پایگاه خبری وبدا

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه تغذیه تنها به تأمین نیازهای جسمانی محدود نمی‌شود، گفت: نوع و کیفیت مواد غذایی مصرفی می‌تواند بر عملکرد مغز، خلق‌وخو، تمرکز، حافظه، کیفیت خواب، سطح استرس و حتی تعادل رفتاری انسان اثرگذار باشد و از این رو، اصلاح الگوی تغذیه یکی از راهکارهای مهم برای ارتقای سلامت جسم و روان در جامعه است.

دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: اگرچه نقش تغذیه در حفظ سلامت جسم برای همگان شناخته شده است، اما تأثیر مواد غذایی بر وضعیت روانی، عاطفی و رفتاری افراد کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. مغز برای تنظیم هیجانات، رفتار، قدرت تصمیم‌گیری، تمرکز، حافظه و احساس آرامش از مجموعه‌ای از پیام‌رسان‌های عصبی استفاده می‌کند که تولید و تعادل آنها با دریافت مواد مغذی مناسب ارتباط دارد.

وی افزود: انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند دوپامین، نوراپی‌نفرین و سروتونین از ترکیبات مهم مؤثر بر عملکرد مغز و وضعیت خلقی هستند. دوپامین و نوراپی‌نفرین در انگیزه، هوشیاری، تمرکز و تصمیم‌گیری نقش دارند و سروتونین نیز با تنظیم خلق‌وخو و ایجاد احساس آرامش ارتباط دارد؛ بنابراین تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن و مغز، یکی از عوامل مؤثر در حفظ عملکرد مطلوب ذهنی و روانی است.

صبحانه؛ آغاز یک روز با انرژی و تمرکز بیشتر

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت صبحانه در الگوی غذایی روزانه گفت: یکی از عادات نادرست در سبک زندگی امروز، حذف یا کم‌اهمیت دانستن وعده صبحانه است، در حالی که این وعده در تأمین انرژی مورد نیاز مغز، تنظیم قند خون و حفظ تمرکز در ساعات ابتدایی روز نقش دارد.

دکتر اباصلتی افزود: حذف صبحانه می‌تواند با احساس خستگی، بی‌حوصلگی، کاهش بازده ذهنی و تحریک‌پذیری همراه باشد؛ بنابراین توصیه می‌شود صبحانه‌ای متعادل شامل غلات کامل، لبنیات، تخم‌مرغ، مغزها یا سایر منابع پروتئینی در برنامه غذایی روزانه قرار گیرد تا انرژی مورد نیاز بدن به شکل متعادل تأمین شود.

مصرف زیاد کافئین و کم‌آبی؛ دو عامل مؤثر بر بی‌قراری و افت تمرکز

وی درباره برخی عادات غذایی که می‌توانند بر وضعیت روانی اثر منفی بگذارند، اظهار کرد: مصرف بیش از اندازه قهوه، نوشابه‌های انرژی‌زا و سایر منابع کافئین ممکن است در کوتاه‌مدت احساس بیداری ایجاد کند، اما مصرف زیاد آن می‌تواند با افزایش بی‌قراری، اختلال در خواب و تشدید تنش‌های عصبی همراه باشد.

دکتر اباصلتی توصیه کرد مصرف کافئین در حد متعادل باشد و در انتخاب نوشیدنی‌ها، گزینه‌های سالم‌تری مانند چای سبز نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین کم‌آبی بدن را از عوامل مؤثر بر کاهش عملکرد ذهنی دانست و گفت: حتی کم‌آبی خفیف نیز می‌تواند با احساس خستگی، سردرد و کاهش تمرکز همراه باشد؛ از این رو، نوشیدن آب کافی در طول روز یکی از ساده‌ترین اقدامات برای حفظ عملکرد مطلوب جسمی و ذهنی است.

میان‌وعده‌های سالم برای حفظ انرژی و ثبات خلق‌وخو

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت انتخاب میان‌وعده‌های مناسب گفت: افرادی که در طول روز دچار افت انرژی یا نوسانات خلقی می‌شوند، باید به کیفیت میان‌وعده‌های خود توجه داشته باشند.

وی افزود: استفاده از مغزها، میوه‌ها، لبنیات و خوراکی‌های حاوی پروتئین می‌تواند انتخاب مناسبی برای میان‌وعده باشد، در حالی که مصرف مکرر تنقلات کم‌ارزش مانند چیپس، پفک، شیرینی‌های صنعتی و خوراکی‌های بسیار شور یا چرب، کیفیت کلی رژیم غذایی را کاهش می‌دهد.

دکتر اباصلتی ادامه داد: جایگزین کردن این خوراکی‌ها با میوه و سبزیجات تازه، هویج، کرفس، کلم بروکلی و دانه‌های بدون نمک، انتخاب سالم‌تری برای میان‌وعده خواهد بود.

ماهی، مغزها و غلات کامل؛ انتخاب‌هایی برای حمایت از سلامت مغز

وی با اشاره به نقش برخی مواد غذایی در تأمین ریزمغذی‌های مورد نیاز بدن گفت: مواد غذایی مختلف به دلیل برخورداری از ویتامین‌ها، مواد معدنی، اسیدهای چرب ضروری و سایر ترکیبات مغذی می‌توانند در حفظ عملکرد طبیعی مغز و سیستم عصبی مؤثر باشند.

دکتر اباصلتی بادام را از منابع غذایی حاوی ویتامین‌های گروه B، ویتامین E، منیزیم و روی معرفی کرد و افزود: ماهی، به‌ویژه انواع حاوی اسیدهای چرب امگا ۳، نیز از مواد غذایی مهم در یک الگوی تغذیه سالم است و این اسیدهای چرب در سلامت مغز و عملکرد عصبی نقش دارند.

وی خاطرنشان کرد: کلم بروکلی و سایر سبزیجات نیز به دلیل برخورداری از ویتامین‌ها و ریزمغذی‌های مختلف، می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی متنوع و متعادل باشند. غلات کامل و کربوهیدرات‌های پیچیده نیز با تأمین تدریجی انرژی، به تنظیم بهتر قند خون کمک می‌کنند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: شیر و لبنیات، میوه‌ها و گوشت‌های کم‌چرب نیز با تأمین مواد مغذی ضروری مانند کلسیم، ویتامین‌های گروه B، آهن و روی، در حفظ سلامت عمومی، انرژی و عملکرد طبیعی سیستم عصبی اهمیت دارند.

تغذیه متنوع؛ مؤثر بر عملکرد مغز و خلق‌وخو

وی با بیان اینکه هیچ ماده غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند تأمین‌کننده همه نیازهای بدن باشد، اظهار کرد: داشتن یک الگوی غذایی متنوع و متعادل، زمینه تأمین مواد مغذی مورد نیاز برای عملکرد طبیعی مغز را فراهم می‌کند.

دکتر اباصلتی گفت: مواد غذایی حاوی پروتئین، از جمله تخم‌مرغ و گوشت‌های کم‌چرب، می‌توانند در تأمین اسیدهای آمینه مورد نیاز بدن نقش داشته باشند و مواد غذایی حاوی کولین، مانند زرده تخم‌مرغ، نیز از منابع مهم این ماده مغذی به شمار می‌روند.

وی ادامه داد: میوه‌ها و سبزیجات نیز با تأمین ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، بخش مهمی از یک رژیم غذایی سالم را تشکیل می‌دهند و مصرف منظم و متنوع آنها برای حفظ سلامت جسم و مغز توصیه می‌شود.

برنامه‌ریزی غذایی؛ گامی برای کاهش مصرف غذاهای آماده

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت برنامه‌ریزی برای وعده‌های غذایی گفت: برنامه‌ریزی هفتگی برای تهیه غذا می‌تواند به کاهش وابستگی به فست‌فودها و غذاهای آماده کمک کند.

وی افزود: هرچه استفاده از غذاهای خانگی، تازه، متنوع و متعادل بیشتر باشد، امکان تأمین نیازهای تغذیه‌ای بدن نیز افزایش می‌یابد و این موضوع در کنار سایر عوامل سبک زندگی، به حفظ سلامت جسم و روان کمک می‌کند.

دکتر اباصلتی همچنین با اشاره به عسل به‌عنوان یکی از مواد غذایی حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی اظهار کرد: عسل می‌تواند در چارچوب یک رژیم غذایی متعادل مورد استفاده قرار گیرد، اما مصرف آن نیز باید متناسب با نیاز فرد و در حد تعادل باشد.

تغذیه سالم؛ پیوند سلامت جسم، روان و سبک زندگی

وی در بخش دیگری از سخنان خود به نگاه دینی و فرهنگی به تغذیه اشاره کرد و گفت: در آموزه‌های اسلامی نیز بر مصرف غذای پاک و حلال و پرهیز از افراط در خوردن تأکید شده است. رعایت تعادل در تغذیه علاوه بر آثار جسمانی، می‌تواند در ایجاد نظم و سبک زندگی سالم نیز نقش داشته باشد.

دکتر اباصلتی در پایان تأکید کرد: حرکت جامعه به سمت مصرف غذاهای طبیعی، سالم، متنوع و متعادل و کاهش مصرف خوراکی‌های کم‌ارزش، نوشیدنی‌های محرک و غذاهای فرآوری‌شده، علاوه بر کمک به ارتقای سلامت جسمی، می‌تواند زمینه‌ساز بهبود کیفیت خواب، حفظ تمرکز و عملکرد ذهنی و تقویت احساس آرامش و نشاط باشد.

وی خاطرنشان کرد: تغذیه را نباید صرفاً یک انتخاب روزمره برای رفع گرسنگی دانست؛ بلکه انتخاب‌های غذایی در کنار سایر مؤلفه‌های سبک زندگی، بخشی از سرمایه‌گذاری انسان برای حفظ سلامت، افزایش کیفیت زندگی و برخورداری از عملکرد مطلوب جسمی و روانی است.