پایگاه خبری وبدا

فوق‌تخصص ستون فقرات و عضو هیأت علمی گروه جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت پیشگیری از آسیب‌های ستون فقرات، ورزش منظم، تحرک کافی، اصلاح وضعیت بدن هنگام نشستن و استفاده از تلفن همراه و رعایت اصول صحیح بلند کردن اجسام را از مهم‌ترین راهکارهای حفظ سلامت این بخش از بدن دانست و گفت: بیشتر بیماران مبتلا به دیسک کمر به جراحی نیاز ندارند و می‌توانند با درمان‌های غیرجراحی و اصلاح سبک زندگی بهبود یابند.

دکتر حمید رضایی در گفت‌وگو با وب‌دا، به مناسبت روز جهانی ستون فقرات، با اشاره به افزایش مشکلات این بخش از بدن در سال‌های اخیر اظهار کرد: زندگی ماشینی، نشستن‌های طولانی‌مدت، کم‌تحرکی و کاهش فعالیت بدنی، از عوامل مؤثر در افزایش مشکلات ستون فقرات، به‌ویژه در ناحیه گردن و کمر هستند.

وی با بیان اینکه ستون فقرات از بخش‌های مهم بدن است که معمولاً تا زمان بروز مشکل کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، افزود: با توجه به نقش ستون فقرات در تحمل وزن بدن و عبور ریشه‌های عصبی از کانال نخاعی، رعایت اصول مراقبتی و پیشگیرانه برای حفظ سلامت آن اهمیت زیادی دارد.

اصلاح عادت‌های روزمره؛ گامی مؤثر در پیشگیری از آسیب‌های ستون فقرات

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت اصلاح عادت‌های روزمره گفت: خم نگه‌داشتن مداوم سر هنگام استفاده از تلفن همراه، کار با رایانه یا انجام فعالیت‌های فنی طولانی‌مدت، می‌تواند به گردن فشار وارد کند؛ بنابراین لازم است این فعالیت‌ها با رعایت وضعیت صحیح بدن انجام شوند. همچنین پرهیز از استفاده از بالش بلند و توجه به جلوگیری از حرکات ناگهانی و ضربه‌های مکرر، در مراقبت از گردن اهمیت دارد.

دکتر رضایی با اشاره به آسیب‌های ناشی از نشستن طولانی‌مدت بیان کرد: بهتر است پس از هر نیم ساعت نشستن، فرد چند دقیقه راه برود و تحرک داشته باشد. همچنین پس از ایستادن طولانی‌مدت نیز لازم است برای مدتی کوتاه بنشیند. برخلاف برخی باورهای عمومی، راه رفتن و دویدن به‌خودی‌خود موجب آسیب به کمر نمی‌شوند و نشستن طولانی‌مدت از عادت‌های نامناسب برای سلامت این بخش از بدن است.

وی رعایت اصول ایمنی هنگام بلند کردن اجسام سنگین، نزدیک نگه‌داشتن جسم به بدن و توجه به وضعیت صحیح بدن را نیز از اقدامات ضروری برای پیشگیری از آسیب‌های ستون فقرات برشمرد.

ورزش و تغذیه سالم؛ دو رکن مهم سلامت کمر

این فوق‌تخصص ستون فقرات، ورزش منظم، تحرک روزانه، تغذیه سالم و کنترل وزن را از عوامل کلیدی حفظ سلامت ستون فقرات دانست و اظهار کرد: اضافه‌وزن فشار بیشتری به مهره‌های کمر وارد می‌کند؛ ازاین‌رو، کاهش وزن از طریق اصلاح تغذیه و فعالیت بدنی مناسب می‌تواند در کاهش این فشار مؤثر باشد.

وی افزود: در بسیاری از موارد، علائم بیماران با انجام ورزش و فعالیت بدنی مناسب بهبود می‌یابد و با کاهش فعالیت ورزشی، درد و نشانه‌های بیماری دوباره افزایش پیدا می‌کند.

هر کمردردی به تصویربرداری و جراحی نیاز ندارد

دکتر رضایی با تأکید بر اینکه همه کمردردها به تصویربرداری، مصرف دارو یا جراحی نیاز ندارند، تصریح کرد: در صورت وجود علائم هشداردهنده، از جمله کمردرد مزمن و طولانی‌مدت، درد پس از ضربه، کاهش وزن، اختلالات انعقادی، مصرف داروهای کورتونی، تب یا بروز علائم عصبی مانند ضعف پاها و اختلال در کنترل ادرار و مدفوع، بررسی‌های تخصصی و تصویربرداری‌های تکمیلی ضرورت پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: در شرایط معمول، تصویربرداری پیشرفته در ابتدای بروز کمردرد ضروری نیست؛ اما اگر علائم بیمار پس از چهار تا شش هفته درمان بهبود نیابد، ممکن است برای بررسی دقیق‌تر و انتخاب روش درمانی مناسب، انجام ام‌آر‌آی توصیه شود.

عضو هیأت علمی گروه جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد، سوانح رانندگی، حوادث حین کار، سقوط از ارتفاع و دیسک کمر را از مهم‌ترین علل مراجعه بیماران برای درمان‌های تخصصی ستون فقرات برشمرد و گفت: با وجود شیوع دیسک کمر، همه مبتلایان به این مشکل به جراحی نیاز ندارند.

وی با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده در این زمینه افزود: طبق آمار اعلام‌شده از سوی وی، حدود ۹۰ درصد بیماران مبتلا به دیسک کمر به جراحی نیاز ندارند و برای این افراد، درمان‌های طبی، اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی روزانه در اولویت قرار دارد. بخشی از بیماران نیز به دارودرمانی و فیزیوتراپی نیاز پیدا می‌کنند و جراحی برای گروهی از بیماران که به درمان‌های غیرجراحی پاسخ نمی‌دهند یا با علائم عصبی جدّی مواجه هستند، در نظر گرفته می‌شود.

ضعف پاها و اختلال در کنترل ادرار و مدفوع؛ علائم هشدار جدّی

دکتر رضایی با تأکید بر ضرورت توجه فوری به برخی علائم هشداردهنده گفت: بیمارانی که دچار آسیب شدید دیسک کمر همراه با ضعف پاها و اختلال در کنترل ادرار و مدفوع می‌شوند، باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن تحت ارزیابی و درمان تخصصی قرار گیرند.

وی با اشاره به اهمیت زمان در درمان این بیماران افزود: در چنین شرایطی، فرصت طلایی درمان ممکن است حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت باشد و تأخیر در رسیدگی می‌تواند به باقی ماندن آسیب‌های عصبی منجر شود؛ بنابراین، بروز این علائم نیازمند مراجعه فوری به مراکز درمانی است.

پژوهش درباره پیوند نخاع و مهره‌های کمر همچنان ادامه دارد

این فوق‌تخصص ستون فقرات در ادامه به پژوهش‌های مرتبط با پیوند نخاع و مهره‌های کمر از افراد مرگ مغزی به بیماران نیازمند اشاره کرد و گفت: تحقیقات در این حوزه طی سال‌های اخیر ادامه داشته، اما تاکنون نتایج مطلوبی برای ورود به مرحله کاربرد بالینی حاصل نشده است.

وی تأکید کرد: در حوزه‌های نوین درمانی، نباید با تبلیغات مکرر درباره پیوند نخاع و مهره‌های کمر یا تزریق سلول‌های بنیادی، امید غیرواقعی در بیماران ایجاد کرد. پژوهشگران این حوزه با جدیت در حال بررسی راهکارهای درمانی هستند، اما استفاده بالینی از روش‌های جدید باید پس از دستیابی به نتایج قابل قبول و دریافت مجوزها و تأییدیه‌های لازم انجام شود.

دکتر رضایی خاطرنشان کرد: نتایج پژوهش‌های پزشکی زمانی وارد مرحله درمان بالینی می‌شوند که اثربخشی و ایمنی آن‌ها تأیید شده باشد؛ ازاین‌رو، بیماران باید اخبار و اطلاعات مربوط به روش‌های نوین درمانی را از مراجع رسمی و معتبر دنبال کنند.

درمان آسیب‌های شدید؛ نتیجه همکاری تیمی کادر درمان

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ضرورت همکاری میان تخصص‌های مختلف در درمان آسیب‌های ناشی از حوادث و سوانح گفت: در بیماران دچار تروما، ممکن است هم‌زمان آسیب‌هایی در ناحیه سر، گردن، ستون فقرات، اندام‌ها یا اندام‌های داخلی وجود داشته باشد؛ به همین دلیل، متخصصان رشته‌های مختلف با توجه به اولویت حفظ جان بیمار، اقدامات درمانی را به‌صورت هماهنگ انجام می‌دهند.

وی افزود: موفقیت در درمان بیماران، حاصل تلاش مشترک پزشکان، پرستاران، کمک‌پرستاران، بهیاران و دیگر اعضای کادر درمان است و هیچ‌یک از این افراد به‌تنهایی نمی‌توانند تمام مسیر بهبود بیمار را طی کنند.

دکتر رضایی ضمن تبریک روز پرستار، از تلاش شبانه‌روزی پرستاران و سایر کارکنان حوزه درمان قدردانی کرد و با اشاره به کاهش موارد آسیب‌های ناشی از حوادث و سوانح نسبت به سال‌های گذشته اظهار کرد: بهبود وضعیت جاده‌ها، ارتقای استاندارد خودروها و افزایش نظارت بر رانندگی ایمن، از عواملی هستند که می‌توانند در کاهش حوادث و آسیب‌های ناشی از آن نقش داشته باشند.

وی در پایان بر ضرورت شناخت علائم هشداردهنده، توجه به اقدامات پیشگیرانه و انجام فعالیت بدنی منظم تأکید کرد و یادآور شد: با مراقبت صحیح از ستون فقرات و اصلاح عادت‌های روزمره می‌توان خطر بسیاری از مشکلات شایع این بخش از بدن را کاهش داد.