پایگاه خبری وبدا

از نخستین تجربه احیا و خاطره ماندگار یک بیمار سالمند تا تربیت نسل‌های آینده پرستاران؛ دکتر رضا محمدپور، استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و پژوهشگر یک درصد برتر پراستناد جهان، از راز ماندگاری در حرفه پرستاری می‌گوید؛ حرفه‌ای که به باور او، دانش و مهارت در آن زمانی معنا پیدا می‌کند که با مهربانی، مسئولیت‌پذیری و دیدن انسانِ پشت بیماری همراه باشد.

به گزارش وب‌دا مشهد، گاهی یک لبخند، یک احوال‌پرسی ساده یا چند لحظه گوش سپردن به نگرانی‌های بیمار، خاطره‌ای می‌سازد که سال‌ها در ذهن یک پرستار باقی می‌ماند؛ خاطره‌ای که یادآوری می‌کند مراقبت، فراتر از اقدامات تخصصی و وظایف بالینی است.

دکتر رضا محمدپور، دکترای پرستاری و استادیار گروه پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد، از جمله افرادی است که تجربه‌های سال‌ها فعالیت حرفه‌ای، آموزشی و پژوهشی، نگاه او را به پیوند میان دانش پرستاری و ارتباط انسانی عمیق‌تر کرده است. او که علاقه‌اش به خدمت‌رسانی را از دوران نوجوانی و فعالیت در جمعیت هلال احمر آغاز کرده، امروز در کنار آموزش دانشجویان و فعالیت‌های علمی، همچنان بر یک اصل تأکید دارد: بیمار پیش از هر چیز، انسانی است که باید دیده و شنیده شود.

به مناسبت ولادت حضرت زینب کبری(س) و روز پرستار، در گفت‌وگوی پیش رو، وب‌دا مشهد با دکتر محمدپور از مسیر ورود او به دنیای پرستاری، تجربه‌های فراموش‌نشدنی دوران بالینی، اهمیت ارتباط با بیمار، جایگاه علم و پژوهش در مراقبت‌های پرستاری و توصیه‌های او به نسل جوان این حرفه می‌گوید.

گاهی چند ثانیه و یک تصمیم درست، سرنوشت یک انسان را تغییر می‌دهد

علاقه من به پرستاری از دوران نوجوانی و فعالیت در جمعیت هلال احمر آغاز شد. در آن دوران برای نخستین بار از نزدیک با مفهوم خدمت‌رسانی و کمک به مردم آشنا شدم. پس از آن، انتخاب رشته پرستاری برایم تصمیمی طبیعی بود؛ رشته‌ای که هم با روحیه‌ام سازگاری داشت و هم فرصت ارتباط مستقیم با مردم و کمک به آن‌ها را فراهم می‌کرد.

بعدها متوجه شدم انتخاب پرستاری فقط انتخاب یک شغل نیست، بلکه انتخاب نوعی سبک زندگی و پذیرفتن مسئولیت در قبال انسان‌هاست.

نخستین روزهای حضور در بیمارستان، ترکیبی از هیجان و اضطراب بود. مواجهه نزدیک با درد و نگرانی واقعی بیماران به من نشان داد که پرستاری صرفاً به دانستن مطالب علمی و کسب مهارت محدود نمی‌شود؛ پرستار باید بتواند در شرایط دشوار، دانش و مهارت خود را به‌درستی به کار بگیرد.

یکی از ماندگارترین تجربه‌های دوران فعالیت بالینی من نیز نخستین تجربه احیا بود. آن تجربه بسیار تأثیرگذار بود؛ زیرا به‌صورت ملموس فهمیدم فاصله میان مرگ و زندگی چقدر کوتاه است و پرستاران چه مسئولیت سنگینی بر عهده دارند. همان تجربه به من آموخت که گاهی چند ثانیه و یک تصمیم درست می‌تواند سرنوشت یک انسان را تغییر دهد.

خاطره‌ای از یک بیمار سالمند؛ وقتی یک لبخند فراموش نمی‌شود

یکی از خاطراتی که هنوز در ذهنم مانده، مربوط به یک مادر سالمند بستری در بخش بود. شبی که وارد بخش شدم، با خوشحالی گفت: خداروشکر امشب شما شیفت هستید؛ من چشم‌به‌راه بودم که شما باشید.

او برایم توضیح داد که سلام کردن با لبخند در ابتدای شیفت و پرسیدن حال بیماران باعث می‌شود احساس کنند برایشان اهمیت قائل هستیم. آنجا خودم هم بیش از گذشته متوجه شدم که گاهی رفتارهایی بسیار ساده، مانند سلام کردن، لبخند زدن و پرسیدن حال بیمار، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر از تصور ما داشته باشد.

یکی از دلایلی که همیشه تلاش کرده‌ام ارتباطم را با بیماران حفظ کنم، همین تجربه‌هاست. من واقعاً به دعای خیر بیماران باور دارم.

من همیشه پرستاری را هنری می‌دانم که از ترکیب دانش، مهارت و ارتباط انسانی شکل می‌گیرد. دانش به ما می‌گوید چه کاری باید انجام دهیم، مهارت کمک می‌کند آن را به‌درستی انجام دهیم و ارتباط انسانی باعث می‌شود مراقبت را متناسب با شرایط و نیازهای هر بیمار ارائه کنیم.

اگر یکی از این سه مؤلفه وجود نداشته باشد، مراقبت کامل نخواهد بود. پرستار خوب کسی است که بتواند این سه ویژگی را در کنار یکدیگر به کار بگیرد و در عین برخورداری از توانمندی علمی، انسانِ پشت بیماری را نیز ببیند.

پرستاری؛ حرفه‌ای تخصصی که هنوز به شناخت بیشتری نیاز دارد

جامعه به پرستاران اعتماد دارد و زحمات آن‌ها را می‌بیند، اما هنوز بخش مهمی از نقش واقعی پرستار برای مردم شناخته‌شده نیست. پرستاری صرفاً حضور در کنار تخت بیمار یا انجام مجموعه‌ای از وظایف نیست، بلکه حرفه‌ای تخصصی، مستقل و مبتنی بر دانش است که در بسیاری از تصمیم‌ها و فرایندهای مراقبتی نقش مستقیم دارد.

در سال‌های گذشته، آموزش پرستاری بیشتر بر کتاب و تجربه بالینی متکی بود و امکانات آموزشی و دسترسی به منابع علمی مانند امروز گسترده نبود. اکنون دانشجویان به منابع علمی بیشتری دسترسی دارند و ابزارهای دیجیتال نیز به فرایند یادگیری کمک می‌کنند.

در مقابل، از دانشجویان امروز انتظار می‌رود در میان حجم گسترده اطلاعات، منابع علمی معتبر را شناسایی کنند و بتوانند دانش جدید مبتنی بر پژوهش‌های روز را به مراقبت بالینی تبدیل کنند.

آنچه نباید در پرستاری امروز از دست برود، ارتباط انسانی و صمیمیتی است که میان پرستار و بیمار وجود دارد. با وجود همه پیشرفت‌های علمی و فناوری، بیمار پیش از هر چیز یک انسان است و نیاز دارد دیده و شنیده شود.

در عین حال، رشد نگاه علمی و پژوهش‌محور به پرستاری از تحولات امیدوارکننده امروز است. اگر بتوانیم پیشرفت علمی را با انسان‌محوری و توجه به نیازهای بیمار همراه کنیم، آینده روشن‌تری برای این حرفه رقم خواهد خورد.

از پژوهش‌های علمی تا تربیت پرستارانی که راه خدمت را ادامه می‌دهند

یکی از شیرین‌ترین لحظه‌ها زمانی است که می‌بینم دانشجویانم پس از فارغ‌التحصیلی به پرستارانی توانمند و دلسوز تبدیل شده‌اند و به مراقبت انسانی و باکیفیت توجه می‌کنند.

وقتی می‌بینم دانشجویی که روزی در کلاس درس یا محیط بالینی به او آموزش می‌دادم، امروز با مسئولیت‌پذیری و محبت با بیمار رفتار می‌کند، احساس می‌کنم مسیر من در پرستاری تنها به سال‌هایی که خودم در کنار بیمار بوده‌ام محدود نمانده است، بلکه از طریق پرستارانی که تربیت کرده‌ام ادامه پیدا می‌کند. یکی از زیباترین بخش‌های معلمی این است که بخشی از خود را در نسل‌های بعدی می‌بینید.

دریافت مدرک دکترای پرستاری، حضور در دانشکده پرستاری مشهد و بهره‌مندی از محضر استادان برجسته و اخلاق‌مدار این حوزه، از مهم‌ترین تجربه‌های علمی و حرفه‌ای من بوده‌اند.

همچنین قرار گرفتن در جمع پژوهشگران یک درصد برتر پراستناد جهان را یکی از افتخارات علمی خود می‌دانم. با این حال، ارزش این موفقیت‌ها زمانی برایم بیشتر می‌شود که بتوانم آموخته‌هایم را به دانشجویان منتقل کنم و نتیجه آن را در مراقبت بهتر از بیماران ببینم.

پرستاری را انتخاب کرده‌اید، تلاش کنید دانش و مهارت خود را همواره به‌روز نگه دارید، اما در کنار آن، ارتباط انسانی با بیمار را هرگز فراموش نکنید. مسیر پرستاری همیشه آسان نیست و گاهی خستگی و ناامیدی نیز وجود دارد، اما وقتی بدانید کاری که انجام می‌دهید می‌تواند زندگی یک انسان را تغییر دهد، ارزش این مسیر را بهتر درک خواهید کرد.

توصیه من این است که در پرستاری هیچ‌وقت از یادگیری، از مهربانی و از انسان بودن خسته نشوید.

پرستاری، در روایت دکتر رضا محمدپور، پیوندی میان دانش و وجدان انسانی است؛ حرفه‌ای که اثرگذاری آن نه‌تنها در تصمیم‌های تخصصی و اقدامات درمانی، بلکه در لحظه‌های ساده اما ماندگاری همچون یک لبخند، شنیدن نگرانی بیمار و بازگرداندن احساس آرامش به او نمایان می‌شود. پیوندی که با آموزش نسل‌های آینده و تکیه بر دانش روز می‌تواند به مراقبتی علمی‌تر، انسانی‌تر و باکیفیت‌تر برای بیماران منجر شود.