پایگاه خبری وبدا

دانشیار و مدیر گروه سالمندی دانشکده پرستاری و مامایی مشهد با تأکید بر اینکه سالمندی سالم تنها به معنای افزایش طول عمر نیست، گفت: هدف اصلی، حفظ توانایی عملکردی، استقلال، فعالیت و کیفیت زندگی سالمندان است و دستیابی به این هدف نیازمند اصلاح و تطبیق سبک زندگی با نیازهای دوران سالمندی است.

دکتر نجمه ولی‌زاده زارع در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: سالمندی سالم زمانی محقق می‌شود که فرد بتواند تا حد امکان فعالیت‌ها و امور روزمره‌ای را که برایش اهمیت دارد، حفظ کند و برای دستیابی به این مهم باید از سال‌های سالمندی، سبک زندگی متناسب با شرایط جسمی و روانی خود را دنبال کند.

تحرک و ورزش؛ نخستین گام برای حفظ استقلال سالمندان

وی با بیان اینکه فعالیت بدنی یکی از مهم‌ترین اصول سبک زندگی سالم در سالمندی است، افزود: حرکت کردن و داشتن فعالیت بدنی اهمیت زیادی دارد و حتی انجام مقداری فعالیت بهتر از بی‌تحرکی کامل است.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت حفظ توده و قدرت عضلانی ادامه داد: کاهش قدرت عضلات می‌تواند استقلال فرد را تحت تأثیر قرار دهد و انجام فعالیت‌هایی مانند بلند شدن از صندلی، بالا رفتن از پله و انجام امور روزمره را دشوار کند و در عین حال احتمال زمین‌خوردن را افزایش دهد.

دکتر ولی‌زاده زارع تصریح کرد: سالمندان در کنار فعالیت‌های هوازی مانند پیاده‌روی، باید تمرینات قدرتی و تعادلی را نیز متناسب با توانایی خود در برنامه روزانه قرار دهند؛ زیرا کاهش توده عضلانی با افزایش ضعف جسمانی و خطر سقوط ارتباط دارد و ترکیب فعالیت بدنی مناسب با تغذیه صحیح می‌تواند به حفظ قدرت و توده عضلانی کمک کند.

تغذیه سالم؛ متنوع، متعادل و متناسب با شرایط فرد

مدیر گروه سالمندی دانشکده پرستاری و مامایی مشهد تغذیه سالم را دومین محور مهم سبک زندگی سالم در سالمندی دانست و گفت: سالمند نباید صرفاً به کم‌خوری فکر کند، بلکه کیفیت، تنوع و کفایت مواد غذایی اهمیت بیشتری دارد و رژیم غذایی باید متناسب با شرایط جسمی و نیازهای هر فرد تنظیم شود.

وی افزود: مصرف روزانه انواع میوه و سبزیجات، حبوبات مانند عدس، نخود و لوبیا، غلات کامل، مغزها و دانه‌ها و منابع مناسب پروتئین از جمله ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات و گوشت کم‌چرب توصیه می‌شود و بهتر است چربی‌های غیراشباع جایگزین چربی‌های اشباع و ترانس شوند.

دکتر ولی‌زاده زارع بر ضرورت کاهش مصرف نمک تأکید کرد و ادامه داد: محدود کردن نمک به‌ویژه در سالمندان مبتلا به فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی ـ عروقی اهمیت ویژه‌ای دارد. همچنین قند و نوشیدنی‌های شیرین باید محدود شوند و مصرف روزانه نوشابه، نوشیدنی‌های شیرین، شیرینی، کیک و بیسکویت‌های شیرین به یک عادت تبدیل نشود.

سالمندان نباید منتظر احساس تشنگی بمانند

وی سومین مؤلفه سبک زندگی سالم را مصرف مناسب آب و مایعات عنوان کرد و گفت: در دوران سالمندی ممکن است احساس تشنگی کاهش پیدا کند و فرد نباید صرفاً بر اساس احساس تشنگی میزان مصرف مایعات خود را تنظیم کند.

مدیر گروه سالمندی دانشکده پرستاری و مامایی مشهد خاطرنشان کرد: میزان مایعات مورد نیاز برای همه سالمندان یکسان نیست و افراد مبتلا به برخی بیماری‌های قلبی یا کلیوی ممکن است محدودیت مصرف مایعات داشته باشند؛ بنابراین میزان مصرف آب و سایر مایعات باید با توجه به وضعیت پزشکی، داروهای مصرفی، میزان فعالیت و توصیه پزشک تعیین شود.

خواب کافی؛ بخشی از سبک زندگی سالم

دکتر ولی‌زاده زارع خواب سالم را چهارمین مؤلفه سبک زندگی سالم در دوران سالمندی دانست و اظهار کرد: خواب نامناسب می‌تواند بر خلق‌وخو، انرژی روزانه، تمرکز، عملکرد روزمره و در نهایت کیفیت زندگی فرد سالمند تأثیر منفی بگذارد؛ بنابراین توجه به کیفیت خواب باید در برنامه مراقبت از سالمندان مورد توجه قرار گیرد.

سلامت روان و ارتباط اجتماعی؛ بخش مهم سبک زندگی سالم

وی سلامت روان و ارتباطات اجتماعی را از مؤلفه‌هایی دانست که گاهی در برنامه مراقبت از سالمندان کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و گفت: حفظ ارتباط با خانواده و دوستان می‌تواند به کاهش تنهایی و انزوای اجتماعی کمک کند.

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: سالمندان تا حد امکان باید با اعضای خانواده و دوستان در ارتباط باشند، در فعالیت‌های اجتماعی مشارکت کنند، در صورت امکان فعالیت‌های داوطلبانه داشته باشند و سرگرمی‌های مورد علاقه خود را دنبال کنند؛ زیرا ارتباط اجتماعی صرفاً یک فعالیت تفریحی نیست، بلکه بخشی از مراقبت از سلامت سالمند است.

وی با تأکید بر ضرورت فعال نگه داشتن مغز ادامه داد: مطالعه، یادگیری مهارت‌های جدید، بازی‌های فکری، فعالیت‌های هنری، گفت‌وگو با دیگران و مشارکت اجتماعی می‌تواند به حفظ فعالیت ذهنی و پویایی سالمند کمک کند.

سلامت بینایی و شنوایی را جدی بگیرید

دکتر ولی‌زاده زارع با تأکید بر ضرورت توجه به مشکلات بینایی و شنوایی اظهار کرد: کاهش شنوایی و بینایی صرفاً یک مشکل حسی نیست، بلکه می‌تواند بر ارتباطات اجتماعی، میزان تحرک و استقلال فرد تأثیر بگذارد و خطر زمین‌خوردن را نیز افزایش دهد.

وی توصیه کرد: سالمندان باید بررسی‌های منظم بینایی و شنوایی را جدی بگیرند و در صورت وجود مشکل، برای تشخیص و دریافت خدمات مناسب اقدام کنند.

سلامت دهان و دندان؛ پیوند مستقیم با تغذیه سالم

مدیر گروه سالمندی دانشکده پرستاری و مامایی مشهد سلامت دهان و دندان را از دیگر ارکان مهم سالمندی سالم دانست و گفت: وضعیت دندان‌ها ارتباط مستقیمی با تغذیه دارد و مشکلات جویدن ممکن است باعث شود سالمند از مصرف برخی مواد غذایی سالم مانند میوه‌ها، سبزیجات و منابع پروتئینی اجتناب کند.

وی افزود: مراقبت از دهان و دندان صرفاً موضوعی مرتبط با زیبایی نیست، بلکه بخشی از سلامت عمومی و تأمین تغذیه مناسب در دوران سالمندی به شمار می‌رود.

پیشگیری از زمین‌خوردن؛ اولویتی جدی در سالمندی

دکتر ولی‌زاده زارع پیشگیری از زمین‌خوردن را یکی از مهم‌ترین اولویت‌های سلامت سالمندان عنوان کرد و گفت: سقوط در دوران سالمندی می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت و استقلال فرد به همراه داشته باشد؛ بنابراین سالمند و خانواده باید مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه را در منزل و هنگام رفت‌وآمد مورد توجه قرار دهند.

وی ادامه داد: تأمین روشنایی مناسب در منزل، حذف فرش‌ها و سطوح لغزنده از مسیر تردد، برطرف کردن موانع موجود در مسیر رفت‌وآمد و ایجاد محیطی ایمن، از اقدامات مهم برای کاهش خطر سقوط است.

داروها و وسایل کمک‌حرکتی را فراموش نکنید

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: سالمندان در صورت نیاز باید از وسایل کمک‌حرکتی به شکل صحیح استفاده کنند و کفش مناسب بپوشند. همچنین بررسی منظم وضعیت بینایی، انجام تمرینات تعادلی و قدرتی و توجه به داروهایی که ممکن است موجب سرگیجه یا افت فشارخون شوند، از دیگر اقدامات مهم در پیشگیری از زمین‌خوردن است.

دکتر ولی‌زاده زارع در پایان با آرزوی سالمندی سالم، فعال و پویا برای همه افراد، بر توجه همزمان سالمندان و خانواده‌ها به فعالیت بدنی، تغذیه مناسب، خواب کافی، سلامت روان، ارتباط اجتماعی، سلامت حواس، بهداشت دهان و دندان و ایمنی محیط زندگی تأکید کرد و گفت: مجموعه این اقدامات می‌تواند به حفظ توانایی عملکردی، استقلال و کیفیت زندگی سالمندان کمک کند.