پایگاه خبری وبدا

دستیار فوق‌تخصصی مغز و اعصاب کودکان با تأکید بر اینکه ابتلا به صرع لزوماً به معنای اختلال در هوش، تحصیل یا آینده کودک نیست، گفت: با تشخیص دقیق، درمان مناسب و پیگیری پزشکی، تشنج در بیش از ۷۰ درصد موارد قابل کنترل است و بسیاری از کودکان مبتلا می‌توانند زندگی عادی و موفقی داشته باشند.

دکتر مهسا ایزدپناه در گفت‌وگو با وب‌دا، با اشاره به چالش‌های اجتماعی کودکان مبتلا به صرع اظهار کرد: این کودکان گاهی علاوه بر مشکلات ناشی از بیماری، با نگاه‌های نادرست و ناآگاهی جامعه نیز مواجه می‌شوند؛ درحالی‌که آگاهی‌بخشی و برخورد آگاهانه و حمایتگرانه می‌تواند به کاهش نگرانی خانواده‌ها و بهبود کیفیت زندگی این کودکان کمک کند.

وی برای توضیح ساده سازوکار تشنج افزود: مغز برای انجام فعالیت‌هایی مانند حرکت، صحبت‌کردن و فکرکردن، از پیام‌های الکتریکی استفاده می‌کند. تشنج زمانی رخ می‌دهد که فعالیت الکتریکی غیرطبیعی و ناگهانی در مغز ایجاد شود و عملکرد طبیعی آن را برای مدتی مختل کند. صرع نیز به وضعیتی گفته می‌شود که فرد بر اساس معیارهای تشخیصی پزشکی، مستعد بروز تشنج‌های مکرر و بدون عامل تحریک‌کننده فوری باشد.

صرع لزوماً به معنای کاهش هوش یا محدودیت آینده کودک نیست

این دستیار فوق‌تخصصی مغز و اعصاب کودکان با اشاره به نگرانی والدین درباره توانایی‌های ذهنی فرزندانشان خاطرنشان کرد: بسیاری از کودکان مبتلا به صرع، با توجه به علت زمینه‌ای بیماری، از هوش طبیعی برخوردارند و می‌توانند در مسیر تحصیل، فعالیت‌های اجتماعی و زندگی آینده خود موفق باشند.

دکتر ایزدپناه ادامه داد: تأثیر صرع بر عملکرد شناختی کودک به عواملی مانند علت زمینه‌ای، نوع و شدت تشنج‌ها و میزان کنترل بیماری بستگی دارد. بنابراین، تشخیص صحیح، انتخاب درمان متناسب با شرایط کودک و پیگیری منظم پزشکی اهمیت زیادی دارد. همچنین حمایت عاطفی خانواده و پرهیز از برچسب‌زنی و محدودکردن غیرضروری کودک، نقش مهمی در رشد و اعتمادبه‌نفس او ایفا می‌کند.

هنگام بروز تشنج چه باید کرد؟

وی با تأکید بر ضرورت آشنایی خانواده‌ها و عموم مردم با کمک‌های اولیه هنگام تشنج گفت: حفظ آرامش و انجام اقدامات صحیح می‌تواند از آسیب‌های احتمالی جلوگیری کند. در زمان بروز تشنج باید به این نکات توجه داشت:

• خونسردی خود را حفظ کنید: مدت تشنج را اندازه بگیرید و در کنار فرد بمانید.
• محیط را ایمن کنید: اشیای سخت و تیز را از اطراف فرد دور کنید و در صورت امکان، وسیله‌ای نرم زیر سر او قرار دهید.
• پس از پایان حرکات تشنجی، در صورت امکان و بدون اعمال زور، فرد را به پهلو قرار دهید: این وضعیت به بازماندن راه هوایی و خروج ترشحات کمک می‌کند.
• در صورت امکان، اطلاعات مربوط به حمله را ثبت کنید: زمان شروع و پایان و نحوه بروز تشنج را به خاطر بسپارید و در صورت ایمن‌بودن شرایط، برای ارائه به پزشک فیلم تهیه کنید.

این متخصص تأکید کرد: اگر تشنج پنج دقیقه یا بیشتر طول بکشد، تشنج دیگری پیش از بازگشت هوشیاری رخ دهد، فرد دچار مشکل تنفسی شود یا نخستین تشنج خود را تجربه کند، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت. در کودکان دارای برنامه درمانی مشخص نیز داروی نجات، از جمله دیازپام، فقط باید مطابق دستور پزشک و آموزش قبلی به مراقب استفاده شود.

سه اقدام ممنوع هنگام تشنج

دکتر ایزدپناه درباره اشتباهات رایج در مواجهه با فرد دچار تشنج هشدار داد و افزود: هرگز چیزی داخل دهان فرد قرار ندهید؛ نه قاشق، نه انگشت و نه دستمال، زیرا این کار می‌تواند موجب آسیب به دندان‌ها و دهان شود.

وی ادامه داد: از مهارکردن اجباری دست‌وپا و تلاش برای متوقف‌کردن حرکات تشنجی خودداری کنید؛ زیرا این اقدام ممکن است به فرد آسیب برساند. همچنین هنگام تشنج نباید به فرد آب یا خوراکی داد و پاشیدن آب به صورت او نیز کمکی به توقف تشنج نمی‌کند. تا زمانی که هوشیاری کامل بازنگشته است، دادن خوراکی و نوشیدنی خطر خفگی را افزایش می‌دهد.

درمان مناسب، امید به کنترل تشنج و زندگی باکیفیت

این دستیار فوق‌تخصصی مغز و اعصاب کودکان با اشاره به پیشرفت‌های درمانی در حوزه صرع اظهار کرد: با استفاده از داروهای مناسب و پیگیری منظم، تشنج در بیش از ۷۰ درصد بیماران قابل کنترل است. در برخی کودکان نیز پس از چند سال درمان و در صورت فراهم‌بودن شرایط بالینی، پزشک ممکن است قطع تدریجی دارو را بررسی کند.

وی خاطرنشان کرد: تصمیم‌گیری درباره قطع دارو باید بر اساس علت زمینه‌ای بیماری، نوع صرع، مدت کنترل تشنج، نتایج بررسی‌های پزشکی و ارزیابی متخصص انجام شود و خانواده‌ها نباید بدون نظر پزشک، مصرف دارو را کاهش دهند یا قطع کنند.

دکتر ایزدپناه در پایان تأکید کرد: آگاهی از ماهیت صرع، یادگیری اقدامات صحیح هنگام تشنج و حمایت از کودکان مبتلا، به کاهش ترس و باورهای نادرست کمک می‌کند. این کودکان بیش از هر چیز به درمان مناسب، همراهی خانواده و فرصت رشد و شکوفایی توانایی‌های خود نیاز دارند؛ نگاهی آگاهانه و بدون تبعیض می‌تواند مسیر زندگی سالم‌تر و آینده‌ای روشن‌تر را برای آنان فراهم کند.