اثرگذاری بیشتر عصاره نانوکپسوله عناب در کاهش فشار خون و ضربان قلب
یافته امیدوارکننده پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی مشهد
نتایج یک مطالعه پژوهشی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد نشان داد عصاره هیدروالکلی میوه عناب، بهویژه در فرم نانوکپسوله، میتواند افزایش فشار خون و ضربان قلب ناشی از مهار سنتز نیتریکاکسید را در موشهای صحرایی کاهش دهد. بر اساس یافتههای این پژوهش، اثر دوز ۱۰۰ فرم نانوکپسوله با دوز ۲۰۰ عصاره معمولی قابل مقایسه بود و دوز ۲۰۰ نانوکپسوله نیز اثربخشی بیشتری نشان داد؛ یافتهای که میتواند زمینهساز مطالعات تکمیلی برای توسعه فرآوردههای مکمل و دارویی با منشأ گیاهی باشد.
دکتر محمدناصر شافعی، مجری طرح مطالعاتی «بررسی اثر ضد فشارخونی فرم نانوکپسوله عصاره هیدروالکلی میوه عناب (Ziziphus jujuba) بر پرفشاری خون القا شده با L-NAME در موشهای صحرایی» در گفتگو با وبدا، با اشاره به اهمیت بیماری پرفشاری خون اظهار کرد: فشار خون بالا یکی از شایعترین اختلالات قلبیعروقی است که در صورت کنترل نشدن میتواند به اندامهای حیاتی مانند قلب، مغز، کلیهها و عروق آسیب جدی وارد کند؛ ازاینرو، تشخیص و مرحلهبندی صحیح آن برای انتخاب راهکار درمانی مناسب، از اصلاح سبک زندگی تا درمان دارویی، اهمیت زیادی دارد.
وی با بیان اینکه کنترل پرفشاری خون معمولاً به مراقبت و درمان مستمر نیاز دارد، افزود: داروهای شیمیایی متعددی برای کنترل این بیماری استفاده میشوند و در کنار آنها، گیاهان دارویی به دلیل برخورداری از ترکیبات فعال زیستی مانند فلاونوئیدها، آلکالوئیدها، ساپونینها و ترپنوئیدها، در سالهای اخیر بهعنوان گزینههایی برای بررسی در مطالعات مرتبط با بیماریهای قلبیعروقی مورد توجه قرار گرفتهاند.
بررسی اثر عصاره عناب در هشت گروه آزمایشی
دکتر شافعی درباره جزئیات این مطالعه گفت: با هدف بررسی و بهبود اثربخشی و ماندگاری اثرات ضد فشارخونی عصاره عناب، تأثیر فرم نانوکپسوله عصاره هیدروالکلی این میوه در پیشگیری از پرفشاری خون القاشده با L-NAME بررسی شد. در این مطالعه تجربی، ۵۶ موش صحرایی نر در هشت گروه هفتتایی تقسیمبندی شدند.
وی ادامه داد: در این پژوهش، پارامترهای همودینامیک شامل فشار خون سیستولیک، فشار متوسط شریانی و ضربان قلب، بهصورت پیوسته از طریق کانتر شریان فمورال و با استفاده از سیستم PowerLab ثبت شد.
مجری طرح افزود: در گروههای مختلف، اثر سالین، عصاره هیدروالکلی و فرم نانوکپسوله عناب بر پاسخهای قلبیعروقی بررسی شد. در یک گروه، سالین تزریق شد و در گروهی دیگر، با تجویز L-NAME بهعنوان مهارکننده سنتز نیتریکاکسید، پرفشاری خون ایجاد شد. همچنین در گروههای دریافتکننده عصاره معمولی و فرمهای نانوکپسوله، ابتدا عصاره بهصورت داخلصفاقی تزریق و نیم ساعت بعد L-NAME تجویز شد.
اثربخشی بیشتر فرم نانوکپسوله در مقایسه با عصاره معمولی
دکتر شافعی با تشریح نتایج مطالعه اظهار کرد: تجویز L-NAME موجب افزایش معنیدار فشار خون و ضربان قلب در مقایسه با گروه کنترل شد؛ در مقابل، عصاره معمولی عناب با دوز ۲۰۰ توانست این افزایش را کاهش دهد. سه دوز بررسیشده از فرم نانوکپسوله نیز اثرات ناشی از L-NAME را کاهش دادند، با این تفاوت که اثربخشی و ماندگاری اثر این فرم در مقایسه با عصاره معمولی بیشتر بود.
وی افزود: بر اساس نتایج، اثر دوز ۱۰۰ فرم نانوکپسوله با دوز ۲۰۰ عصاره معمولی قابل مقایسه بود و دوز ۲۰۰ نانوکپسوله نیز اثر بسیار بیشتری نشان داد.
این استاد و محقق دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت فناوری نانو در این پژوهش خاطرنشان کرد: یافتهها نشان میدهد نانوکپسولهسازی میتواند با افزایش پایداری و زیستفراهمی ترکیبات فعال موجود در عناب، به تقویت اثرات مشاهدهشده کمک کند. از این منظر، عصاره عناب، بهویژه در فرم نانوکپسوله، ظرفیت بررسی بیشتر بهعنوان یک مکمل احتمالی در کنار درمانهای متداول پرفشاری خون را دارد.
وی افزود: نتایج این مطالعه شواهدی درباره اثرات ضد فشارخونی احتمالی عناب و ارتباط آن با خواص آنتیاکسیدانی و گشادکنندگی عروق ارائه میکند و میتواند مبنایی برای پژوهشهای بیشتر در زمینه طراحی فرآوردههای گیاهی با پشتوانه علمی باشد.
ضرورت انجام مطالعات انسانی برای تأیید نتایج
دکتر شافعی با تأکید بر اینکه نتایج بهدستآمده مربوط به مطالعه حیوانی است و برای بررسی کاربرد آن در درمان انسان به پژوهشهای تکمیلی نیاز دارد، انجام کارآزماییهای بالینی برای ارزیابی اثربخشی و ایمنی عصاره نانوکپسوله عناب در بیماران مبتلا به پرفشاری خون را ضروری دانست.
وی همچنین بررسی دقیقتر مسیرهای مولکولی و بیوشیمیایی، از جمله مسیرهای آنتیاکسیدانی، شاخصهای التهابی و نیتریکاکسید، مطالعه دوزهای مختلف و مقایسه طولانیمدت فرم نانوکپسوله با عصاره هیدروالکلی و سنجش شاخصهای بیوشیمیایی خون را از دیگر پیشنهادهای پژوهشی مطرح کرد.
مجری طرح، بررسی اثر ترکیب عصاره عناب با سایر داروها یا مکملهای گیاهی ضد فشارخون و ارزیابی اثرات همافزای احتمالی آنها در حیوانات سالم را نیز از زمینههای پیشنهادی برای مطالعات آینده برشمرد.
گفتنی است این مطالعه با کد ۴۰۲۱۹۴۵ و با همکاری دکتر ویدا علیخانی، سارا حسینیان و زهرا گنجهای انجام شده است. مقاله مرتبط با این پژوهش با شناسه DOI: 10.22038/ajp.2017.24232.1887 منتشر شده و اطلاعات آن از طریق صفحه علمی پژوهشگر در گوگل اسکالر قابل دسترسی است.
درج نظر