پایگاه خبری وبدا

متخصص داروسازی بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه رسالت نوین داروسازی فراتر از شناخت و تولید دارو است، گفت: نظام‌های سلامت پیشرو با حرکت به سمت بیمارمحوری، بر انتخاب و مدیریت صحیح دارودرمانی متناسب با شرایط هر بیمار تمرکز کرده‌اند تا با حضور فعال داروسازان بالینی در فرایند درمان، اثربخشی داروها افزایش و احتمال بروز عوارض، تداخلات و خطاهای دارویی کاهش یابد.

دکتر زینب حیدری در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: در گذشته تمرکز اصلی علم داروسازی بر فرمولاسیون، ساخت و شناخت ویژگی‌های شیمیایی مولکول‌های دارویی بود، اما با توسعه فناوری‌های نوین زیستی، داروهای بیولوژیک و ژن‌درمانی، ضرورت توجه بیشتر به ویژگی‌های منحصر به فرد بیمار و پاسخ او به درمان، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

شخصی‌سازی درمان؛ داروی مناسب برای بیمار مناسب

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در تشریح مفهوم بیمارمحوری تصریح کرد: یک دارو یا دوز مشخص نمی‌تواند لزوماً برای همه بیماران مبتلا به یک بیماری، اثربخشی و ایمنی یکسانی داشته باشد. در رویکرد بیمارمحور، انتخاب دارو، تعیین دوز و فواصل مصرف با توجه به عواملی مانند سن، شرایط بالینی، عملکرد کبد و کلیه، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای همزمان مصرفی و احتمال بروز تداخلات انجام می‌شود.

وی افزود: هدف از این رویکرد آن است که درمان متناسب با شرایط هر بیمار انتخاب شود و ضمن دستیابی به اثربخشی مطلوب، احتمال بروز عوارض ناخواسته و مشکلات ناشی از تداخلات دارویی کاهش یابد.

هوش مصنوعی؛ ابزار کمکی برای تصمیم‌گیری، نه جایگزین قضاوت بالینی

دکتر حیدری با اشاره به نقش روزافزون فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در داروسازی مدرن اظهار کرد: سامانه‌های هوشمند و پایگاه‌های داده دیجیتال می‌توانند در پردازش سریع حجم زیادی از اطلاعات، شناسایی تداخلات احتمالی و پایش الگوهای مصرف دارو به داروسازان کمک کنند.

وی ادامه داد: استفاده صحیح از این ابزارها می‌تواند زمان بیشتری برای داروساز فراهم کند تا به گفت‌وگو با بیمار، بررسی شرایط فردی و ارائه آموزش‌های لازم بپردازد؛ با این حال، تصمیم‌گیری نهایی درباره درمان همچنان نیازمند ارزیابی تخصصی و قضاوت بالینی است.

این متخصص داروسازی بالینی افزود: در موارد پیچیده، مانند مصرف همزمان داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت در بیماران قلبی، پزشک و داروساز باید با بررسی دقیق شرایط بیمار، خطرها و منافع درمان را ارزیابی کنند و هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین تجربه، قضاوت تخصصی و ارتباط انسانی با بیمار شود.

مصرف منطقی دارو؛ بخشی از مسئولیت اجتماعی داروسازان

دکتر حیدری با هشدار نسبت به مصرف خودسرانه دارو، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها، گفت: یکی از جلوه‌های مهم بیمارمحوری در ارتباط مستقیم داروساز با مراجعه‌کنندگان داروخانه‌ها نمود پیدا می‌کند. داروساز می‌تواند با دریافت شرح‌حال اولیه، بررسی شرایط بیمار و ارائه توضیحات علمی، از مصرف غیرضروری یا نادرست داروهای نیازمند نسخه جلوگیری کند.

وی تصریح کرد: مصرف نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها یکی از عوامل مؤثر در ایجاد و گسترش مقاومت میکروبی است و مقابله با این پدیده تنها یک وظیفه فردی نیست، بلکه ضرورتی برای صیانت از سلامت عمومی جامعه محسوب می‌شود.

داروساز بالینی؛ حلقه تکمیلی زنجیره درمان در بیمارستان

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به جایگاه داروسازان بالینی در نظام درمان گفت: داروسازان بالینی در بخش‌های بستری و درمانگاه‌های تخصصی در کنار تیم درمان حضور دارند و می‌توانند با بررسی رژیم دارویی بیماران، پایش اثربخشی و عوارض داروها، شناسایی تداخلات و تعدیل دوز در شرایطی مانند اختلال عملکرد کلیه و کبد، به ایمن‌تر شدن فرایند درمان کمک کنند.

وی افزود: در بیماران بدحال که معمولاً داروهای متعدد دریافت می‌کنند، بررسی دقیق رژیم دارویی اهمیت بیشتری دارد و حضور داروساز بالینی در تیم درمان می‌تواند به شناسایی مشکلات احتمالی دارودرمانی و کاهش خطاهای دارویی کمک کند.

بیمارمحوری؛ مسیر آینده داروسازی

دکتر حیدری در پایان تأکید کرد: داروسازی امروز دیگر تنها به تولید و شناخت دارو محدود نیست، بلکه توجه به بیمار، شرایط فردی او و نحوه استفاده صحیح از دارو بخش مهمی از این حرفه را تشکیل می‌دهد. حرکت از دارومحوری به بیمارمحوری می‌تواند با تقویت همکاری میان پزشک، داروساز و سایر اعضای تیم درمان، زمینه استفاده منطقی‌تر از داروها، افزایش ایمنی بیمار و ارتقای کیفیت خدمات درمانی را فراهم کند.