پایگاه خبری وبدا

وب‌دا: برای دکتر محمدحسین بسکابادی، روز پزشک تنها مناسبتی برای تبریک گفتن به همکاران نیست؛ فرصتی است برای یادآوری مسئولیتی که پزشک در برابر سلامت، آرامش و اعتماد مردم بر عهده دارد. استاد تمام فیزیولوژی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد که سال‌ها در عرصه آموزش، پژوهش، مدیریت دانشگاهی و فعالیت‌های علمی حضور داشته، پزشکی را حرفه‌ای می‌داند که ارزش واقعی آن با معیارهای مادی قابل سنجش نیست.

دکتر بسکابادی در گفت‌وگو با وب‌دا، ضمن تبریک روز پزشک و روز داروساز، با اشاره به جایگاه جامعه پزشکی اظهار کرد: پزشکان، داروسازان و پرستاران زمانی که مسئولیت حرفه‌ای خود را به‌درستی انجام دهند، خدمتی ارائه می‌کنند که نمی‌توان ارزش آن را با معیارهای مالی مقایسه کرد، زیرا در این حرفه، سلامت و گاهی جان انسان‌ها در اختیار کادر درمان قرار می‌گیرد.

وی افزود: به همین دلیل، پزشکی پیش از هر چیز به صداقت، مسئولیت‌پذیری، وجدان کاری و توجه به انسان نیاز دارد و کسی که وارد این حرفه می‌شود باید بداند که مسئولیتی متفاوت از بسیاری از مشاغل دیگر بر عهده گرفته است.

پزشک باید قدر اعتماد بیمار را بداند

این استاد پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به آموزه‌های دینی درباره ارزش نجات جان انسان گفت: جایگاه پزشک در جامعه، جایگاهی ارزشمند است و جامعه پزشکی باید قدر این فرصت را بداند و خدمت به بیمار را صرفاً یک رابطه شغلی تلقی نکند.

بسکابادی ادامه داد: بیمار زمانی که به پزشک مراجعه می‌کند، فقط درد جسمی خود را با او در میان نمی‌گذارد؛ بلکه در بسیاری از موارد، نگرانی‌ها، ترس‌ها و مسائل شخصی خود را نیز مطرح می‌کند. گاهی بیمار مطالبی را با پزشک در میان می‌گذارد که حتی با نزدیک‌ترین افراد زندگی خود مطرح نکرده است و همین موضوع نشان‌دهنده میزان اعتماد مردم به پزشکان است.

وی تأکید کرد: این اعتماد، مسئولیت پزشک را سنگین‌تر می‌کند و پزشک باید بتواند رابطه‌ای انسانی، صمیمانه و در عین حال حرفه‌ای با بیمار برقرار کند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: اگر پزشک بتواند پیش از آنکه صرفاً به تجویز دارو بپردازد، ارتباط مناسبی با بیمار برقرار کند، شناخت دقیق‌تری از شرایط او خواهد داشت و همین ارتباط می‌تواند به روند بهتر درمان نیز کمک کند.

بیمار فقط به درمان جسم نیاز ندارد؛ آرامش نیز بخشی از درمان است

بسکابادی با بیان اینکه بیماری تنها یک مسئله جسمی نیست، اظهار کرد: فرد بیمار ممکن است علاوه بر درد و علائم جسمانی، با اضطراب، نگرانی و ترس از آینده نیز مواجه باشد. بنابراین پزشک باید این بخش از وضعیت بیمار را نیز مورد توجه قرار دهد.

وی افزود: گاهی یک جمله مناسب، یک برخورد آرام و یا توضیح درست پزشک می‌تواند از میزان نگرانی بیمار کم کند. پزشک باید ضمن بیان واقعیت‌های پزشکی، از ایجاد ترس و اضطراب غیرضروری در بیمار پرهیز کند.

این طبیب باسابقه خاطرنشان کرد: حتی در بیماری‌های سخت نیز می‌توان امید را در کنار واقع‌بینی قرار داد؛ البته منظور از امید، ارائه وعده‌های غیرواقعی نیست، بلکه پزشک باید به بیمار کمک کند شرایط خود را بهتر بشناسد و با آرامش بیشتری مسیر درمان را طی کند.

وی گفت: امید می‌تواند بخشی از فرآیند درمان باشد و پزشک باید تلاش کند بدون پنهان کردن واقعیت‌ها، انگیزه و آرامش لازم را برای ادامه مسیر در بیمار ایجاد کند.

رابطه پزشک و بیمار گاهی سال‌ها ماندگار می‌شود

بسکابادی با اشاره به اینکه اگرچه دیگر مطب ندارد، اما همچنان ارتباط او با برخی بیماران قدیمی ادامه دارد، اظهار کرد: گاهی سال‌ها پس از پایان روند درمان، بیمار یا خانواده او پزشک خود را به یاد می‌آورند و همین موضوع نشان می‌دهد رابطه پزشک و بیمار می‌تواند بسیار فراتر از یک مراجعه درمانی باشد.

وی از خاطره دیدار اتفاقی با جوانی یاد کرد که هنگام خروج او از محل کار، خود را به وی رسانده و گفته بود مادرش سال‌ها قبل بیمار او بوده است و افزود: چنین دیدارهایی برای پزشک بسیار ارزشمند است، زیرا نشان می‌دهد ارتباط انسانی که در زمان بیماری شکل گرفته، در ذهن بیمار و خانواده او باقی مانده است.

پزشکان در برابر افکار عمومی نیز مسئول هستند

این استاد دانشگاه با اشاره به جایگاه اجتماعی پزشکان اظهار کرد: پزشکان به دلیل ارتباط گسترده با مردم، علاوه بر مسئولیت حرفه‌ای در برابر بیماران، در برابر جامعه نیز مسئولیت دارند.

وی افزود: امروز شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی تأثیر بسیار زیادی بر افکار عمومی دارند و یک سخن یا رفتار می‌تواند در مدت کوتاهی به تعداد زیادی از افراد منتقل شود. بنابراین پزشکان و استادان دانشگاه باید در سخنان و رفتار خود دقت داشته باشند.

بسکابادی تصریح کرد: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به سخنان علمی، دقیق و در عین حال امیدبخش نیاز دارد و پزشکان نباید با اظهارنظرهای غیرمسئولانه موجب افزایش نگرانی مردم شوند.

وی ادامه داد: پزشک و استاد دانشگاه باید تلاش کند در کنار انتقال دانش و واقعیت‌های علمی، به جامعه برای عبور از مشکلات کمک کند و تا حد امکان نقش امیدآفرین داشته باشد.

علم هرچه گسترده‌تر می‌شود، نادانسته‌های ما نیز بیشتر می‌شود

استاد تمام فیزیولوژی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، بخش مهمی از مسیر حرفه‌ای خود را به پژوهش اختصاص داده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی کمیته تحقیقات دانشجویی دانشکده پزشکی مشهد، وی استاد تمام فیزیولوژی پزشکی، سردبیرAvicenna Journal of Phytomedicineو معاون پژوهشی پیشین دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بوده است.

بسکابادی با اشاره به فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود گفت: بخش مهمی از فعالیت‌های من در حوزه بیماری‌های تنفسی، به‌ویژه آسم و بیماری مزمن ریه، همچنین بررسی اثر گیاهان دارویی بر بیماری‌های تنفسی و مشکلات ریوی جانبازان شیمیایی بوده است.

وی افزود: در طول سال‌های فعالیت علمی، صدها مقاله انگلیسی و فارسی منتشر کرده‌ام و در تألیف بخش‌هایی از کتاب‌های علمی و ارائه مقالات در کنگره‌های داخلی و خارجی نیز مشارکت داشته‌ام.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه تخصصی شدن علم، پژوهشگران را به سمت فعالیت در حوزه‌های بسیار محدود سوق داده است، اظهار کرد: امروز علم آن‌قدر گسترده شده که یک پژوهشگر نمی‌تواند در همه زمینه‌ها متخصص باشد و ناچار است روی یک شاخه مشخص تمرکز کند.

بسکابادی ادامه داد: با وجود این، حتی در همان شاخه محدود نیز مسائل ناشناخته فراوانی وجود دارد و هرچه دانش انسان بیشتر می‌شود، بیشتر متوجه گستردگی نادانسته‌ها خواهد شد. این موضوع نه‌تنها نباید موجب ناامیدی شود، بلکه باید انگیزه‌ای برای ادامه یادگیری و پژوهش باشد.

پژوهش برای جانبازان شیمیایی؛ علمی که رنگ مسئولیت انسانی دارد

وی با اشاره به فعالیت‌های خود در زمینه بیماری‌های تنفسی جانبازان شیمیایی گفت: فعالیت در این حوزه برای من تنها یک موضوع پژوهشی و دانشگاهی نبوده است، بلکه جانبازان و رزمندگان حقی بر گردن جامعه دارند و هر فرد باید به اندازه توان خود برای خدمت به آنان تلاش کند.

بسکابادی افزود: در جریان فعالیت حرفه‌ای، بیمارانی را دیده‌ام که آثار شدید آسیب‌های شیمیایی را با خود حمل می‌کردند؛ بیمارانی که حتی برای انجام فعالیت‌های ساده زندگی با مشکلات تنفسی مواجه بودند و این شرایط نشان می‌دهد آثار جنگ و حملات شیمیایی تا چه اندازه می‌تواند طولانی‌مدت و سخت باشد.

وی خاطرنشان کرد: بخشی از فعالیت‌های پژوهشی و ایده‌های علمی من نیز در همین مسیر و با هدف کمک به بیماران مبتلا به بیماری‌های تنفسی دنبال شده است و در این زمینه دو اختراع نیز به ثبت رسیده است.

از معاونت پژوهشی تا حضور در کنگره‌های علمی

این استاد پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به مسئولیت‌های اجرایی خود گفت: در دوره‌های مختلف، مسئولیت‌هایی از جمله مدیریت روابط بین‌الملل دانشگاه، عضویت در هیأت‌های ممتحنه و ارزشیابی و معاونت دانشکده پزشکی را بر عهده داشته‌ام.

وی افزود: در دوره مسئولیت پژوهشی نیز تلاش کردم تولیدات علمی اعضای هیأت علمی افزایش پیدا کند و زمینه برای فعالیت بیشتر پژوهشی فراهم شود.

بسکابادی همچنین به فعالیت خود در برگزاری کنگره‌های علمی اشاره کرد و گفت: دبیری کنگره فیزیولوژی را در سال‌های مختلف بر عهده داشته‌ام و در برگزاری ششمین کنگره بین‌المللی و بیست‌وهفتمین کنگره ملی فیزیولوژی و فارماکولوژی ایران نیز که در سال ۱۴۰۴ به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد، مشارکت داشتم.

در این کنگره که از ۱۵ تا ۱۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ برگزار شد، یک‌هزار و ۱۳۰ اثر علمی به دبیرخانه ارسال شده بود و دکتر بسکابادی به‌عنوان دبیر کنگره در آیین افتتاحیه سخنرانی داشت.

وی همچنین از فعالیت در مرکز پژوهشی کاربردی زیست‌پزشکی و سردبیری مجلهAvicenna Journal of Phytomedicineبه‌عنوان بخش دیگری از مسیر علمی خود یاد کرد. این مجله نیز در میان نشریات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد جایگاه قابل توجهی دارد.

خانواده؛ پشتوانه سال‌های طولانی فعالیت علمی

بسکابادی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، خانواده را یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های مسیر حرفه‌ای خود دانست و اظهار کرد: همسرم نیز دندانپزشک است و همراهی و فداکاری او نقش مهمی در فراهم شدن امکان ادامه مسیر علمی و حرفه‌ای من داشته است.

وی افزود: سه فرزند دارم که هر یک مسیر علمی خود را طی کرده‌اند؛ فرزند نخست در رشته داروسازی تحصیل کرده، فرزند دوم در مسیر تخصص دندانپزشکی قرار دارد و فرزند سوم نیز در حوزه تخصصی قلب فعالیت می‌کند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: اینکه اعضای خانواده نیز در حوزه‌های مرتبط با سلامت فعالیت دارند، برای من از اتفاقات ارزشمند زندگی است و آن را از لطف‌های بزرگ الهی می‌دانم.

پزشکی؛ انتخابی که به یک رسالت تبدیل شد

بسکابادی در پاسخ به این پرسش که اگر به سال‌های آغازین زندگی بازگردد، آیا باز هم پزشکی را انتخاب می‌کند، گفت: مسیر پزشکی برای من مسیری بود که خداوند در زندگی‌ام قرار داد و فرصتی برای خدمت به مردم فراهم کرد.

وی افزود: وقتی انسان بتواند از دانش و توانایی خود برای کمک به فردی که بیمار و نیازمند است استفاده کند، این موضوع ارزش بسیار زیادی دارد و همین خدمت، یکی از مهم‌ترین دلایل ماندگاری علاقه به این حرفه است.

این استاد پیشکسوت دانشگاه خاطرنشان کرد: در طول سال‌های فعالیت، عنوان دانشگاهی، تعداد مقالات یا مسئولیت‌های اجرایی اهمیت دارند، اما آنچه بیش از همه در ذهن پزشک باقی می‌ماند، بیمارانی هستند که سال‌ها بعد او را به یاد می‌آورند.

هر روز باید چیزی به دانش و تجربه خود اضافه کنیم

وی با تأکید بر ضرورت یادگیری مستمر گفت: هیچ دو روزی نباید کاملاً شبیه هم باشد. انسان باید هر روز چیزی به دانش، تجربه یا خدمت خود اضافه کند و اگر قرار باشد در مسیر علمی و حرفه‌ای پیشرفت کنیم، باید همواره در حال یادگیری باشیم.

بسکابادی ادامه داد: نسل جوان، سرمایه اصلی آینده کشور است و جامعه دانشگاهی وظیفه دارد با آموزش درست، پژوهش و فعالیت حرفه‌ای، زمینه رشد این نسل را فراهم کند.

وی تصریح کرد: استاد دانشگاه تنها مسئول انتقال مطالب علمی به دانشجو نیست؛ بلکه باید در رفتار، اخلاق حرفه‌ای، مسئولیت‌پذیری و نحوه ارتباط با بیمار نیز الگو باشد. دانشجو بخش مهمی از رفتار حرفه‌ای خود را از استاد می‌آموزد و این مسئولیت استادان را سنگین‌تر می‌کند.

روز پزشک؛ یادآوری یک رسالت انسانی

دکتر بسکابادی در پایان با تأکید بر اینکه پزشکی ترکیبی از علم، اخلاق و ارتباط انسانی است، گفت: پزشک باید دانش خود را به‌طور مستمر افزایش دهد، اما در کنار آن باید اعتماد بیمار را حفظ کند، شرایط روحی او را بشناسد و در روزهای دشوار، امید را در کنار واقع‌بینی به او منتقل کند.

برای این استاد پیشکسوت، پزشکی تنها درمان بیماری نیست؛ مسیر پیوند دانش با انسان و تخصص با مسئولیت است.

روایتی که از سال‌ها طبابت، آموزش و پژوهش دکتر بسکابادی باقی می‌ماند، بیش از آنکه به تعداد مقالات، مسئولیت‌ها و عناوین دانشگاهی وابسته باشد، به رابطه‌ای انسانی بازمی‌گردد که میان پزشک و بیمار شکل می‌گیرد؛ رابطه‌ای که اگر بر پایه علم، اخلاق، صداقت و اعتماد بنا شود، می‌تواند سال‌ها پس از پایان درمان نیز در ذهن و قلب بیمار باقی بماند.

از این منظر، روز پزشک برای دکتر بسکابادی تنها بزرگداشت یک عنوان شغلی نیست؛ یادآوری رسالتی است که از درمان بیمار آغاز می‌شود، با دانش و اخلاق ادامه می‌یابد و در نهایت به امید، آرامش و خدمت به جامعه می‌رسد.