پایگاه خبری وبدا

متخصص بیماری‌های داخلی بیمارستان شهید هاشمی‌نژاد مشهد: مصرف خودسرانه قرص آهن می‌تواند تشخیص علت اصلی کم‌خونی را به تأخیر بیندازد

دکتر مجتبی اصغریان رضایی، متخصص بیماری‌های داخلی بیمارستان شهید هاشمی‌نژاد، در گفت‌وگو با وبدا با تأکید بر اینکه هر کم‌خونی ناشی از کمبود آهن نیست، اظهار کرد: کم‌خونی یک یافته یا سندرم بالینی است که می‌تواند در نتیجه بیماری‌ها و اختلالات مختلف ایجاد شود و شناسایی علت زمینه‌ای آن، نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد.

وی افزود: بسیاری از افراد با مشاهده علائمی مانند خستگی، ضعف، رنگ‌پریدگی یا کاهش توان جسمی، بدون مراجعه به پزشک مصرف قرص آهن را آغاز می‌کنند؛ در حالی که همه انواع کم‌خونی با مکمل آهن درمان نمی‌شوند و مصرف خودسرانه آن ممکن است تشخیص علت اصلی بیماری را به تأخیر بیندازد.

این متخصص بیماری‌های داخلی با اشاره به تنوع علل کم‌خونی گفت: بیماری‌های مزمن کلیوی، التهاب‌های طولانی‌مدت، برخی بیماری‌های گوارشی، اختلالات خودایمنی و کمبود ویتامین‌هایی مانند B12 و اسیدفولیک از جمله علل کم‌خونی هستند و در برخی موارد نیز بیماری‌های جدی‌تر می‌توانند با این عارضه همراه باشند؛ بنابراین درمان باید بر اساس علت زمینه‌ای انجام شود.

چرا در برخی کم‌خونی‌ها مصرف آهن مؤثر نیست؟

دکتر اصغریان رضایی خاطرنشان کرد: در کم‌خونی ناشی از التهاب و بیماری‌های مزمن، ممکن است ذخایر آهن بدن کافی یا حتی افزایش‌یافته باشد، اما به دلیل التهاب و اختلال در دسترسی و استفاده از آهن، این ماده به میزان کافی برای ساخت گلبول‌های قرمز در دسترس قرار نگیرد. از این رو، نمی‌توان هر نوع کم‌خونی را صرفاً با تجویز مکمل آهن درمان کرد.

وی با تأکید بر اهمیت توجه به علائم هشداردهنده ادامه داد: خستگی شدید و مداوم، تنگی نفس، تپش قلب، سرگیجه، رنگ‌پریدگی قابل توجه، کاهش وزن بدون علت مشخص، مشاهده خون در مدفوع یا مدفوع سیاه‌رنگ از جمله علائمی هستند که نیازمند بررسی پزشکی‌اند و در صورت شدت علائم یا وجود نشانه‌های همراه، مراجعه و ارزیابی سریع‌تر ضرورت دارد.

تشخیص کم‌خونی چگونه انجام می‌شود؟

این متخصص بیماری‌های داخلی درباره روند تشخیص علت کم‌خونی گفت: پزشک پس از بررسی شرح حال، معاینه و شرایط فرد، ممکن است آزمایش‌هایی مانند شمارش کامل سلول‌های خون (CBC)، شاخص‌های MCV و RDW، فریتین، آهن سرم، درصد اشباع ترانسفرین (TSAT)، شمارش رتیکولوسیت، ویتامین B12، اسیدفولیک و بررسی عملکرد کلیه را درخواست کند.

دکتر اصغریان رضایی افزود: در برخی بیماران نیز بررسی اسمیر خون محیطی و آزمایش‌های تکمیلی، متناسب با الگوی کم‌خونی و شرایط بالینی فرد، ضرورت پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: در صورت اثبات کمبود آهن یا وجود شواهدی از خونریزی و احتمال بیماری‌های دستگاه گوارش، ممکن است با توجه به سن، جنس، علائم، عوامل خطر و وضعیت بالینی بیمار، بررسی‌های تخصصی‌تری مانند آندوسکوپی یا کولونوسکوپی برای شناسایی منبع خونریزی یا علت زمینه‌ای انجام شود.

قرص آهن را خودسرانه مصرف نکنیم

متخصص بیماری‌های داخلی بیمارستان شهید هاشمی‌نژاد در پایان تأکید کرد: کم‌خونی را نباید صرفاً با مصرف قرص آهن درمان کرد. تشخیص علت کم‌خونی باید با نظر پزشک و متناسب با شرایط هر بیمار انجام شود؛ زیرا بررسی دقیق و به‌موقع، علاوه بر کمک به انتخاب درمان مناسب، می‌تواند به شناسایی بیماری‌های زمینه‌ای و در برخی موارد بیماری‌های پنهان کمک کرده و از بروز عوارض جدی پیشگیری کند.