پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت‌علمی  گروه اتاق عمل و سالمندی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه زمین‌خوردگی در سالمندان می‌تواند آغازگر زنجیره‌ای از آسیب‌های جسمی و روانی باشد، مناسب‌سازی محیط منزل، اصلاح الگوهای حرکتی، تقویت عضلات و بازبینی منظم داروها را از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از سقوط عنوان کرد.

دکتر اکرم قنبری مقدم در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: زمین‌خوردن در دوران سالمندی نباید یک حادثه ساده و گذرا تلقی شود، زیرا این اتفاق می‌تواند با شکستگی، کاهش تحرک، ضعف عضلانی، ترس از افتادن مجدد و در نهایت کاهش اعتمادبه‌نفس و استقلال فرد همراه شود.

وی افزود: شکستگی به‌ویژه در ناحیه لگن می‌تواند موجب بستری شدن و محدودیت حرکتی سالمند شود و کاهش فعالیت بدنی نیز به تحلیل عضلات و افزایش احتمال سقوط مجدد منجر می‌شود؛ چرخه‌ای که در صورت پیشگیری نشدن می‌تواند کیفیت زندگی سالمند را به شکل قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد.

حمام و سرویس بهداشتی؛ پرخطرترین نقاط خانه

عضو هیأت‌علمی  گروه اتاق عمل و سالمندی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، حمام و سرویس‌های بهداشتی را از مهم‌ترین فضاهای پرخطر برای سالمندان دانست و گفت: اتاق خواب، آشپزخانه، پذیرایی، بالکن و ورودی منزل نیز از دیگر نقاطی هستند که باید از نظر احتمال سقوط مورد بررسی قرار گیرند.

دکتر قنبری مقدم ادامه داد: کف‌های خیس و لغزنده، نور ناکافی، مسیرهای نامرتب، سیم‌های رهاشده، فرش‌ها و موکت‌های لغزنده یا دارای لبه‌های برجسته، دمپایی نامناسب و نبود دستگیره‌های حمایتی از جمله عوامل محیطی مؤثر در بروز سقوط هستند.

وی اضافه کرد: در کنار عوامل محیطی، برخاستن ناگهانی از تخت، اختلال تعادل یا هوشیاری ناشی از برخی داروها، استفاده نکردن از عینک و عصا و بی‌توجهی به اصول حرکتی ایمن نیز می‌تواند احتمال زمین‌خوردن را افزایش دهد.

چند تغییر ساده، خانه را برای سالمند ایمن‌تر می‌کند

این متخصص با تأکید بر اینکه بخش قابل توجهی از عوامل خطر سقوط قابل اصلاح هستند، اظهار کرد: تأمین نور مناسب در تمام مسیرهای رفت‌وآمد، استفاده از چراغ‌خواب در اتاق خواب، قرار دادن تخت در نزدیکی کلید برق، حذف سیم‌ها و وسایل اضافی از مسیر تردد و ثابت کردن لبه فرش‌ها با ترمزگیر ضدلغزش، از اقدامات ساده اما مؤثر برای افزایش ایمنی منزل است.

وی درباره ایمن‌سازی حمام و سرویس بهداشتی نیز گفت: استفاده از دستگیره‌های محکم در کنار توالت و محل دوش، بهره‌گیری از صندلی ثابت مخصوص حمام و دوش‌های شیلنگ‌دار می‌تواند نیاز سالمند به ایستادن طولانی‌مدت روی سطوح خیس را کاهش دهد. استفاده از تجهیزات مناسب برای کاهش فشار بر مفاصل نیز باید متناسب با شرایط سالمند مورد توجه قرار گیرد.

برخاستن ایمن؛ یک عادت ساده برای پیشگیری از سقوط

دکتر قنبری مقدم با اشاره به اهمیت اصلاح الگوهای حرکتی سالمندان بیان کرد: سالمند نباید پس از خواب یا استراحت، به‌صورت ناگهانی از تخت بلند شود؛ بلکه ابتدا باید روی لبه تخت بنشیند، پاها را برای مدتی آویزان نگه دارد و پس از تثبیت وضعیت بدن، به‌آرامی برخیزد.

وی افزود: عینک و وسایل کمکی مانند عصا باید همیشه در دسترس و در مجاورت تخت قرار داشته باشند. استفاده از نرده در هنگام عبور از پله‌ها و پرهیز از پوشیدن لباس‌های بلند و دست‌وپاگیر نیز اهمیت دارد.

عضو هیأت‌علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد، فعالیت بدنی منظم را یکی دیگر از پایه‌های پیشگیری از سقوط دانست و گفت: پیاده‌روی متناسب با توان سالمند و انجام تمرین‌های ساده کششی و تقویت عضلات می‌تواند به حفظ قدرت عضلانی، تعادل و پایداری بدن کمک کند.

داروها را نیز در فهرست عوامل خطر قرار دهید

وی با تأکید بر اهمیت بازبینی داروهای مصرفی سالمندان خاطرنشان کرد: برخی داروها می‌توانند موجب خواب‌آلودگی، سرگیجه یا افت فشار شوند و در نتیجه احتمال سقوط را افزایش دهند؛ بنابراین انجام چکاپ‌های دوره‌ای و بازبینی منظم داروها توسط پزشک اهمیت دارد.

دکتر قنبری مقدم توصیه کرد: سالمندان در مراجعه به مراکز درمانی، فهرست کامل داروهای مصرفی خود را همراه داشته باشند تا امکان بررسی اثرات دارویی و تداخلات احتمالی و اصلاح درمان در صورت نیاز فراهم شود.

اگر سالمند زمین خورد، او را با عجله جابه‌جا نکنید

عضو هیأت‌علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره اقدامات هنگام وقوع حادثه گفت: نخستین اقدام، حفظ خونسردی است. اگر زمین‌خوردگی با درد شدید، ناتوانی در حرکت یا خونریزی همراه باشد، نباید فرد را به زور جابه‌جا کرد؛ بلکه باید از دیگران کمک گرفت و با فوریت‌های پزشکی تماس برقرار کرد.

وی تأکید کرد: پس از رسیدگی به مرحله حاد حادثه نیز نباید موضوع به پایان رسیده تلقی شود؛ بلکه باید علت زمین‌خوردن به‌دقت بررسی شود؛ اینکه حادثه به دلیل نقص محیطی، مشکلات حرکتی، اختلال تعادل یا عوامل دارویی رخ داده است. شناسایی و اصلاح علت اصلی می‌تواند از تکرار حادثه جلوگیری کند.

دکتر قنبری مقدم در پایان خاطرنشان کرد: پیشگیری از سقوط سالمندان، مجموعه‌ای از اقدامات ساده اما مؤثر است که از ایمن‌سازی خانه و اصلاح رفتارهای حرکتی تا تقویت عضلات و پایش داروها را دربرمی‌گیرد و می‌تواند نقش مهمی در حفظ استقلال، اعتمادبه‌نفس و کیفیت زندگی سالمندان داشته باشد.