پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با عبور از دشواری‌های انتشار مقاله‌ای بین‌المللی، موفق به تألیف و انتشار کتابی تخصصی در حوزه مراقبت‌های ویژه کودکان شد؛ تجربه‌ای که به گفته او، نشان می‌دهد گاهی یک پایان‌نامه دانشگاهی می‌تواند نقطه آغاز فرصت‌های تازه پژوهشی و همکاری‌های علمی باشد.

گاهی یک تلاش علمی، حتی اگر در ابتدا تنها با هدف تکمیل یک پایان‌نامه دانشگاهی آغاز شده باشد، می‌تواند مسیرهای تازه‌ای پیش روی پژوهشگر بگشاید و زمینه ارتباط با جامعه علمی فراتر از مرزهای کشور را فراهم کند. تجربه دکتر عطیه کاوه، متخصص کودکان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، نمونه‌ای از همین مسیر است؛ تلاشی که پس از پشت سر گذاشتن دشواری‌های متعدد، به انتشار مقاله‌ای در یک مجله علمی بین‌المللی و سپس تألیف کتابی تخصصی در حوزه مراقبت‌های ویژه کودکان انجامید.

دکتر عطیه کاوه که تحصیل خود را از سال ۱۳۹۲ در دانشگاه علوم پزشکی مشهد آغاز کرده و پس از دوره پزشکی عمومی مستقیماً وارد دوره تخصص کودکان شده است، از اواخر دی‌ماه ۱۴۰۳ فعالیت خود را به‌عنوان عضو هیأت علمی این دانشگاه آغاز کرد. او در گفت‌وگو با وبدا، از فراز و نشیب‌های انتشار مقاله، شکل‌گیری ایده تألیف کتاب و تجربه‌ای سخن گفت که به باورش، اهمیت پشتکار، کیفیت پژوهش و حمایت استادان را در مسیر فعالیت علمی نشان می‌دهد.

از پایان‌نامه تخصصی تا انتشار مقاله بین‌المللی

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه مقاله منتشرشده حاصل پایان‌نامه دوره تخصص او بوده است، اظهار کرد: این مقاله با همکاری و راهنمایی استادانم، از جمله دکتر خادمی و دکتر سزاوار، تهیه شد؛ اما مسیر انتشار آن بسیار دشوارتر از آن چیزی بود که در ابتدا تصور می‌کردم.

وی ادامه داد: در مراحل نخست، مقاله را برای چند مجله علمی ارسال کردم، اما پذیرفته نشد. پس از چند بار رد شدن، به این فکر افتادم که آن را برای یک مجله داخلی بفرستم؛ بااین‌حال، تصمیم گرفتم یک بار دیگر شانس خود را در یک مجله بین‌المللی امتحان کنم.

دکترکاوه با بیان اینکه مقاله، سرانجام در مجله‌ای علمی و معتبر که در پایگاه‌های بین‌المللی نمایه شده بود، پذیرفته شد، افزود: در مرحله نهایی انتشار، زمانی که باید تأییدهای لازم را انجام می‌دادم، با قطعی اینترنت و محدودیت‌های ارتباطی ناشی از شرایط جنگی مواجه شدم. مهلت تأیید نهایی مقاله تنها ۴۸ ساعت بود و این نگرانی وجود داشت که از دست رفتن فرصت، روند انتشار آن را با مشکل روبه‌رو کند.

وی این مقطع را یکی از دشوارترین مراحل پیگیری پژوهش خود دانست و گفت: با وجود اینکه راه‌های ارتباطی معمول در دسترس نبود، از طریق یکی از بستگانم که در روسیه تحصیل می‌کرد و با کمک همکاران دانشگاهی، از جمله دکتر افسانه بهرامی، توانستم ارتباط لازم را برقرار کنم و مراحل نهایی انتشار مقاله را به سرانجام برسانم.

این پزشک جوان با اشاره به انتشار نهایی مقاله، از حمایت استادان خود به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های این مسیر یاد کرد و افزود: استادانم، از جمله دکتر سزاوار، دکتر غلامرضا خادمی، دکتر ملک و دکتر آخوندیان، در این مسیر دشوار همراه و پشتیبانم بودند و راهنمایی‌های آنان نقش مهمی در ادامه کار و رسیدن به نتیجه داشت.

ایمیلی که مسیر تازه‌ای گشود

داستان فعالیت پژوهشی کاوه با انتشار مقاله به پایان نرسید. چند ماه پس از این اتفاق، زمانی که امکان دسترسی دوباره به ایمیل خود را پیدا کرد، با مجموعه‌ای از پیام‌ها و دعوت‌نامه‌های علمی از کشورهای مختلف روبه‌رو شد. در میان این پیام‌ها، پیشنهادی از سوی یک انتشارات علمی در مولداوی وجود داشت که مسیر تازه‌ای را پیش روی او قرار داد.

وی درباره این پیشنهاد توضیح داد: این انتشارات پس از مطالعه مقاله‌ام، پیشنهاد داد کتابی در حوزه تخصصی فعالیت من منتشر کند. دریافت چنین پیشنهادی برایم غیرمنتظره بود؛ زیرا پیش از آن تجربه تألیف کتاب برای یک ناشر خارجی را نداشتم و حتی مطمئن نبودم که این پیشنهاد تا چه اندازه جدی و عملی باشد.

کاوه افزود: موضوع را با استادانم در میان گذاشتم و درباره اعتبار انتشارات و چگونگی انجام کار مشورت کردم. برخی از همکارانم توصیه می‌کردند پیش از صرف زمان زیاد، از واقعی بودن پیشنهاد اطمینان پیدا کنم؛ اما تصمیم گرفتم فرصت را از دست ندهم و در صورت فراهم بودن شرایط، کار را پیش ببرم.

به گفته وی، پس از برقراری ارتباط با ناشر، امکان انتخاب موضوع و ارائه محتوای علمی فراهم شد و در نهایت تصمیم گرفت مطالبی درباره پیشرفت‌های نوین مراقبت‌های ویژه کودکان گردآوری و تدوین کند؛ حوزه‌ای که با فعالیت تخصصی و تجربه پژوهشی او ارتباط مستقیم داشت.

«Frontiers in Critical Care»؛ کتابی در حوزه مراقبت‌های ویژه کودکان

این استادیار گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به عنوان کتاب خود، «Frontiers in Critical Care»، اظهار کرد: محتوای این کتاب به پیشرفت‌های نوین در حوزه مراقبت‌های ویژه کودکان اختصاص دارد و مجموعه‌ای از یافته‌های علمی و پژوهش‌های جدید درباره روش‌های پیشگیری، درمان و اقدامات تخصصی در این حوزه را در بر می‌گیرد.

وی ادامه داد: برای آماده‌سازی کتاب، حدود ۴۰ تا ۵۰ صفحه مطلب تهیه کردم که بخشی از آن حاصل نگارش و تحلیل خودم و بخشی دیگر حاصل گردآوری منابع و پژوهش‌های علمی بود. در این مسیر، استادانم، به‌ویژه دکتر سزاوار، کمک زیادی کردند و همراهی و راهنمایی آنان نقش مهمی در پیشبرد کار داشت.

کاوه با بیان اینکه متن کتاب را مطابق قالب و استانداردهای درخواستی ناشر تنظیم و ارسال کرده است، گفت: پس از مدتی، ایمیلی دریافت کردم که در آن اعلام شده بود کتاب ویرایش شده و در وب‌سایت انتشارات و آمازون عرضه شده است. در ادامه نیز گواهی انتشار کتاب برایم ارسال شد.

وی افزود: در ابتدا برایم باورکردنی نبود که این فرایند واقعاً به انتشار کتاب منجر شده باشد. وقتی از انتشار آن اطمینان پیدا کردم، احساس کردم تجربه‌ای متفاوت و ارزشمند را پشت سر گذاشته‌ام؛ تجربه‌ای که با یک پیشنهاد غیرمنتظره آغاز شد و با پیگیری و همکاری استادانم به نتیجه رسید.

این پژوهشگر با اشاره به اینکه قیمت اعلام‌شده کتاب هنگام انتشار حدود ۴۰ تا ۵۰ دلار بوده است، خاطرنشان کرد: هنوز اطلاعات دقیقی درباره میزان فروش کتاب و نحوه محاسبه سهم احتمالی نویسنده از فروش آن ندارم و پیگیری‌های مربوط به این موضوع نیز هنوز به نتیجه مشخصی نرسیده است.

فراتر از انتشار کتاب؛ شکل‌گیری فرصت‌های تازه همکاری علمی

به گفته کاوه، اهمیت این تجربه تنها به انتشار یک اثر علمی در خارج از کشور محدود نمی‌شود؛ بلکه ایجاد فرصت‌های تازه برای ارتباط با پژوهشگران و شکل‌گیری همکاری‌های علمی نیز از نتایج آن بوده است.

وی گفت: پس از انتشار مقاله، پیام‌ها و دعوت‌نامه‌هایی از مجامع علمی و کنگره‌های بین‌المللی در کشورهای مختلف، از جمله ایتالیا، فرانسه، سوئیس و سنگاپور دریافت کردم؛ اما به دلیل شرایط موجود و دشواری‌های سفر، امکان حضور در این برنامه‌ها فراهم نشد.

او ادامه داد: بااین‌حال، انتشار مقاله و دیده‌شدن فعالیت‌های پژوهشی‌ام باعث شد با تعدادی از همکاران علمی در دانشگاه‌های دیگر ایران نیز آشنا شوم. برای مثال، یکی از پژوهشگران دانشگاه شهید بهشتی با من ارتباط برقرار کرد و پس از آن، فرصت همکاری در نگارش مقاله‌ای مشترک فراهم شد.

کاوه با تأکید بر اهمیت انتشار پژوهش‌ها در مجلات معتبر و نمایه‌شدن آن‌ها در پایگاه‌های علمی بین‌المللی اظهار کرد: نمایه‌شدن مقاله در چنین پایگاه‌هایی، امکان دیده‌شدن آن از سوی پژوهشگران دیگر را افزایش می‌دهد و می‌تواند زمینه‌ساز همکاری‌های تازه، تبادل تجربه و گسترش فعالیت‌های پژوهشی باشد.

وی افزود: این تجربه برای من نشان داد که فعالیت علمی باکیفیت می‌تواند زمینه ارتباط با پژوهشگران دیگر را فراهم کند. گاهی مقاله‌ای که با هدف تکمیل یک پایان‌نامه نوشته می‌شود، در ادامه فرصت‌هایی ایجاد می‌کند که در زمان آغاز پژوهش حتی تصورشان را هم نمی‌کردیم.

توصیه به پژوهشگران جوان؛ با نخستین شکست متوقف نشوید

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به دشواری‌های مسیر انتشار مقاله و آماده‌سازی کتاب گفت: بخش زیادی از کار، از گردآوری داده‌ها و پیگیری مراحل پژوهش تا نگارش پایان‌نامه، تبدیل آن به مقاله و ارسال به مجلات مختلف، به تلاش مستمر نیاز داشت. در این مسیر چندین بار با رد شدن مقاله مواجه شدم و حتی در مقطعی احساس می‌کردم شاید بهتر باشد از ادامه مسیر صرف‌نظر کنم.

وی افزود: بااین‌حال، ادامه دادن مسیر و تلاش برای رسیدن به نتیجه، در نهایت فرصت‌هایی را ایجاد کرد که فراتر از انتظارم بود. این تجربه به من یادآوری کرد که نباید ارزش یک کار علمی را تنها با نتیجه فوری آن سنجید؛ زیرا گاهی ثمرات یک تلاش در زمانی دیگر و در مسیری متفاوت آشکار می‌شود.

کاوه همچنین با تأکید بر نقش حمایت خانواده و استادانش در این تجربه اظهار کرد: همراهی همسرم، خانواده‌ام و استادانی که در مراحل مختلف پژوهش راهنمایی‌ام کردند، بسیار ارزشمند بود. به‌ویژه در روزهایی که به دلیل محدودیت‌های ارتباطی، حتی انجام ساده‌ترین مراحل اداری انتشار مقاله دشوار شده بود، این حمایت‌ها به من کمک کرد پیگیری کار را ادامه دهم.

وی در پایان، خطاب به دانشجویان و پژوهشگران جوان گفت: می‌دانم شرایط فعالیت علمی برای بسیاری از جوانان دشوار است و گاهی موانع متعدد می‌تواند باعث ناامیدی شود؛ اما توصیه من این است که تا جایی که امکان دارد، تلاش خود را ادامه دهند و با نخستین شکست از مسیر خارج نشوند.

این استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: ممکن است نتیجه تلاش ما دقیقاً در همان مسیری که انتظار داریم ظاهر نشود، اما این به معنای بی‌ثمر بودن آن نیست. گاهی یک پژوهش، یک مقاله یا حتی یک تجربه دشوار، در ادامه زمینه‌ساز فرصت‌هایی می‌شود که در آغاز هیچ تصوری از آن‌ها نداریم. مهم این است که کیفیت کار را جدی بگیریم، از راهنمایی استادان بهره ببریم و امید خود را در مسیر یادگیری و پژوهش از دست ندهیم.