به مناسبت هفته جمعیت و با توجه به اهمیت حیاتی جوانی جمعیت و فرصت محدود باقیمانده از پنجره جمعیتی کشور، به سراغ دکتر فرشید جاوید، رزیدنت رشته بیماریهای داخلی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد رفتیم. وی که خود پدر سه فرزند است، در این گفتگو به ریشهیابی معضلات جمعیتی، پاسخ به شبهات رایج مردم و تبیین وظایف حاکمیت پرداخته است.
ریشهیابی تاریخی؛ نقد سیاستهای کنترل جمعیت در دهه هفتاد
دکتر جاوید در ابتدا با نگاهی تحلیلی به پیشینه سیاستهای جمعیتی در ایران اظهار داشت: «برای حل هر معضلی ابتدا باید ریشههای آن را شناخت. در اوایل دهه هفتاد، طرحی تحت عنوان کنترل جمعیت با هدایت سازمانهای بینالمللی در ایران اجرا شد که کشور ما را به یکی از پیشروترینها در کاهش نرخ باروری تبدیل کرد. نکته تأملبرانگیز اینجاست که در دوران تحریمهای سخت، تجهیزات و آموزشهای کنترل جمعیت بدون محدودیت در اختیار ما قرار گرفت. سوال این است که چرا قدرتهای غربی برای آینده جمعیتی ما دلسوزی میکردند؟ پاسخ روشن است؛ مدیریت و تهدید کشوری با جمعیت پیر و اندک، بسیار آسانتر از کشوری جوان و پرجمعیت است.»
پاسخ به شبهات رایج؛ رزق و روزی دست خداست
وی در پاسخ به سوالی درباره دغدغههای اقتصادی مردم برای فرزندآوری، به آموزههای قرآنی استناد کرد و گفت: «اولین شبهه، هزینههای بالای زندگی است. اما خداوند در قرآن کریم تضمین کرده است که رزق و روزی تمام جنبندگان بر عهده اوست. هیچکس نمیتواند ادعا کند که رزق سال آینده خود یا یک فرزندش را تضمین میکند، پس چگونه با اطمینان میگوییم که نمیتوانیم هزینه فرزند دوم یا سوم را تأمین کنیم؟ ما تنها واسطه هستیم و رزاق اصلی خداست. تجربه نشان داده که خانوادههای پرجمعیت لزوماً فقیر نیستند و برعکس، برکت با آمدن فرزند در زندگی جاری میشود.»
تربیت در خانوادههای چندفرزند؛ فراتر از تکفرزندی
دکتر جاوید در خصوص دغدغههای تربیتی والدین خاطرنشان کرد: «برخلاف تصور عموم، تربیت چند فرزند انرژی مضاعفی نسبت به یک فرزند نمیطلبد. فرزندان در محیط خانواده از یکدیگر الگو میگیرند و مهارتهای اجتماعی را بهصورت طبیعی میآموزند. در خانواده تکفرزند، کودک ممکن است تمامیتخواه شود و توان تعامل با جمع را نداشته باشد، اما در خانواده چندفرزند، مفاهیمی چون گذشت، دفاع از حق و مدارا بهخوبی تمرین میشود.»
وی با اشاره به مشاهیر جهان افزود: بسیاری از نوابغ و نامآوران تاریخ مانند ادیسون، شکسپیر، داوینچی و یا اسطورههای ورزشی رونالدو، فرزند اول خانواده نبودهاند. اگر والدین آنها به تکفرزندی اکتفا میکردند، جهان از وجود این مفاخر محروم میماند.
مسئولیت در قبال وطن و آینده والدین
این رزیدنت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، داشتن فرزند را یک مسئولیت اجتماعی و ملی دانست و گفت: اگر تکفرزندی باب شود، در آینده همان یک فرزند باید بهتنهایی تمام بار مراقبت از والدین پیر خود را بر دوش بکشد که عملاً زندگی او را مختل میکند. علاوه بر این، پیشرفت و عزت یک کشور نیازمند نیروی انسانی جوان و پویاست. ما در قبال آینده ایران و همچنین در برابر تأکیدات پیامبر اکرم (ص) بر تکثیر نسل، مسئول هستیم.
پیشنهادات برای مسئولان؛ فراتر از بودجههای کلان
دکتر جاوید در بخش دیگری از سخنانش به وظایف حاکمیت اشاره کرد و گفت: «مسئولان باید بدانند هر قدم در مسیر جوانی جمعیت، حراست از ایران و اسلام است. لزوماً نیاز به بودجههای کلان نیست؛ بلکه میتوان با ایجاد امتیازات شغلی، تسهیل امور تحصیلی برای دانشجویان دارای فرزند، و اولویتدهی به خانوادههای پرجمعیت در رتبهبندیهای شغلی و اجتماعی، انگیزه فرزندآوری را تقویت کرد.»
معرفی منبعی برای مطالعه بیشتر
دکتر فرشید جاوید در پایان، مطالعه کتاب «کاهش جمعیت ضربه سهمگین بر پیکر مسلمین» نوشته حضرت آیتالله علامه حاج سیدمحمدحسین حسینی تهرانی را به علاقمندان و کسانی که به دنبال پاسخهای دقیق به شبهات جمعیتی هستند، پیشنهاد کرد و از مسئولان خواست این مباحث را در قالب دروس دانشگاهی برای آگاهیبخشی به جوانان در نظر بگیرند.
