کارشناس مسئول تغذیه مرکز بهداشت ثامن با تأکید بر نقش خانواده‌ها در کاهش هدررفت مواد غذایی، هفت راهکار کاربردی برای جلوگیری از دورریز غذا، صرفه‌جویی در هزینه‌های خانوار و کمک به حفظ منابع طبیعی ارائه کرد.

آزاده لعلی، کارشناس مسئول تغذیه مرکز بهداشت ثامن، با اشاره به حجم بالای هدررفت مواد غذایی در جهان و ایران اظهار کرد: در سراسر جهان حدود یک‌سوم غذای تولیدشده برای مصرف انسان هدر می‌رود. در ایران نیز میزان ضایعات مواد غذایی حدود ۳۵ میلیون تن در سال، با ارزش تقریبی ۱۵ میلیارد دلار، برآورد شده است؛ آماری که ضرورت توجه جدی به مدیریت مصرف مواد غذایی را نشان می‌دهد.

وی افزود: بخش قابل توجهی از دورریز غذا در سطح خانوار اتفاق می‌افتد؛ بنابراین خانواده‌ها می‌توانند با اصلاح عادت‌های خرید، نگهداری و مصرف مواد غذایی، نقش مؤثری در کاهش این هدررفت داشته باشند.

۱. پیش از خرید برنامه‌ریزی کنید

تهیه فهرست خرید، بررسی موجودی یخچال و کابینت و تنظیم برنامه غذایی هفتگی، از خریدهای غیرضروری و تکراری جلوگیری می‌کند. با مشخص شدن وعده‌های غذایی و مواد موردنیاز، می‌توان به‌اندازه خرید کرد و احتمال فاسد شدن مواد غذایی را کاهش داد. همچنین استفاده از فهرست خرید، به مدیریت بهتر زمان و هزینه‌های خانوار کمک می‌کند.

۲. هنگام خرید، هوشمندانه انتخاب کنید

انتخاب بسته‌بندی متناسب با نیاز خانواده، خرید به‌اندازه و پرهیز از تهیه حجم زیادی از مواد غذایی در یک نوبت، احتمال دورریز را کاهش می‌دهد. همچنین می‌توان میوه‌ها و سبزی‌هایی را که از نظر ظاهری بی‌نقص نیستند، اما سالم و قابل مصرف‌اند، انتخاب کرد. خریدهای کوچک‌تر و متناسب با میزان مصرف نیز به جلوگیری از فاسد شدن مواد غذایی کمک می‌کند.

۳. مواد غذایی را به‌درستی نگهداری کنید

سازمان‌دهی یخچال و کابینت اهمیت زیادی در کاهش دورریز غذا دارد. بهتر است مواد غذایی قدیمی‌تر در قسمت جلویی و مواد تازه‌تر در قسمت عقب قرار گیرند تا اقلامی که زودتر باید مصرف شوند، فراموش نشوند. استفاده از ظروف شفاف و درج تاریخ نگهداری روی آن‌ها نیز به مدیریت بهتر مواد غذایی کمک می‌کند.

رعایت شرایط مناسب نگهداری، از جمله دما و میزان نور، ضروری است. برخی محصولات مانند سیب‌زمینی باید دور از نور مستقیم نگهداری شوند و محل نگهداری میوه‌ها و سبزی‌ها نیز متناسب با نوع محصول انتخاب شود. همچنین بهتر است میوه‌های تولیدکننده گاز اتیلن، مانند سیب و موز، با توجه به حساسیت سایر محصولات به این گاز، جدا از آن‌ها نگهداری شوند.

۴. به‌اندازه نیاز خانواده غذا بپزید

پخت بیش از نیاز، یکی از عوامل ایجاد دورریز غذاست. برآورد مقدار مناسب غذا با توجه به تعداد اعضای خانواده و میزان مصرف آن‌ها، می‌تواند از باقی ماندن حجم زیادی از غذا جلوگیری کند.

همچنین بهتر است هنگام آشپزی، مواد غذایی موجود در خانه در اولویت قرار گیرند. استفاده خلاقانه از مواد باقی‌مانده و تهیه غذاهای جدید با آن‌ها، راهکاری برای کاهش ضایعات است. برنامه‌ریزی برای وعده‌های غذایی نیز می‌تواند از سفارش بیش از نیاز غذا و خرید غیرضروری غذاهای آماده جلوگیری کند.

۵. از بشقاب متناسب با نیاز خود استفاده کنید

انتخاب بشقاب کوچک‌تر می‌تواند به برداشتن مقدار مناسب غذا کمک کند و احتمال باقی ماندن غذا در بشقاب را کاهش دهد. همچنین تهیه و مصرف غذاهای خانگی، در کنار برنامه‌ریزی برای مقدار پخت، به مدیریت بهتر مواد غذایی و کاهش هزینه‌ها کمک می‌کند.

۶. باقی‌مانده غذا را مدیریت کنید

غذای باقی‌مانده، در صورت نگهداری صحیح و رعایت اصول ایمنی غذایی، می‌تواند در وعده‌های بعدی مصرف شود. اختصاص دادن محل مشخصی در یخچال به این غذاها و قرار دادن آن‌ها در ظروف مناسب، احتمال فراموش شدن و فاسد شدنشان را کاهش می‌دهد.

تغییر نگرش نسبت به مصرف دوباره غذا نیز اهمیت دارد؛ استفاده از باقی‌مانده‌ها رفتاری مسئولانه در مدیریت منابع است. همچنین، در صورت وجود غذای اضافیِ سالم و قابل مصرف، می‌توان آن را با دیگران به اشتراک گذاشت تا از دورریز جلوگیری شود.

۷. از فناوری برای مدیریت مواد غذایی کمک بگیرید

برخی نرم‌افزارهای تلفن همراه امکان ثبت موجودی مواد غذایی، یادآوری تاریخ انقضا و برنامه‌ریزی وعده‌های غذایی را فراهم می‌کنند. استفاده از این ابزارها و فناوری‌هایی مانند یخچال‌های مجهز به دوربین داخلی نیز می‌تواند به آگاهی از موجودی مواد غذایی و مصرف به‌موقع آن‌ها کمک کند.

آزاده لعلی در پایان تأکید کرد: کاهش دورریز غذا تنها به معنای صرفه‌جویی اقتصادی نیست، بلکه مسئولیتی اجتماعی و زیست‌محیطی به شمار می‌رود. هر خانواده می‌تواند با رعایت همین راهکارهای ساده، در استفاده بهینه از منابع طبیعی، کاهش ضایعات و کمک به ساختن آینده‌ای پایدارتر نقش مؤثری داشته باشد.