تغذیه سالم؛ پشتوانه‌ای برای خلق‌وخو، تمرکز، خواب و آرامش روانی
مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر نقش تغذیه در سلامت روان گفت: آنچه می‌خوریم تنها نیازهای جسمی را تأمین نمی‌کند، بلکه نوع و کیفیت مواد غذایی می‌تواند بر عملکرد مغز، خلق‌وخو، تمرکز، حافظه، کیفیت خواب، میزان استرس و تعادل رفتاری تأثیرگذار باشد و اصلاح الگوی غذایی یکی از مؤلفه‌های مهم در ارتقای سلامت جسم و روان جامعه به شمار می‌رود.
دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: نقش تغذیه در حفظ سلامت جسم برای بسیاری از افراد شناخته شده است، اما تأثیر مواد غذایی بر وضعیت روانی، عاطفی و رفتاری کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد؛ در حالی که مغز برای تنظیم هیجانات، رفتار، تصمیم‌گیری، تمرکز، حافظه و احساس آرامش به مجموعه‌ای از پیام‌رسان‌های عصبی وابسته است که مواد اولیه مورد نیاز برای تولید و عملکرد آنها تا حد زیادی از طریق تغذیه تأمین می‌شود.
وی افزود: انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند دوپامین، نوراپی‌نفرین و سروتونین در تنظیم برخی جنبه‌های خلق‌وخو و عملکرد ذهنی نقش دارند. دوپامین و نوراپی‌نفرین با انگیزه، هوشیاری و تمرکز ارتباط دارند و سروتونین نیز در تنظیم خلق و احساس آرامش مؤثر است؛ بنابراین داشتن یک الگوی غذایی متعادل و متنوع می‌تواند به تأمین مناسب مواد مغذی مورد نیاز بدن و مغز کمک کند.
صبحانه؛ شروعی برای یک روز با تمرکز بیشتر
مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت وعده صبحانه گفت: حذف یا بی‌اهمیت دانستن صبحانه یکی از عادات غذایی نامناسب است و می‌تواند با افت انرژی، کاهش تمرکز و افزایش احساس خستگی همراه شود.
دکتر اباصلتی افزود: یک صبحانه متعادل می‌تواند شامل غلات کامل، لبنیات، تخم‌مرغ، مغزها یا سایر منابع پروتئینی باشد تا انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن در ساعات ابتدایی روز به شکل مناسبی تأمین شود.
کافئین زیاد و کم‌آبی؛ دو عامل مؤثر بر خستگی و بی‌قراری
وی با اشاره به مصرف بی‌رویه برخی نوشیدنی‌ها اظهار کرد: مصرف بیش از اندازه قهوه، نوشابه‌های انرژی‌زا و سایر منابع کافئین ممکن است در کوتاه‌مدت احساس بیداری ایجاد کند، اما مصرف زیاد آن می‌تواند در برخی افراد با بی‌قراری، افزایش اضطراب و اختلال در خواب همراه باشد؛ از این رو بهتر است میزان مصرف کافئین متناسب با شرایط فرد کنترل شود.
این متخصص تغذیه همچنین کم‌آبی بدن را از عوامل مؤثر بر کاهش عملکرد ذهنی دانست و گفت: حتی کم‌آبی خفیف نیز می‌تواند با احساس خستگی، سردرد و کاهش تمرکز همراه باشد؛ بنابراین تأمین آب مورد نیاز بدن در طول روز، اقدامی ساده اما مهم برای حفظ عملکرد مناسب جسمی و ذهنی است.
میان‌وعده سالم؛ راهکاری برای حفظ انرژی در طول روز
دکتر اباصلتی تصریح کرد: افرادی که در طول روز با افت انرژی یا نوسانات احساس گرسنگی مواجه می‌شوند، باید به انتخاب میان‌وعده‌های خود توجه داشته باشند. مغزها، میوه‌ها، لبنیات و خوراکی‌های حاوی پروتئین می‌توانند گزینه‌های مناسبی برای میان‌وعده باشند.
وی ادامه داد: در مقابل، مصرف مکرر تنقلات کم‌ارزش مانند چیپس، پفک، شیرینی‌های صنعتی و خوراکی‌های بسیار شور یا چرب، ارزش تغذیه‌ای محدودی دارد و بهتر است مصرف آنها کاهش یابد. استفاده از سبزیجاتی مانند هویج، کرفس و کلم بروکلی و همچنین مغزها و دانه‌های بدون نمک می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.
ماهی، مغزها و غلات کامل در سبد غذایی
مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت دریافت ریزمغذی‌ها و اسیدهای چرب ضروری گفت: ماهی، به‌ویژه انواع حاوی اسیدهای چرب امگا ۳، از مواد غذایی ارزشمند برای سلامت مغز و عملکرد عصبی محسوب می‌شود.
وی افزود: مغزها، از جمله بادام، به دلیل برخورداری از مواد مغذی مانند منیزیم و ویتامین‌های مختلف می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشند. همچنین سبزیجاتی مانند کلم بروکلی و غلات کامل به دلیل داشتن فیبر و ریزمغذی‌های مختلف، جایگاه مهمی در یک الگوی غذایی سالم دارند.
دکتر اباصلتی ادامه داد: کربوهیدرات‌های پیچیده موجود در غلات کامل می‌توانند به تأمین تدریجی انرژی و تنظیم بهتر قند خون کمک کنند. لبنیات، میوه‌ها و گوشت‌های کم‌چرب نیز هر کدام با تأمین بخشی از مواد مغذی مورد نیاز بدن، در حفظ عملکرد طبیعی سیستم عصبی و عمومی بدن نقش دارند.
تغذیه متنوع؛ پشتوانه عملکرد مغز
وی با بیان اینکه مواد غذایی مختلف، ترکیبات مغذی متفاوتی را در اختیار بدن قرار می‌دهند، گفت: منابع پروتئینی مانند تخم‌مرغ و گوشت‌های کم‌چرب، انواع میوه‌ها و سبزیجات و مغزها می‌توانند در تأمین مواد مغذی مورد نیاز مغز و حفظ عملکرد شناختی نقش داشته باشند.
مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: مواد غذایی حاوی کولین، از جمله زرده تخم‌مرغ، نیز در تأمین این ماده مغذی که در عملکرد طبیعی مغز و سیستم عصبی نقش دارد، اهمیت دارند. از سوی دیگر، دریافت کافی ویتامین‌ها، مواد معدنی و اسیدهای چرب ضروری از طریق یک رژیم غذایی متنوع و متعادل، برای سلامت عمومی و عملکرد طبیعی بدن ضروری است.
برنامه‌ریزی غذایی؛ گامی برای کاهش مصرف غذاهای آماده
دکتر اباصلتی با تأکید بر اهمیت برنامه‌ریزی غذایی اظهار کرد: یکی از راهکارهای مؤثر برای اصلاح الگوی تغذیه، برنامه‌ریزی هفتگی برای وعده‌های غذایی و کاهش وابستگی به فست‌فودها و غذاهای آماده است.
وی افزود: هرچه سهم غذاهای خانگی، تازه، متنوع و متعادل در برنامه غذایی بیشتر باشد، امکان تأمین نیازهای تغذیه‌ای بدن افزایش می‌یابد. در مقابل، کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده، خوراکی‌های پرنمک و پرچرب و نوشیدنی‌های محرک می‌تواند به بهبود کیفیت کلی رژیم غذایی کمک کند.
تغذیه متعادل؛ پیوند سلامت جسم و روان
مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به آموزه‌های دینی درباره تغذیه نیز گفت: در آموزه‌های اسلامی بر مصرف غذای پاک و حلال و پرهیز از افراط در خوردن تأکید شده است و میانه‌روی در تغذیه می‌تواند با سلامت و تعادل در سبک زندگی همراه باشد.
وی افزود: پرخوری و مصرف مداوم غذاهای کم‌ارزش می‌تواند زمینه‌ساز اضافه‌وزن و اختلالات متابولیک شود و از این رو رعایت تعادل در میزان و نوع غذا، در کنار فعالیت بدنی و سایر مؤلفه‌های سبک زندگی سالم اهمیت دارد.
دکتر اباصلتی در پایان خاطرنشان کرد: تغذیه سالم را نباید صرفاً مجموعه‌ای از محدودیت‌های غذایی دانست؛ بلکه انتخاب غذاهای متنوع، تازه و متعادل، کاهش مصرف خوراکی‌های کم‌ارزش و توجه به نیازهای واقعی بدن، بخشی از سبک زندگی سالم است که می‌تواند در کنار سایر عوامل، زمینه‌ساز حفظ سلامت جسم، عملکرد مناسب مغز، خواب بهتر و کیفیت زندگی مطلوب‌تر باشد.
وی تأکید کرد: تغذیه یک انتخاب ساده و روزمره نیست، بلکه یکی از سرمایه‌گذاری‌های مهم برای سلامت جسم و روان و ارتقای کیفیت زندگی انسان است.
درج نظر