پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد؛ دسترسی عادلانه به خدمات توانبخشی، زمینه‌ساز حفظ استقلال، ارتقای کیفیت زندگی و کاهش هزینه‌های آینده نظام سلامت است

دکتر علیرضا امیری، دکترای تخصصی کاردرمانی و عضو هیأت علمی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر اهمیت دسترسی عادلانه و به‌موقع مردم به خدمات توانبخشی گفت: توانبخشی صرفاً یک خدمت درمانی نیست، بلکه فرآیندی برای بازیابی عملکرد، حفظ استقلال فرد و کمک به بازگشت او به زندگی روزمره، خانواده، محیط کار و جامعه است.

به گزارش وب‌دا، وی اظهار کرد: با تغییر الگوی بیماری‌ها، افزایش امید به زندگی، گسترش بیماری‌های مزمن و سالمند شدن جمعیت، نیاز به خدمات توانبخشی بیش از گذشته افزایش یافته است و نظام سلامت باید متناسب با این تغییرات، جایگاه توانبخشی را در فرآیند مراقبت سلامت تقویت کند.

امیری افزود: سازمان جهانی بهداشت نیز با طرح برنامه «توانبخشی ۲۰۳۰» در سال ۲۰۱۷، توانبخشی را به‌عنوان یکی از اولویت‌های نظام‌های سلامت مطرح و بر ادغام این خدمات در سطوح مختلف نظام سلامت و توسعه دسترسی عادلانه به آن تأکید کرده است.

وی با بیان اینکه توانبخشی دیگر خدمتی نیست که صرفاً پس از پایان درمان پزشکی آغاز شود، خاطرنشان کرد: در بسیاری از بیماری‌ها و شرایط، توانبخشی بخشی از فرآیند مستمر مراقبت سلامت است و می‌تواند به بهبود عملکرد، ارتقای کیفیت زندگی، کاهش عوارض ثانویه و تسهیل بازگشت فرد به نقش‌های خانوادگی، اجتماعی و شغلی کمک کند.

توانبخشی؛ سرمایه‌گذاری برای آینده نظام سلامت

عضو هیأت علمی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ابعاد اقتصادی توانبخشی گفت: توانبخشی را نباید صرفاً به‌عنوان یک هزینه درمانی دید؛ زیرا دسترسی مناسب به این خدمات در بسیاری از موارد می‌تواند از پیامدهای ناشی از ناتوانی، وابستگی طولانی‌مدت به مراقبان، برخی بستری‌های مجدد و کاهش مشارکت و بهره‌وری فرد جلوگیری کند.

امیری ادامه داد: سرمایه‌گذاری در توانبخشی می‌تواند بخشی از برنامه‌ریزی بلندمدت برای کاهش هزینه‌های ناشی از ناتوانی، حفظ سرمایه انسانی و افزایش استقلال افراد باشد و فردی که با دریافت خدمات مناسب توانبخشی دوباره به فعالیت‌های روزمره، خانوادگی، اجتماعی یا شغلی بازمی‌گردد، در واقع بخشی از استقلال و نقش خود در جامعه را بازیافته است.

پوشش بیمه‌ای؛ یکی از حلقه‌های مهم دسترسی به توانبخشی

وی با اشاره به اهمیت پوشش بیمه‌ای خدمات توانبخشی اظهار کرد: محدودیت پوشش بیمه‌ای برخی خدمات همچنان می‌تواند یکی از موانع دسترسی عادلانه باشد و زمانی که هزینه دریافت خدمات برای خانواده‌ها سنگین باشد، ممکن است بیمار تعداد جلسات درمانی خود را کاهش دهد یا فرآیند توانبخشی را پیش از دستیابی به اهداف عملکردی متوقف کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: این مسئله تنها یک دغدغه مالی برای خانواده‌ها نیست، بلکه از منظر سیاست‌گذاری سلامت نیز اهمیت دارد؛ زیرا کاهش دسترسی به توانبخشی می‌تواند زمینه افزایش وابستگی فرد به خانواده، نیاز به مراقبت طولانی‌مدت، کاهش توان اشتغال و افزایش برخی هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم سلامت را فراهم کند.

امیری تصریح کرد: گسترش دسترسی مالی به خدمات توانبخشی را می‌توان بخشی از سرمایه‌گذاری بلندمدت برای ارتقای سلامت، حفظ توانمندی افراد و کاهش بار ناتوانی در جامعه دانست.

توسعه خدمات توانبخشی بر پایه شواهد

وی با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی مبتنی بر شواهد گفت: توسعه پوشش بیمه‌ای و خدمات توانبخشی باید همراه با اولویت‌بندی خدمات بر اساس اثربخشی، تدوین و اجرای راهنماهای بالینی، ارزیابی پیامدهای عملکردی، استفاده بهینه از منابع و توجه جدّی به کیفیت خدمات باشد.

عضو هیأت علمی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: توسعه موفق خدمات توانبخشی نیازمند توجه همزمان به آموزش و تأمین نیروی انسانی متخصص، تقویت نظام ارجاع، ارتقای کیفیت خدمات و حمایت‌های بیمه‌ای است و این اقدامات می‌تواند جایگاه توانبخشی را به‌عنوان یکی از اجزای مؤثر و مستمر مسیر مراقبت سلامت تقویت کند.

کاردرمانی؛ کمک به بازگشت فرد به زندگی

امیری با اشاره به نقش کاردرمانی در فرآیند توانبخشی اظهار کرد: هدف کاردرمانی صرفاً بهبود یک مهارت یا کاهش یک محدودیت عملکردی نیست، بلکه کمک به فرد برای انجام فعالیت‌هایی است که زندگی روزمره او را شکل می‌دهند؛ از مراقبت از خود، تحصیل و اشتغال گرفته تا ایفای نقش‌های خانوادگی و مشارکت اجتماعی.

وی خاطرنشان کرد: موفقیت توانبخشی را نباید تنها با تعداد جلسات درمانی یا یک شاخص جسمی سنجید، بلکه میزان بازگشت فرد به فعالیت‌های مورد نیاز و معنادار زندگی و افزایش استقلال او نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

ضرورت نگاه آینده‌نگر به توانبخشی

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به روند سالمندی جمعیت و افزایش بیماری‌های مزمن گفت: با افزایش شمار افرادی که سال‌ها با پیامدهای بیماری و آسیب زندگی می‌کنند، انتظار می‌رود نیاز به خدمات توانبخشی در سال‌های آینده افزایش یابد و این شرایط ضرورت توجه بیشتر به جایگاه توانبخشی در نظام سلامت، دسترسی عادلانه، کیفیت و اثربخشی این خدمات را دوچندان می‌کند.

امیری در پایان تأکید کرد: اگر هدف نظام سلامت تنها درمان بیماری نباشد و حفظ سلامت، استقلال و مشارکت مردم در زندگی را نیز دنبال کند، توانبخشی باید بخشی جدایی‌ناپذیر از این مأموریت باشد.

وی گفت: «توانبخشی هزینه‌ای صرف برای چند جلسه درمان نیست؛ سرمایه‌گذاری برای حفظ استقلال انسان، کاهش ناتوانی، افزایش مشارکت اجتماعی، حفظ سرمایه انسانی و ساختن جامعه‌ای سالم‌تر و توانمندتر است.