، اضطراب جدایی و فوبیهای خاص مانند ترس از حیوانات، تاریکی یا خون شایعتر است و با ورود به دوره نوجوانی، اضطراب اجتماعی، اضطراب فراگیر و اختلال هراس بیشتر دیده میشود.
کاشیپزان جوان افزود: اختلال سکوت انتخابی و وسواس فکری ـ عملی نیز از دیگر مشکلات مهم حوزه سلامت روان کودکان و نوجوانان هستند که میتوانند با مؤلفههای اضطرابی همراه باشند و به همین دلیل تشخیص دقیق و ارزیابی جامع توسط متخصص اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به عوامل مؤثر در بروز اضطراب کودکان و نوجوانان تصریح کرد: عوامل ژنتیکی و زیستی، ویژگیهای خلقی، الگوهای فکری، سبک دلبستگی، شیوه فرزندپروری، تجربههای ناخوشایند و رویدادهای پراسترس زندگی مانند طلاق والدین، جابهجایی، تغییر مدرسه، قلدری و سوگ میتوانند در شکلگیری یا تشدید این اختلالات نقش داشته باشند.
اضطراب درماننشده میتواند زمینهساز مشکلات جدیتر شود
متخصص روانشناسی بیمارستان ابنسینا با تأکید بر اهمیت درمان بهموقع اظهار کرد: اضطراب درماننشده میتواند با افت تحصیلی، کاهش اعتمادبهنفس، انزوای اجتماعی و افزایش احتمال بروز سایر مشکلات روانشناختی همراه شود و در برخی موارد نیز زمینه تداوم مشکلات تا دوران بزرگسالی را فراهم کند.
وی افزود: اختلالات اضطرابی در بسیاری از کودکان بهتنهایی بروز نمیکنند و ممکن است همراه با افسردگی، اختلال بیشفعالی ـ نقص توجه، اختلال نافرمانی مقابلهای یا وسواس فکری ـ عملی باشند؛ بنابراین وجود نشانههای اضطراب نیازمند بررسی دقیق و توجه به سایر ابعاد سلامت روان کودک است.
کاشیپزان جوان خاطرنشان کرد: وجود اضطراب در نوجوانان همچنین میتواند با افزایش خطر رفتارهای آسیبرسان همراه باشد و این موضوع ضرورت غربالگری، ارزیابی تخصصی و مداخله زودهنگام را بیشتر میکند.
رفتاردرمانی شناختی؛ یکی از مؤثرترین روشهای درمان اضطراب
وی، رفتاردرمانی شناختی را از مهمترین و مؤثرترین روشهای غیردارویی درمان اختلالات اضطرابی کودکان و نوجوانان دانست و گفت: در این روش، کودک با کمک درمانگر افکار نگرانکننده و غیرواقعبینانه خود را شناسایی و ارزیابی میکند و میآموزد آنها را با افکار واقعبینانهتر جایگزین کند.
این متخصص روانشناسی ادامه داد: مواجههسازی تدریجی نیز بخش مهمی از رفتاردرمانی شناختی است و کودک با راهنمایی درمانگر بهتدریج با موقعیتهای ترسناک اما بیخطر مواجه میشود تا مهارت مقابله با اضطراب را به دست آورد.
کاشیپزان جوان افزود: در موارد متوسط تا شدید یا زمانی که پاسخ به رواندرمانی کافی نباشد، ممکن است دارودرمانی با نظر روانپزشک کودک و نوجوان نیز مورد نیاز باشد و در برخی بیماران، ترکیب رواندرمانی و دارودرمانی میتواند اثربخشی بیشتری داشته باشد.
نقش والدین در روند درمان بسیار مهم است
وی با تأکید بر نقش خانواده در درمان اضطراب کودکان اظهار کرد: مشارکت والدین در روند درمان اهمیت زیادی دارد و آنها باید شیوه برخورد صحیح با اضطراب کودک و روش تقویت رفتارهای سازگارانه را بیاموزند.
متخصص روانشناسی بیمارستان ابنسینا تصریح کرد: والدین نباید برای کاهش موقت اضطراب کودک، رفتارهای اجتنابی او را تقویت کنند؛ برای مثال اجازه مکرر نرفتن به مدرسه یا فرار از موقعیتهایی که کودک از آنها میترسد، ممکن است در کوتاهمدت آرامش ایجاد کند، اما در بلندمدت به تداوم اضطراب منجر شود.
ارائه خدمات تخصصی در بیمارستان ابنسینا
کاشیپزان جوان با اشاره به خدمات تخصصی بیمارستان روانپزشکی ابنسینا گفت: خدمات درمانی اختلالات اضطرابی کودکان و نوجوانان در این مرکز در دو سطح سرپایی و بستری ارائه میشود و درمانگاه تخصصی اطفال، محل ارزیابی جامع و آغاز مداخلات سرپایی است.
وی افزود: در موارد شدیدتر نیز خدمات بستری با هدف مدیریت فشردهتر بیمار ارائه میشود و در این مرکز از رویکردهای یکپارچه، پروتکلهای فراتشخیصی و رفتاردرمانی شناختی متناسب با نیاز هر کودک استفاده میشود.
این متخصص روانشناسی در پایان تأکید کرد: امتناع از مدرسه، نگرانیهای شدید و غیرمنطقی، وابستگی بیش از حد، شکایتهای جسمانی مکرر، اختلال خواب و اجتناب از فعالیتهای متناسب با سن، نشانههایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند و مراجعه بهموقع به متخصص میتواند از تشدید اختلال و بروز پیامدهای طولانیمدت پیشگیری کند.
درج نظر