اهمیت تشخیص زودهنگام واکنش‌های آلرژیک شدید در بارداری/ اپینفرین؛ درمان ایمن آنافیلاکسی در بارداری

فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی و عضو هیات علمی (استادیار) دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه آنافیلاکسی یکی از اورژانس‌های حیاتی در بارداری است که به دلیل درگیر بودن جان مادر و جنین، باید علائم آن سریع تشخیص داده و درمان شود افزود: برخلاف تصور رایج، استفاده از داروی اپینفرین در بارداری بی‌خطر و حیاتی است و می‌تواند از بروز عوارض خطرناک برای مادر و نوزاد جلوگیری کند.

دکتر ملیکا زارعی ثانی، در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: در مورد بانوان باردار با توجه به اینکه ما با دو انسان سرکار داریم ( مادر و جنین ) موضوع از حساسیت زیادی برخوردار است؛ بویژه با عنایت به این نکته که آنافیلاکسی یک واکنش افزایش حساسیت فوری است و می تواند حیات مادر باردار را به خطر اندازد و علائمی مثل افت فشار و کاهش خونرسانی به رحم و جنین ایجاد و باعث عوارض بعدی در خود جنین و حتی نوزاد متولد شده می شود، لذا بسیار مهم است که در خانم‌های باردار علائم آنافیلاکسی خیلی زود تشخیص داده و درمان شود.
استادیار گروه آلرژی و ایمونولوژی بالینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین گفت: مطالعات نشان می دهد که به دلیل ترس از استفاده از دارو در بارداری اغلب اوقات درمان به تاخیر می افتد؛ حال آنکه این تصور غلط است و در مواقع اینچنینی داروی اپینفرین می تواند به عنوان یک درمان اصلی و نجات بخش استفاده شود.

این فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی اضافه کرد: داروی اپینفرین باید به صورت عضلانی در خانم باردار استفاده شود؛ به اینصورت که خانم باردار به پهلوی چپ خوابیده و آمپول اپینفرین در قسمت طرفی ران به میزان نیم میلی تزریق شود، همچنین حفظ مایعات بدن بسیار اهمیت دارد و مایعاتی مثل نرماستالین برای مادر باردار جهت افزایش خونرسانی به جنین توصیه میشود؛ اکسیژن رسانی و مانیتور جنین را هم حتماً در نظر داشته باشیم تا چنانچه در ضربان قلب جنین افتی اتفاق افتاد بتوانیم به موقع تشخیص بدهیم .

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در خصوص مصرف دارو ها در بانوان باردار خاطرنشان کرد: در حال حاضر داروهای آنتی هیستامین کاملاً ایمن در بارداری برای بانوان وجود دارد که از جمله‌ی آن می توان به لوراتادین و ستیریزین اشاره کرد و لذا مادران باردار نگران استفاده از این قبیل داروها در دوران حاملگی نباشند.

....................................................................................................................................................

عضو هیئت علمی در گروه میکروب شناسی و ویروس شناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مسئول فنی آزمایشگاه رفرانس سل و HIV شمال شرق کشور، با اشاره به اهمیت بالای رشته علوم آزمایشگاهی در فرایند درمان بیماری ها گفت: حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد تصمیمات بالینی پزشکان بر پایه نتایج آزمایشگاهی اتخاذ می‌شود.

دکتر سامان سلیمان پور در گفتگو با وب دا، به مناسبت 30 فروردین ماه روز آزمایشگاهیان، از رشته علوم آزمایشگاهی پزشکی به عنوان مجموعه‌ای از دانش‌ها و مهارت‌ها یاد کرد که با استفاده از روش‌های آزمایشگاهی به بررسی نمونه‌های بیولوژیک مانند خون، ادرار، مایعات بدن و بافت‌ها می‌پردازد تا اطلاعات دقیق و قابل اعتماد برای تشخیص، پایش و پیشگیری از بیماری‌ها فراهم کند.

وی نقش و کاربرد رشته علوم آزمایشگاهی در حوزه پزشکی را کلیدی و تعیین کننده برشمرد و افزود: بطور معمول علوم آزمایشگاهی در سه حوزه اصلی نقش دارد که شامل ؛ تشخیص بیماری‌ها (مانند عفونت‌ها، بیماری‌های خونی، متابولیک و ژنتیکی)، پایش روند درمان (مثلاً بررسی پاسخ به درمان در بیماران دیابتی یا سرطانی) و غربالگری و پیشگیری (مانند غربالگری نوزادان یا بررسی‌های پیش از بارداری) است.

علوم آزمایشگاهی؛ حلقه اتصال بین علم پایه و طب بالینی

دکتر سلیمان پور که به دلیل سوابق درخشان پژوهشی و نگارش مقالاتی با میزان ارجاعات بالا، در سال ۱۴۰۲ نامش در فهرست پر افتخار سرآمدان علمی کشور ثبت و ماندگار شد ، رشته علوم آزمایشگاهی را حلقه اتصال بین علم پایه و طب بالینی و نقش آن در پزشکی مدرن غیرقابل جایگزین دانست و افزود: تقریباً هیچ حوزه‌ای از پزشکی نیست که به آزمایشگاه وابسته نباشد. در حوزه تخصصی شخص بنده، یعنی میکروب‌شناسی و ویروس‌شناسی، ما با استفاده از روش‌های مختلف مثل کشت و تکنیک‌های مولکولی مثل PCR می‌توانیم عوامل عفونی را شناسایی کنیم. این موضوع به‌خصوص در بیماری‌هایی مثل سل، هپاتیت یا عفونت‌های ویروسی خیلی اهمیت دارد، چون تشخیص سریع و دقیق مستقیماً روی انتخاب درمان مؤثر است. از سوی دیگر، در بیماری‌های مزمن مثل دیابت یا اختلالات تیروئید، آزمایشگاه نقش اصلی را در پایش بیمار دارد. در بیماری‌های خونی و حتی سرطان‌ها هم بدون نتایج آزمایشگاهی عملاً تشخیص و تصمیم‌گیری ممکن نیست و در مجموع، آزمایشگاه نه‌تنها به امر تشخیص کمک می‌کند، بلکه در انتخاب درمان هدفمند (Targeted therapy) و کاهش مصرف بی‌رویه داروها، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها، نقش مهمی دارد.

عضو هیئت علمی برتر پژوهشی در گروه میکروب شناسی و ویروس شناسی دانشگاه همچنین گفت: دانشگاه علوم پزشکی مشهد به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم پزشکی کشور، در حوزه علوم آزمایشگاهی از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است و از نظر ظرفیت انسانی هم، حضور اعضای هیئت علمی متخصص در گرایش‌های مختلف از جمله میکروب‌شناسی، ویروس‌شناسی، بیوشیمی، هورمون، سرولوژی، هماتولوژی، انگل شناسی، قارچ شناسی و ژنتیک، یک پشتوانه علمی قوی ایجاد کرده است. همچنین تربیت دانشجویان در مقاطع مختلف باعث پویایی و تداوم این حوزه شده است.

مرجعیت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در برخی حوزه های تشخیصی آزمایشگاهی

دکتر سلیمان پور در بخش دیگری از توضیحات خود یادآور شد: به لحاظ تجهیزات و زیرساخت‌ها، بسیاری از آزمایشگاه‌های دانشگاه به تجهیزات پیشرفته‌ای مانند Real-Time PCR، سیستم‌های اتوآنالایزر بیوشیمی، فلوسایتومتری و تکنیک‌های مولکولی مجهز هستند و به‌ویژه در حوزه تشخیص‌های مولکولی، طی سال‌های اخیر پیشرفت‌های قابل توجهی صورت گرفته ، هر چند طبیعی است که چالش‌هایی هم وجود داشته باشد؛ مثلاً به‌روزرسانی تجهیزات یا تأمین برخی کیت‌ها همیشه از دغدغه‌هاست. اما در مجموع، با توجه به ظرفیت‌های موجود، دانشگاه علوم پزشکی مشهد در حوزه تشخیص آزمایشگاهی، به‌ویژه در سطح منطقه شمال شرق کشور، جایگاه قابل قبولی دارد و در بعضی حوزه‌ها حتی نقش مرجع را ایفا می‌کند.

این استاد جوان در ادامه گفت: در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، آزمایشگاه رفرانس مولکولی و همچنین آزمایشگاه رفرانس سل شمال شرق کشور نقش بسیار مهمی در ارائه خدمات تشخیصی تخصصی ایفا می‌کنند و بنده به‌عنوان مسئول فنی این آزمایشگاه‌ها، در حوزه تشخیص مولکولی بیماری‌های عفونی فعالیت دارم. در این مراکز، با بهره‌گیری از تکنیک‌های به‌روز دنیا مانند Real-Time PCR و سایر روش‌های مولکولی، امکان شناسایی سریع و دقیق عوامل عفونی، به‌ویژه در مواردی مانند سل و سویه‌های مقاوم به دارو، فراهم شده و تلاش ما این بوده که علاوه بر ارائه خدمات تشخیصی با کیفیت بالا، استانداردهای بین‌المللی را در فرآیندهای آزمایشگاهی رعایت کنیم تا نتایج قابل اعتماد و قابل استناد برای تصمیم‌گیری‌های بالینی در اختیار همکاران بالینی قرار گیرد.

دکتر سلیمانی اضافه کرد:این مجموعه عملاً به‌عنوان یک مرکز مرجع در منطقه شمال شرق کشور عمل می‌کند و نقش مهمی در ارتقای سطح تشخیص و کنترل بیماری‌های عفونی ایفا دارد.

.................................................................................................

به دنبال پیامدهای روانی، اجتماعی و جسمی بحران جنگ اخیر بر خانواده‌های ایرانی و دانشجویان، مرکز مشاوره دانشگاه طرح ملی «هم‌قدم با دانشجویان در بحران جنگ و پس از جنگ را از نهم اسفندماه ۱۴۰۴ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ اجرا کرد؛ طرحی مبتنی بر تماس تلفنی مستقیم برای همدلی، غربالگری و ارائه حمایت‌های روانی‌اجتماعی، با تأکید بر پیام " دانشجو تنها نیست ".

دکتر حمیده صمدی، مدیر مرکز مشاوره دانشگاه، در گفتگو با وب دا، ضمن اعلام این خبر اعلام کرد : بحران جنگ اخیر و اثرات روان‌شناختی، اجتماعی و جسمی آن روی خانواده‌ها و دانشجویان، ضرورت اجرای طرح ملی «هم‌قدم با دانشجویان در بحران جنگ و پس از جنگ» را ایجاد کرده و این طرح با هدف همدلی و همراهی با دانشجویان، شناسایی افراد در معرض خطر و ارائه حمایت‌های روانی‌اجتماعی از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ اجرا شد.

دکتر صمدی همچنین گفت: این طرح به دلیل استرس‌های اولیه و احتمال بروز تروما در پی رخدادهای اخیر، با هدف پیشگیری از آسیب‌های جدی شکل گرفته و اجرای طرح به‌صورت مصاحبه تلفنی و توسط روان‌شناسان، مشاوران و کارشناسان مجرب مراکز مشاوره انجام می‌شود.

مدیر مرکز مشاوره تأکید کرد: هدف اصلی طرح «هم‌قدم» ایجاد این حس در ذهن دانشجوست که «من تنها نیستم» و در شرایط بحرانی همراهی وجود دارد که دانشجو می‌تواند با او ارتباط بگیرد و در واقع این طرح عمداً بدون تکیه بر فضای مجازی یا پرسشنامه‌های آنلاین و تنها از طریق گفتگوی تلفنی زنده اجرا می‌شود تا دانشجو از احساس تنهایی و انزوای ناشی از شرایط موجود فاصله بگیرد.

دکتر صمدی با بیان اینکه هدف طرح سنجش درصد اختلالات نیست، افزود: تمرکز «هم‌قدم» بر حفظ ارتباط، ایجاد اتکا و همراهی با دانشجویان است. لذا دانشجویانی که وارد دوره‌های کارآموزی و بالینی می‌شوند، گاه فراموش می‌کنند که خدمات رایگان روان‌شناسی و روان‌پزشکی مرکز در طول دوران تحصیل قابل دسترس است و از همین رو طرح مذکور تلاش دارد فاصله ناشی از حضور دانشجو در مراکز درمانی و دورشدن از دانشگاه را کاهش دهد.

به گفته دکتر صمدی، کارشناسان مرکز مشاوره در خوابگاه‌ها، فضای ستادی و دانشکده‌ها حضور دارند؛ اما به دلیل نبود فضای فیزیکی در پاویون بیمارستان‌های آموزشی در محیط درمانی مستقر نیستند، مسئله‌ای که باعث نگرانی درباره دسترسی دانشجویان درگیر دوره‌های بالینی می‌شود. برای رفع این مشکل علاوه بر طرح «هم‌قدم»، اطلاع‌رسانی درباره خطوط آنکال ۲۴ ساعته برای ارائه خدمات مشاوره تلفنی و ارجاع حضوری انجام شده است.

مدیر مرکز مشاوره دانشگاه همچنین گفت: در این طرح، کارشناسان مرکز مشاوره هر روز تماس مستقیم با دانشجویان برقرار می‌کنند. این تیم شامل روان‌شناس، مشاور و مددکار اجتماعی با مهارت‌های ارتباطی تخصصی است و در صورت عدم پاسخ دانشجو، تماس‌های بعدی تکرار می‌شود تا نهایتاً وضعیت روان‌شناختی و نیازهای احتمالی او بررسی شود.

به گفته مدیر مرکز مشاوره، اگر پاسخ برخی سؤالات مثبت باشد و کارشناس تشخیص دهد که دانشجو نیاز به خدمات بیشتری دارد، او بدون اجبار به مشاوره تلفنی، آنلاین یا حضوری دعوت خواهد شد. گفتگوی تلفنی برای هر دانشجو ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زمان می‌برد و در صورت وجود نشانه‌های افسردگی یا اضطراب، ممکن است طولانی‌تر شود. دکتر صمدی اطمینان داد که یادداشت‌های کارشناسان درباره دانشجویان کاملاً محرمانه نگهداری می‌شود و جای نگرانی نیست.

دکتر صمدی اعلام کرد که گزارش‌ها حاکی از استقبال گسترده دانشجویان از این طرح است. به گفته او، در ابتدای تماس حال دانشجو پرسیده می‌شود و بسیاری از دانشجویان اظهار کرده‌اند که پیگیری وضعیتشان در شرایط بحرانی سبب ایجاد حس رضایت و آرامش شده است. والدین نیز از این اقدام ابراز خرسندی کرده‌اند.

او افزود که براساس ارزیابی‌ها، مشخص بود که برخی از دانشجویان نیازمند کمک هستند و این طرح پل ارتباطی لازم را ایجاد کرده است. وی تأکید کرد که مرکز مشاوره منتظر تماس دانشجو نمانده و خود پیش‌قدم شده است، زیرا بسیاری از دانشجویان فراموش می‌کنند که این مرکز تا چه اندازه می‌تواند در حفظ سلامت روان و مدیریت مشکلات تحصیلی مفید باشد.

.............................................................................................................................................

نتایج یک طرح مطالعاتی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد نشان می دهد که عصاره هیدروالکلی میوه عناب، به‌ویژه در فرم نانوکپسوله، اثرات ناشی از L-NAME را در افزایش فشار خون و ضربان قلب کاهش داده؛ به‌طوری که دوز 100 نانوکپسوله معادل دوز 200 عصاره معمولی و دوز 200 نانوکپسوله دارای اثربخشی بیشتری بود.

دکتر محمدناصر شافعی، مجری طرح مطالعاتی " بررسی اثر ضد فشارخونی فرم نانو کپسوله عصاره هیدروالکلی میوه عناب (Ziziphus jujuba) بر پرفشاری خون القا شده با L-NAME در موش‌های صحرایی "، در گفتگو با وب دا، ضمن اشاره به اهمیت بیماری پرفشاری خون گفت: پرفشاری خون یا Hypertension یکی از شایع‌ترین اختلالات قلبی ـ عروقی است که در صورت عدم کنترل، می‌تواند به آسیب جدی در اندام‌های حیاتی مانند قلب، مغز، کلیه و عروق منجر شود، از این رو، تشخیص و مرحله‌بندی صحیح آن در تعیین راهکارهای درمانی، اعم از تغییرات سبک زندگی یا درمان دارویی، اهمیت حیاتی دارد.

وی با بیان اینکه فشار خون درمان کامل ندارد و بیشتر رویکردها حفاظتی هستند افزود: در این میان، داروهای شیمیایی متعددی مورد استفاده قرار می‌گیرند که علاوه بر هزینه بالا، عوارض زیادی نیز دارند. در مقابل، گیاهان دارویی به دلیل دارا بودن ترکیبات فعال زیستی مانند فلاونوئیدها، آلکالوئیدها، ساپونین‌ها و ترپنوئیدها، در سال‌های اخیر به‌عنوان گزینه‌های مکمل یا جایگزین در درمان بیماری‌های قلبی ـ عروقی مورد توجه قرار گرفته‌اند و تمایل به استفاده از آن‌ها روزبه‌روز افزایش می‌یابد.

دکتر شافعی در توضیح جزئیات پژوهش گفت: در این مطالعه، با هدف بهبود اثربخشی و ماندگاری اثرات ضد فشارخونی عصاره عناب، اثر ضد فشارخونی فرم نانوکپسوله عصاره هیدروالکلی میوه عناب در پیشگیری از پرفشاری خون القاشده با روش مهار سنتز نیتریک‌اکسید توسط L-NAME بررسی شد و حجم نمونه شامل 56 سر موش صحرایی نر بود که در 8 گروه و با 7 حیوان در هر گروه تقسیم‌بندی شدند. در این مطالعه تجربی، پارامترهای همودینامیک شامل؛ فشار خون سیستولیک، فشار متوسط شریانی و ضربان قلب به‌صورت پیوسته از طریق کانتر شریان فمورال و سیستم PowerLab ثبت شد.

وی ادامه داد: در این مطالعه، اثر سالین، عصاره هیدروالکلی و فرم نانوکپسوله عناب بر پاسخ‌های قلبی ـ عروقی در موش‌های صحرایی نرمال بررسی شد و ابتدا در یک گروه نرمال، سالین تزریق و در یک گروه جداگانه، با تزریق L-NAME به‌عنوان مهارکننده سنتز NO، پرفشاری خون ایجاد و در یک گروه، عصاره گیاه به‌صورت داخل صفاقی تزریق و نیم ساعت بعد L-NAME تزریق شد. همچنین سه دوز از عصاره نانوکپسوله نیز به‌صورت داخل صفاقی در گروه‌های جداگانه تزریق و نیم ساعت بعد L-NAME تجویز گردید.

بنا بر گزارش دکتر شافعی از این طرح مطالعاتی، L-NAME موجب افزایش فشار خون و ضربان قلب شد و این افزایش در مقایسه با گروه کنترل، معنی‌دار بود. در مقابل، عصاره عناب با دوز 200 توانست فشار خون و ضربان قلب ناشی از L-NAME را کاهش دهد. همچنین سه دوز فرم نانوکپسوله عناب نیز اثر L-NAME را کاهش داد، با این تفاوت که اثربخشی و ماندگاری این فرم نسبت به عصاره بدون کپسوله بیشتر بود؛ به‌طوری که اثر دوز 100 نانوکپسوله معادل دوز 200 عصاره معمولی ارزیابی شد. همچنین دوز 200 نانوکپسوله اثر بسیار بیشتری نشان داد.

دکتر شافعی با بیان اینکه یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد عصاره عناب، به‌ویژه در فرم نانوکپسوله، می‌تواند به‌عنوان یک مکمل در کنترل پرفشاری خون مورد توجه قرار گیرد افزود: استفاده از فناوری نانو نیز با افزایش پایداری، زیست‌فراهمی و کارایی ترکیبات فعال موجود در عناب، سبب شد اثرات ضد فشارخونی آن نسبت به عصاره معمولی برجسته‌تر شود... این موضوع می‌تواند زمینه‌ساز توسعه فرآورده‌های دارویی و مکمل‌های گیاهی نوین با مبنای علمی برای بیماران مبتلا به پرفشاری خون باشد. افزون بر این، نتایج مطالعه حاضر شواهد جدیدی برای پشتیبانی از کاربرد عناب با خواص آنتی‌اکسیدانی و وازودیلاتوری در مدیریت بیماری‌های قلبی ـ عروقی در کنار درمان‌های متداول ارائه می‌دهد.

این استاد و محقق دانشگاه علوم پزشکی مشهد با توجه به نتایج مطالعه انجام شده، موارد ذیل را پیشنهاد نمود:

1. انجام کارآزمایی‌های بالینی در انسان برای ارزیابی کارایی و ایمنی عصاره نانوکپسوله عناب در بیماران مبتلا به پرفشاری خون.
2. انجام مطالعات دقیق‌تر با تمرکز بر مسیرهای مولکولی و بیوشیمیایی، از جمله بررسی مسیرهای آنتی‌اکسیدانی و شاخص‌های التهابی و NO.
3. بررسی اثر دوزهای مختلف و مقایسه طولانی‌مدت بین فرم نانوکپسوله و عصاره هیدروالکلی همراه با سنجش پارامترهای بیوشیمیایی خون.
4. بررسی ترکیب عصاره عناب با سایر داروها یا مکمل‌های گیاهی ضد فشار خون و مطالعه اثرات هم‌افزای احتمالی آن‌ها در حیوانات نرمال.

گفتنی است؛ این مطالعه با کد4021945 ثبت و با همکاری خانم ها دکتر ویدا علیخانی، سارا حسینیان و زهرا گنجه ای انجام شده است.

لینک مطالعه‌ی مذکور به عنوان یک طرح پایان یافته به نشانی زیر قابل دسترسی می باشد:

 

https://scholar.google.com/citations?user=5Vs1ob4AAAAJ&hl=en

DOI: 10.22038/ajp.2017.24232.1887

 

...........................................................................................................................................

مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به دشواری روند مواجهه با تروما گفت: شناخت علائم هشدار و به‌کارگیری اصول عملی خودمراقبتی، نقشی اساسی در بهبود روان دارد، در همین راستا مدیتیشن، گوش‌دادن فعال و تدوین برنامه ایمنی از مهم‌ترین گام‌ها برای حمایت از افراد آسیب‌دیده است.

دکتر حمیده صمدی در گفتگو با وب دا، مواجهه با تروما یا روان‌زخم را فرایندی دشوار اما آغاز آن را با «آگاهی» ممکن دانست و افزود: شناخت اصول خودمراقبتی و علائم هشدار می‌تواند مسیر بهبودی را هموارتر سازد.

وی با اشاره به مفهوم خودمراقبتی گفت: خودمراقبتی به هیچ‌وجه معادل خودخواهی نیست، بلکه به معنای شارژ دوباره انرژی روانی برای ادامه زندگی است.

 دکتر صمدی از مدیتیشن به‌عنوان یکی از ابزارهای مؤثر یاد کرد و افزود: برای شروع، تمرکز بر تنفس، پذیرش افکار بدون قضاوت و تمرین مداوم روزانه حتی به مدت پنج دقیقه، از اصول کلیدی مدیتیشن است.

مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه با اشاره به نحوه حمایت از افراد دچار تروما گفت: گوش دادن فعال و بدون قضاوت، مهم‌ترین پایه حمایت است. جملاتی ساده مانند “می‌دانم شرایط دشواری گذشته‌ای” گاهی بیش از هر نصیحتی آرامش‌بخش است.

مدیر مرکز مشاوره دانشگاه خاطرنشان کرد: اطرافیان باید نسبت به حساسیت به صدا و اضطراب ناگهانی این افراد، درک و مدیریت مناسبی داشته و همچنین نگه‌داشتن محیطی آرام و توضیح سریع پس از صداهای ناگهانی، احساس امنیت را تقویت می‌کند.

وی تاکید کرد: در صورت مشاهده نشانه‌هایی مانند صحبت درباره خودکشی، ناامیدی شدید، ناتوانی در انجام امور روزمره، خشم انفجاری یا انزوای کامل، فرد باید فوراً به روان‌پزشک یا روان‌شناس مراجعه شود.

دکتر صمدی افزود: پرسیدن مستقیم از فرد درباره افکار آسیب‌زننده نه‌تنها خطرناک نیست، بلکه راه گفت‌وگو و مداخله را باز می‌کند. همچنین داشتن برنامه‌ای ایمن شامل ؛ تماس‌های اضطراری و فعالیت‌های آرام‌بخش مورد توافق شخص آسیب‌دیده کمک کننده خواهد بود.

به گفته دکتر صمدی، تمرین‌هایی مانند گسلش (فاصله‌گذاری بین خود و فکر منفی)، پذیرش احساسات بدون مقاومت، و نوشتن منسجم درباره تجربه و احساسات، به بازسازی روان و تقویت " منِ بالغ " فرد کمک می‌کند و نیز نوشتن نامه از خودِ اکنون به خودِ آسیب‌دیده، به فرد یادآوری می‌کند که اکنون در امان است و توان مراقبت از خود را دارد.

وی در پایان تاکید کرد : هیچ تجربه‌ی دردناکی تمام هویت انسان را تعریف نمی‌کند و با خودآگاهی، حمایت و تمرین تدریجی می‌توان از چرخه تروما ( روان زخم) به سوی بازسازی روانی و زندگی متعادل گام برداشت.

...........................................................................................................................................................

الهام طاهری، مجری طرح پژوهشی بررسی رابطه بین نشخوار فکری و کیفیت رابطه زوجین با میانجی‌گری ابراز هیجان» گفت: «در این مطالعه بررسی شد که افکار منفی و تکرارشونده چگونه می‌توانند کیفیت رابطه زناشویی را تضعیف کنند و اینکه مهارت ابراز احساسات تا چه اندازه می‌تواند به‌عنوان یک عامل محافظ، رابطه زوجین را بهبود ببخشد.

دکتر الهام طاهری، مجری طرح پژوهشی «بررسی رابطه بین نشخوار فکری و کیفیت رابطه زوجین با میانجی‌گری ابراز هیجان» در گفتگو با وب دا، با اشاره به ضرورت شناخت عوامل اثرگذار بر روابط زناشویی گفت: «در این پژوهش تلاش کردم به یکی از مسائل مهم زندگی مشترک بپردازم؛ این‌که افکار تکراری و منفی چگونه می‌توانند رابطه زوجین را تحت تأثیر قرار دهند و نقش ابراز احساسات در این میان چیست. کیفیت رابطه زناشویی یکی از عناصر بنیادی سلامت روان است و برای من مهم بود که مشخص کنم چه عواملی می‌توانند آن را تقویت یا تضعیف کنند.»

وی با اشاره به جامعه آماری تحقیق توضیح داد: «این مطالعه را روی ۳۸۴ فرد متأهل در مشهد انجام دادم. یافته‌ها نشان داد افرادی که بیشتر دچار نشخوار فکری هستند—یعنی مرتب درباره مشکلات و نگرانی‌ها فکر می‌کنند—کمتر قادرند احساساتشان را به شکل سالم، صادقانه و بدون تنش بیان کنند. همین مسئله به کاهش صمیمیت، رضایت و در نهایت کاهش کیفیت رابطه زناشویی منجر می‌شود.»

طاهری ادامه داد: «در مقابل، مشاهده کردم زوجینی که احساسات خود را آرام، شفاف و بدون سرکوب بیان می‌کنند، رابطه‌ای گرم‌تر، باثبات‌تر و همراه با احساس امنیت عاطفی دارند.»

به گفته او، بخش مهمی از اثرات منفی نشخوار فکری از طریق کاهش توانایی افراد در ابراز هیجان رخ می‌دهد: «در واقع نتایج نشان می‌دهد که مهارت بیان احساسات مثل یک سپر محافظ عمل می‌کند و می‌تواند بخشی از آسیب ناشی از افکار منفی و تکرارشونده را جبران کند. این موضوع در فرهنگ‌هایی مانند ایران که تمایل به خویشتن‌داری عاطفی در آن شایع‌تر است، اهمیت مضاعف پیدا می‌کند.»

مجری طرح در پایان گفت: «توصیه می‌کنم که در کارگاه‌های مهارت‌های ارتباطی، جلسات مشاوره خانواده و حتی دوره‌های پیش از ازدواج، آموزش روش‌های سالم ابراز احساسات به‌طور جدی گنجانده شود تا زوجین بتوانند ارتباطی سازنده‌تر و به‌مراتب مؤثرتر برقرار کنند. همچنین معتقدم مراکز مشاوره و سیاست‌گذاران حوزه سلامت روان باید از نتایج این پژوهش برای طراحی مداخلاتی فرهنگی‌محور با هدف پیشگیری از مشکلات رابطه‌ای بهره ببرند، طرح مذکور با کد 4032289 به ثبت رسیده است.

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?user=pFcB5AcAAAAJ&hl=en

................................................................................................................................................

وب دا: دکتر آمنه سازگارنیا، مدیر گروه و استاد برجسته فیزیک پزشکی، در بازخوانی مسیر حرفه‌ای خود، از چالش‌های آغازین تدریس تا دستاوردهای پژوهشی در سطح بین‌المللی سخن گفت و بر اهمیت پیوند میان علوم پایه و فناوری‌های نوین تأکید کرد.
دکتر سازگارنیا در گفتگو با وب دا، ضمن تبریک روز استاد، با نگاهی صمیمانه به خاطرات خود، از نخستین تجربه‌ی تدریس خود در برابر بیش از ۱۰۶ دانشجوی رشته علوم آزمایشگاهی یاد کرد و افزود: " آن روز با چالشِ ورود به کلاسی بزرگ و سکوت سنگین دانشجویان روبرو بودم؛ اما تجربه‌ی آن روز، زیربنای اعتمادبه‌نفسی شد که امروز در آموزش و پژوهش به آن دست یافته‌ام."
وی در ادامه، بزرگترین پاداش حرفه‌ای خود را در ارتباط با فارغ‌التحصیلان عنوان کرد و افزود: بسیار شیرین است که حتی پس از ۱۵ یا ۲۰ سال، فارغ‌التحصیلان با من تماس می‌گیرند تا از کاربرد دانش آموخته‌های من در مسیر شغلی‌شان سخن بگویند. این پیوند انسانی، ارزشمندترین دستاوردی است که از خداوند خواسته‌ام.

توصیه استراتژیک به دانشجویان: تمرکز بر پایه و فناوری
دکتر سازگارنیا در پاسخ به ضرورت ارائه پیام به نسل آینده متخصصان، بر یک فرمول دوگانه تأکید کرد: تسلط بر علوم پایه + آشنایی با فناوری‌های روز.
وی خاطرنشان کرد: دانشجویان رشته‌های پزشکی نباید از اهمیت علوم پایه غافل شوند؛ چرا که درک عمیق این مبانی، در کنار به‌روز بودن نسبت به فناوری‌های نوین، تنها راه دستیابی به تصمیم‌گیری‌های بالینی درست و دقیق در آینده است.
در بخش پژوهشی، دکتر سازگارنیا به محور اصلی فعالیت‌های علمی خود اشاره کرد. تحقیقات ایشان با تمرکز بر «پرتوهای غیر‌یونساز» (شامل طیف طول‌موج‌های فراتر از فرابنفش تا امواج مایکروویو، رادیویی و بیسیم) و همچنین «امواج فراصوت» (Ultrasound) انجام می‌شود.

وی با اشاره به کاربرد این مطالعات در تکنیک‌های درمانی در سطح آزمایشگاهی، افزود: تاکنون نتایج پژوهش‌های من منجر به تألیف ۷ جلد کتاب و انتشار مقالات متعدد در مجلات معتبر بین‌المللی شده و خوشبختانه، برخی از این یافته‌ها به عنوان منابع علمی (Reference) در کتب تخصصی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

مدیر گروه فیزیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بر ضرورت تحول در نگاه دانشجویان نسبت به علوم پایه و نیاز به همگامی با فناوری‌های نوین تأکید و با بازگویی مسیر علمی خود از سال ۱۳۶۶ تاکنون، خاطرنشان کرد : نقطه عطف فعالیت‌های ایشان، پیوند میان فیزیک هسته‌ای و علوم پایه پزشکی بود.

وی به دانشجویان توصیه کرد که برای رسیدن به نتایج عمیق و پایدار، باید به جای جستجوی سریع و سطحی برای کسب فرصت‌ها، بر «سرمایه‌گذاری بلندمدت علمی» تمرکز کنند.

دکتر سازگار نیا افزود: نگاه بین‌رشته‌ای قوی، کلید اصلی یافتن مسیر درست در رشته‌های تخصصی است.
چالش‌های آموزشی و ضرورت به‌روزرسانی مهارت‌ها
مدیر گروه فیزیک پزشکی با اشاره به سرعت رشد تکنولوژی، بر لزوم کسب مهارت‌های مبتنی بر فناوری‌های مدرن تأکید کرد. وی اظهار داشت: دانشجویان نباید از دنیای علم عقب بمانند؛ هم دانشجو باید احساس نیاز به یادگیری مهارت‌های جدید کند و هم سیستم آموزشی موظف است با بازنگری در برنامه‌های درسی، این فضا را فراهم آورد.
اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت‌پذیری در حوزه سلامت
دکتر سازگارنیا در ادامه، سه اصل بنیادین دقت علمی، مسئولیت‌پذیری و صداقت پژوهشی را از مهم‌ترین آموزه‌هایی دانست که همواره به دانشجویان خود منتقل کرده است. وی هشدار داد که در حوزه پزشکی، کمبود دقت می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای بیماران داشته باشد.

وی در بخشی ارز سخنان خود به یک چالش ساختاری اشاره کرد و گفت: علیرغم سال‌ها تدریس این رشته، هنوز شناخت کافی از نقش فیزیک پزشکی در بخش‌های بالینی وجود ندارد. وظیفه فارغ‌التحصیلان است که با معرفی توانمندی‌های خود، جایگاه فیزیک پزشکی را در گروه‌های بالینی تثبیت کنند تا کیفیت پروسیژرهای درمانی ارتقا یابد.

توصیه به نسل آینده: صبور باشید و عمیق بخوانید
دکتر سازگار نیا به دانشجویان توصیه کرد: عجله نکنید. به دنبال مسیرهای کوتاه و سطحی نباشید؛ زیرا توانمندی‌های سطحی، پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه نیست. به دنبال سرمایه‌گذاری بلندمدت روی دانش خود باشید تا به نتایج پایدار برسید.
وی معتقد است دانشجو باید همگام با تکنولوژی حرکت کند، اما نباید از اصول اخلاقی غافل شود. ایشان همواره بر «دقت علمی» به عنوان یک ضرورت حیاتی تأکید دارد؛ چرا که در حوزه سلامت، یک خطای کوچک می‌تواند غیرقابل جبران باشد و همچنین صداقت در گزارش داده‌ها و تعهد حرفه‌ای را از ستون‌های اصلی فعالیت خود می‌داند.
دکتر سازگار نیا با نگاهی واقع‌بینانه به چالش‌های موجود، فارغ‌التحصیلان را به یک رسالت فراخوانده است: «ما باید تخصص خود را در بخش‌های بالینی اثبات کنیم. وظیفه شماست که به جامعه پزشکی نشان دهید حضور متخصص فیزیک پزشکی چگونه می‌تواند کیفیت تشخیص و درمان را متحول کند.
..........................................................................................................................................

وب دا:  دوازدهم اردیبهشت ماه، روز استاد و معلم، فرصتی است برای تقدیر از مقام شامخ معلمان. دکتر حسین کریمی، استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مدیر گروه آموزش پزشکی، که خود متولد روز معلم است، با اشاره به عشق به معلمی و فراز و نشیب‌های مسیر شغلی، بر اهمیت صداقت، درستکاری و درک متقابل در تعامل با دانشجویان تاکید کرد.

دکتر حسین کریمی مونقی، استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مدیر گروه آموزش پزشکی، که خود در روز معلم (۱۲ اردیبهشت ۱۳۴۴) دیده به جهان گشوده است، این تاریخ را یکی از افتخارات زندگی خود می‌داند. وی با داشتن دو فوق لیسانس و دکتری تخصصی در آموزش پرستاری و دو فرصت مطالعاتی در کشورهای فنلاند و استرالیا، مسیر رشد حرفه‌ای خود را سرشار از تجربیات ارزشمند توصیف کرد.

دکتر کریمی با بیان اینکه نقطه عطف زندگی حرفه‌ای او، هیئت علمی شدن بوده اظهار کرد: من عاشق معلمی هستم و هیچ وقت از این کار خسته نشدم. علی‌رغم سختی‌های اوایل کار، رفت و آمدها و دوری از خانواده، از این بابت خوشحالم و خدا را شاکرم که این توفیق را به من داده که معلم باشم.

وی در پاسخ به اینکه بیشترین الگو را از کدام اساتید گرفته است، به دکتر فریدون عزیزی در دوران کارشناسی ارشد آموزش پزشکی اشاره کرد و او را استادی برجسته با اخلاق، صداقت و حرفه‌ای‌گری بالا توصیف نمود که با ارائه بازخوردهای کتبی، تاثیر عمیقی بر دانشجویان داشته است. دکتر کریمی همچنین از دکتر ثمینی و دکتر فروغیان به عنوان اساتید تاثیرگذار در دانشگاه علوم پزشکی مشهد نام برد.

دکتر کریمی مهمترین عامل تاثیرگذاری یک استاد بر دانشجویان را صداقت و درستکاری دانست و گفت: مهمترین چیزی که دانشجویان می‌توانند از ما یاد بگیرند، رفتارهای ماست.

 وی معتقد است زمانی رفتار استاد به دانشجو منتقل می‌شود که دانشجو احساس کند استاد دلسوز و نگران اوست و دانشجویان را مانند فرزندان یا خواهر و برادر خود بداند. اگر دانشجویی احساس کند فرزند شماست، حتی تنبیه شما را نیز از سر دلسوزی تلقی می‌کند.

دکتر کریمی با اشاره به شاخصه‌های ارتباط مؤثر بین اساتید و دانشجویان در آموزش پزشکی، بر اهمیت شناخت کامل متقابل تاکید کرد و گفت: ما باید شناخت کاملی از دانشجویانمان داشته باشیم و متقابلاً خودمان را هم کامل برای دانشجویان معرفی کنیم.

 به باور این استاد مجرب، آموزش یک فرایند دوطرفه است که در آن هم استاد و هم دانشجو کامل می‌شوند. «بنابراین، اگر همدیگر را خوب بشناسیم و خوب درک بکنیم، ارتباطاتمان و بازخوردهایی هم که به همدیگر می‌دهیم، درست‌تر و مطمئن‌تر خواهد شد.

استاد و مدیر گروه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، اساسی‌ترین چالش موجود در نظام آموزش پزشکی را اعمال سلیقه‌های شخصی مدیران و مدرسان برشمرد که این مشکل در حال حاضر کاهش یافته است. وی در ادامه اظهار داشت: اگر نظام آموزشی ما به سمت سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد آموزشی برود، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد.

دکتر کریمی تاکید کرد : یکی از عوامل مهم در یادگیری موثر، علاقه‌مندی و انگیزه دانشجو است؛ چراکه اگر دانشجو نخواهد یاد بگیرد، هیچ‌کس نمی‌تواند آموزش دهد. وی افزود: آموزش مبتنی بر شواهد و تحقیقاتی که در این حوزه انجام شده، مسیر را برای ما مشخص کرده، ولی متأسفانه بعضی اوقات، اعمال سلیقه در شیوه‌های آموزشی دیده می‌شود.

وی تصریح کرد: ما باید پس از ترویج شعار آموزش مبتنی بر شواهد، در محیط‌های عملی و بالینی فعالیت کنیم، جایی که دانشجو وظایف خود را انجام می‌دهد و ارزیابی‌ها در آنجا صورت می‌گیرد. این امر، مسیر اصلی اصلاح و ارتقاء آموزش است.

در ادامه، به چشم‌انداز آینده آموزش پزشکی، دکتر کریمی اظهار داشت: ما در حوزه آموزش، شاهد رشد قابل توجهی هستیم. فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، می‌تواند نقش عظیمی در انتقال دانش نوین به دانشجویان داشته باشد. باید هوش مصنوعی را به درستی استفاده کنیم، چون در آینده، ممکن است جایگزین بسیاری از روش‌های فعلی شود.

وی در پیامی به دانشجویان پزشکی، بر اهمیت تعادل میان کار و زندگی تاکید کرد و گفت: از فرصت‌ها درست استفاده کنید، برنامه‌ریزی داشته باشید و سعی کنید در رشته خود سرآمد باشید. باید بتوانید هم در تحصیل و هم در زندگی خود، توازن ایجاد کنید.

در بخش دیگر، دکتر کریمی از فعالیت‌های گروه آموزش پزشکی دانشگاه، ضمن اشاره به تیم هیئت علمی ۹ نفری و همکاری‌های بین‌رشته‌ای، خبر داد: ما در دو حوزه توانمندسازی اساتید و تربیت دانشجویان فعالیت داریم. کارگاه‌های متعدد برای اساتید و فرآیندهای آموزشی که در سطح کشور برگزار می‌کنیم، نشان‌دهنده تعهد ما به توسعه آموزش است.

او در پایان با افتخار بر نقش علاقمندی اساتید به حوزه معلمی تاکید کرد و افزود: این تعهد و علاقه، چراغ راه توسعه کیفیت آموزشی در دانشگاه است.

...................................................................................................................................................

استاد پیشکسوت گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در مراسم بزرگداشت روز استاد با بیان اینکه " هیچ فناوری و تجهیزاتی جایگزین استاد عاشق و متعهد نمی‌شود"، تأکید کرد: مهم‌ترین عامل در ارتقای کیفیت آموزش، استادانی هستند که با عشق به یادگیری مداوم و رشد علمی، نقش الگوی حرفه‌ای را برای دانشجویان ایفا می‌کنند.

دکتر محمد اعتضاد رضوی، استاد و فلوشیپ استرابیسم در گفتگو با وب دا، ضمن تبریک روز معلم و مقام شامخ استاد اظهار کرد: اساتید این دانشگاه از گذشته تا کنون با عشق و علاقه در مسیر آموزش فعالیت کرده‌اند. مهم‌ترین مؤلفه در آموزش، نیروی انسانی و نقش غیرقابل جایگزین معلم است. در واقع هیچ فناوری یا فضای آموزشی نمی‌تواند جایگزین استادی شود که عاشق تدریس است و به رشد علمی خود اهمیت می‌دهد.

این استاد دانشگاه مهم‌ترین نقطه عطف فعالیت خود را علاقه به آموزش و ایفای نقش الگویی در محیط‌های بالینی دانست و گفت: رفتار حرفه‌ای استاد در محیط‌های درمانگاه و اتاق عمل، بهترین شکل انتقال مفاهیم آموزشی است. بخش بزرگی از یادگیری در دانشگاه‌های علوم پزشکی از طریق الگوگیری نا‌خودآگاه دانشجویان از رفتار استادان شکل می‌گیرد.

دکتر رضوی با اشاره به تجربه دوره معاونت آموزشی خود خاطرنشان کرد: مولفه اصلی در شخصیت یک استاد تأثیرگذار، انگیزه درونی است. عشق به معلمی، خودشکوفایی و یادگیری مداوم شرط اصلی موفقیت دانشگاه است. اگر استادان خود را صرفاً کارمند بدانند، نه خودشان رشد می‌کنند و نه دانشگاه؛ چرا که دانشگاه باید پویا و پیشرو در دانش روز باشد.

وی با تأکید بر ضرورت به‌روز بودن اعضای هیئت علمی افزود: علم هر چند سال دگرگون می‌شود و استاد دانشگاه باید همگام با این تغییرات حرکت کند. رشد استاد، رشد دانشجو و نهایتاً ارتقای کیفیت آموزش را به دنبال خواهد داشت.

ضرورت تقویت " اخلاق حرفه‌ای" و گذار به " پزشکی شخصی‌سازی‌شده"

استاد چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، اخلاق حرفه‌ای (پروفشنالیسم) را اصلی‌ترین چالش و نیاز مبرم در نظام پزشکی امروز و نسل جدید پزشکان دانست و با اشاره به ضرورت بازنگری در رویکردهای بالینی، تأکید کرد : تمرکز اصلی پزشکان باید بر نگاه انسانی به بیمار باشد، نه نگاه ابزاری یا اقتصادی. اعتضاد رضوی با انتقاد از انجام جراحی‌های تحمیلی، خاطرنشان کرد که تشخیص درست مهارت و توانمندی پزشک در ارجاع به‌موقع بیمار به همکار متخصص‌تر، از شاخصه‌های اصلی اخلاق حرفه‌ای است.

وی افزود: اگر برنامه‌ریزی درسی و تربیت متخصصان متناسب با نیاز واقعی جامعه صورت گیرد، معضلاتی نظیر برخوردهای غیرحرفه‌ای کاهش خواهد یافت.
تأثیر هوش مصنوعی و پزشکی شخصی‌سازی‌شده در آینده درمان
استاد چشم‌پزشکی دانشگاه مشهد در ادامه به تحولات تکنولوژیک در حوزه سلامت پرداخت و اظهار کرد: سیستم‌های پزشکی جهان به سمت پزشکی شخصی‌سازی‌شده (Personalized Medicine) حرکت می‌کنند. این روند مبتنی بر استفاده از داده‌های بزرگ (Big Data)، ژنوم انسانی و میکروبیوم برای تعیین پروتکل‌های درمانی منحصر‌به‌فرد برای هر بیمار است.

وی در بررسی نقش هوش مصنوعی (AI) در تشخیص و درمان، ضمن تأکید بر ظرفیت‌های بالای این فناوری در افزایش دقت، نسبت به خطرات احتمالی آن هشدار داد.

دکتر اعتضاد رضوی گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند تا ۴۰ درصد در نتایج درمانی مؤثر باشد، اما در موقعیت‌های اورژانسی، احتمال تشخیص‌های نادرست و خطرات جدی وجود دارد.

ضرورت تلفیق علم نوین با رویکرد سنتی و انسانی

دکتر اعتضاد رضوی با یادآوری آموزه‌های استاد بزرگ چشم‌پزشکی ایران، دکتر خدادوست، بر اهمیت تدوین پلن درمانی اختصاصی برای هر بیمار تأکید کرد.

وی خاطرنشان کرد : در آموزش پزشکی آینده، باید میان بهره‌گیری از داده‌های ژنتیکی و حفظ برخورد انسانی و معنوی با بیمار تعادل برقرار شود.

به گفته وی، پزشکی " پست مدرن" باید آموزش دانشجویان را به‌گونه‌ای پیش ببرد که هم با تکنولوژی‌های روز همسو باشند و هم جایگاه بیمار را به عنوان یک موجود دارای روح و باورهای انسانی حفظ کنند.

تجربه آموزش و تربیت متخصص در مشهد

دکتر اعتضاد رضوی به ظرفیت‌های آموزشی بخش چشم‌پزشکی مشهد اشاره کرد و از روند فارغ‌التحصیلی سالانه بین ۸ تا ۱۵ رزیدنت خبر داد. وی همچنین با اشاره به جذب دستیاران پزشکی از کشورهای مختلف از جمله لبنان و افغانستان، بر نقش آموزشی و مشاوره‌ای دانشگاه علوم پزشکی مشهد در سطح منطقه تأکید کرد.
استاد چشم‌پزشکی دانشگاه مشهد با اشاره به خروجی‌های آموزشی این دانشگاه، از گسترش شبکه مشاوره‌ای فارغ‌التحصیلان این مرکز در سطح جهان خبر داد و اظهار داشت: دستیاران و فارغ‌التحصیلان ما اکنون در کشورهای مختلف از جمله آمریکا، کانادا و اروپا مشغول به کار هستند و برای دریافت مشاوره‌های علمی و تدوین پلن‌های درمانی جدید، با ما در ارتباط هستند. وی این موفقیت را نتیجه مستقیم کیفیت آموزش و برکات علمی دانشگاه دانست که فراتر از ارزش‌های مادی است.
پیام به دانشجویان؛ مقابله با ناامیدی و مسئولیت در برابر آینده ایران
دکتر اعتضاد رضوی در بخشی از سخنان خود که خطاب به دانشجویان بود، بر ضرورت ایستادگی و مقابله با ناامیدی در شرایط پیچیده کنونی تأکید و با اشاره به تاریخ ایران در عبور از تنگناهای مختلف، دانشجویان را به حفظ امید و تمرکز بر تحصیل فراخواند.

وی همچنین گفت: دانشجویان نباید دچار ناامیدی شوند؛ شرایط دشوار کنونی گذراست و تاریخ نشان داده که ملت‌ها همواره از میان سختی‌ها برخاسته‌اند.

 دکتر اعتضاد رضوی با تأکید بر مسئولیت نسل جوان در حفظ زنجیره فرهنگ و علم ایران، افزود: این میراث به دست جوانان سپرده شده تا با داشتن سبک زندگی سالم و تسلط بر دانش، ایران را آباد کرده و نقش مؤثری در توسعه روزافزون کشور ایفا کنند.
سوابق علمی و تعاملات بین‌المللی

در ادامه به سوابق علمی دکتر اعتضاد رضوی نیز اشاره و ایشان با تأکید بر اهمیت به‌روز بودن در رشته تخصصی، از گذراندن دوره‌های تکمیلی در مراکز معتبر بین‌المللی از جمله نیویورک و میامی در ایالات متحده خبر داد.

وی همچنین با اشاره به شرکت در کنگره‌های تخصصی و انتشار مقالات متعدد، بر ضرورت تعامل مستمر با همکاران جهانی و داخلی برای ارتقای سطح علمی پزشکی تأکید کرد.

..............................................................................................................................................................

دکتر علی بهاری، استاد و مدیر گروه داخلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تأکید کرد : مهم‌ترین نکته در مسیر حرفه‌ای ، علاقه و تلاش در جهت رسیدن به بالاترین نقطه در تخصص است و در کنار آن مهارت‌آموزی عملی و صداقت در محیط بالینی بسیار مهم است.

دکتر علی بهاری، فوق تخصص گوارش و کبد و استاد و مدیر گروه داخلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتگو با وب دا و به مناسبت بزرگداشت روز استاد، درباره نقاط عطف در مسیر علمی خود عنوان کرد: انتخاب این رشته بر اساس علایق شخصی من بود و بر این باورم که هدف اصلی باید رسیدن به بالاترین نقطه و تبدیل شدن به بهترین در رشته است، نه صرفاً تلاش برای ارتقاء سطح علمی. وی افزود که مسیر حرفه‌ای‌اش همواره بر پایه اعتقادات قلبی و توکل بر امام رضا (ع) بوده و تلاش کرده تأثیرگذار و مفید در محیط پیرامون خود باشد.

وی با بیان اینکه اهمیت رشته های مختلف به خودی خود، کم است افزود: مهم این است که در هر رشته ای به بالاترین سطح برسید و به تاپ‌ترین فرد تبدیل شوید؛ این اصل، کلید موفقیت و توسعه فردی است.

استاد بهاری همچنین درباره برنامه‌ریزی برای آموزش مهارت‌های بالینی دانشجویان گفت: مهارت‌آموزی باید در محیط‌های بالینی و بیمارستانی صورت گیرد، به گونه‌ای که آموزش تئوری مجازی در کنار تمرین‌های عملی، همواره فعال باشد. حتی در دوران کرونا، فعالیت‌های عملی تعطیل نشد و این استمرار اهمیت فراوانی دارد. حضور دائم اساتید و ارتباط تنگاتنگ با دانشجویان در محیط‌های عملی، نقش بسزایی در انتقال مهارت‌ها و ارزش‌های اخلاقی دارد.

وی در ادامه، ضمن برشمردن چالش‌های آموزش پزشکی بر ضرورت نظم، انضباط، علاقه و دقت در محیط‌های آموزشی تأکید کرد و گفت: دسترسی به منابع و امکانات آموزشی فراهم است، اما عزم و پشتکار دانشجویان در این مسیر لازم است تا تاثیرگذاری آموزش در بالین تحقق یابد.

دکتر بهاری بر ارزش‌های حرفه‌ای مانند صداقت و نظم در حفظ مسیر پیشرفت در پزشکی تأکید کرد و افزود: درستی و صداقت در شرح حال‌گیری و پاسخگو بودن، اساسی‌ترین اصول برای ساختن آینده‌ای بهتر در محیط بالینی است.

مدیر گروه داخلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، همچنین با اشاره به تجارب خود در ارتباط با دانشجویان و بیماران، لحظات به یاد ماندنی دوران حرفه‌ای‌اش را به یاد آورد و بر اهمیت بهبود کیفیت آموزش و خدمت‌رسانی تأکید کرد.

این استاد گروه داخلی، درباره ارتباط نزدیک با دانشجویان و دستیاران هم گفت: هر چه این ارتباط قوی‌تر باشد، تأثیرگذاری بیشتری خواهد داشت. در سال‌های گذشته، یک دستیار چهار سال به طور مداوم با من همکاری داشت و این تعامل دوطرفه بسیار لذت‌بخش و ثمربخش بود.

وی با بیان اینکه بسیاری از این دستیاران اکنون در دیگر شهرها مشغول به کار هستند و به بالاترین مقاطع علمی دست یافته‌اند، این موضوع را مورد تحسین قرار داد.

 دکتر بهاری همچنین از لحظات شیرین خود در تشخیص مشکلات پیچیده بیماران یاد کرد و گفت: احساس خرسندی زمانی حاصل می‌شود که بتوانم مشکل یک بیمار را تشخیص دهم و راه حلی برای آن ارائه دهم.

وی در ادامه، درباره چالش‌های موجود در آموزش پزشکی و ضرورت بازگشت به کلاس‌های تئوری واقعی به جای مجازی، تأکید کرد: آموزش مجازی نیاز به تعامل بیشتری دارد و باید به شکلی اجرا شود که به دانشجو آسیب نرساند. هر فردی در محدوده کاری خود باید تأثیر مثبتی در محیط پیرامونش بگذارد تا بتواند به خوبی وظیفه‌اش را انجام دهد.

استاد بهاری در اشاره‌ای به فعالیت‌های گروه‌های داخلی دانشگاه گفت: حدود ۷۰ نفر هیأت علمی و ۲۰۰ دانشجو در گروه داخلی مشغول به کار هستند و به عنوان مثال، در بخش گوارش ما به تنهایی در سال تقریبا ۹۰۰۰ پروسیجر آندوسکوپی و کلونوسکوپی انجام می‌دهیم. این خدمات نشان‌دهنده حجم بالای تلاش ما برای خدمت‌رسانی به بیماران است.

وی در پایان گفت: با وجود تمام چالش‌ها، امکانات و تجهیزات آموزشی ما قابل قبول است و هیچ یک از بخش‌های ما حتی به مدت یکی دو روز هم تعطیل نشده و همچنان به ارائه خدمات خود ادامه می‌دهند.

 

............................................

عضو هیات علمی و محقق دانشگاه علوم پزشکی مشهد، از طراحی و ساخت یک آپتاسنسور رنگ‌سنجی جدید و بسیار حساس خبر داد که قادر به تشخیص آنتی‌بیوتیک آمپی‌سیلین با دقت بالا است.

دکتر سید محمد تقدیسی حیدریان، در گفتگو با وب دا، پیرامون جزییات طرح تحقیقاتی مذکور اظهار کرد: این دستاورد علمی که با همکاری دکتر معصومه اسمعیل‌پورفرخانی، دکتر خلیل آبنوس، دکتر پویا براتیان و دکتر محمدحسین خواجوی‌راد (کد طرح: ۴۰۳۱۰۱۱) صورت گرفته، پتانسیل بالایی در کنترل باقی‌مانده‌های دارویی در مواد غذایی و پایش آلودگی‌های دارویی در نمونه‌های پزشکی دارد.

به گفته دکتر حیدریان، این آپتاسنسور با بهره‌گیری از ترکیبی نوآورانه از نانوذرات سیلیکا، ساختار فلزی-ارگانیک ZrFe MOF و قطعات کوتاه DNA ساخته شده است.

 وی همچنین توضیح داد: عملکرد این سنسور بر اساس تغییر رنگ محلول در حضور آمپی‌سیلین استوار است. نانوذرات سیلیکا به عنوان بستری پایدار عمل کرده و دقت سنسور را افزایش می‌دهند. در حضور آمپی‌سیلین، فعالیت کاتالیزوری ZrFe MOF کاهش یافته و منجر به کم‌رنگ شدن محلول می‌شود؛ این تغییر رنگ، نشانگر مقدار آمپی‌سیلین در نمونه است.

این پژوهشگر برجسته افزود: حد تشخیص این سنسور ۳۴.۹ پیکومولار گزارش شده که نشان‌دهنده حساسیت بسیار بالای آن است. آزمایش‌ها همچنین تایید کرده‌اند که این سیستم به طور اختصاصی آمپی‌سیلین را تشخیص داده و مواد مشابه باعث ایجاد خطا نمی‌شوند.

دکتر حیدریان با اشاره به کاربردهای عملی این فناوری، اظهار داشت: نکته حائز اهمیت، موفقیت‌آمیز بودن آزمایش این سنسور در نمونه سرم انسانی است که نشان‌دهنده کارایی آن در شرایط واقعی است. این یافته‌ها راه را برای استفاده از این روش در تشخیص سریع داروها در صنایع غذایی و پزشکی هموار می‌سازد. این تیم پژوهشی همچنین پیشنهاد داده‌اند که رویکرد مشابهی برای توسعه سنسورهایی جهت تشخیص سایر آنتی‌بیوتیک‌ها به کار گرفته شود و کارایی سیستم در محیط‌های پیچیده‌تر مورد ارزیابی قرار گیرد.

 دکتر حیدریان در پایان تاکید کرد: این دستاورد، گامی ارزشمند در جهت توسعه روش‌های نوین تشخیص سریع و دقیق آلاینده‌های دارویی است و می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سلامت و ایمنی جامعه ایفا کند.

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://isid.research.ac.ir/SeyedMohammad_TaghdisiHeydarian

.................................................................................................................

پژوهشی جدید به سرپرستی دکتر مهدی امیری در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، بر اهمیت حیاتی تعاملات والد-فرزند در شکل‌گیری شناخت اجتماعی نوجوانان تأکید کرده است.

به گزارش وب دا، این مطالعه که با عنوان «بررسی نقش واسطه‌ای تعامل والد–فرزند در رابطه بین سبک‌های فرزندپروری، ویژگی‌های شخصیت و شناخت اجتماعی» و کد تحقیقاتی 4040299 انجام شده، نشان می‌دهد سبک فرزندپروری مقتدرانه، که تعادلی میان محبت، گفت‌وگو و قوانین منطقی برقرار می‌کند، نقش بسزایی در تقویت توانایی نوجوانان برای درک احساسات و افکار دیگران دارد.

دکتر امیری مجری طرح مذکور با توضیح یافته‌های این پژوهش که با مشارکت ۳۰۰ زوج نوجوان-والد انجام شده، بیان کرد: ما دریافتیم که سبک فرزندپروری مقتدرانه نه تنها مستقیماً به بهبود مهارت شناخت اجتماعی نوجوان کمک می‌کند، بلکه از طریق ایجاد یک رابطه صمیمی و مؤثر والد-فرزندی، به طور غیرمستقیم نیز این توانایی را تقویت می‌نماید. در این پژوهش، شناخت اجتماعی به معنای توانایی درک احساسات دیگران از طریق حالات چهره سنجیده شده است.

وی افزود: در مقابل، سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه، که فاقد قوانین و مرزهای روشن است، منجر به ارتباطی ضعیف‌تر با نوجوان شده و مانع رشد توانایی او در درک متقابل می‌گردد.

این تحقیق همچنین بر نقش مستقل ویژگی شخصیتی «وظیفه‌گرایی» در نوجوانان تأکید دارد. امیری خاطرنشان کرد: نوجوانانی که از ویژگی وظیفه‌گرایی، شامل مسئولیت‌پذیری، نظم و پیگیری، برخوردارند، در درک احساسات دیگران موفق‌تر عمل می‌کنند.

پژوهشگران این مطالعه پیشنهاد می‌کنند که برای ارتقای جامع رشد اجتماعی نوجوانان در جامعه ایران، لازم است خانواده‌ها و مدارس رویکردی فعالانه‌تر اتخاذ کنند. همچنین برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای والدین با هدف ترویج سبک فرزندپروری مقتدرانه و مهارت‌های ارتباطی، و همچنین طراحی برنامه‌هایی در مدارس برای تقویت حس مسئولیت‌پذیری در نوجوانان، گام‌های مؤثری در این راستا خواهند بود.

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?user=PXb2knIAAAAJ&hl=en

....................................................................................................................................................................................

در پژوهشی تازه با عنوان " بررسی ویژگی‌های آنتی‌ویرال گرافن اکساید–زینک تیتانات بر روی ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1)"، کارایی این نانوکامپوزیت در مبارزه با ویروس شایع تبخال مورد ارزیابی قرار گرفت.

صدیقه خاکستانی شهری، مجری این طرح تحقیقاتی، در گفتگو با وب دا، با بیان اینکه نیاز به درمان‌های نوین برای مقابله با ویروس هرپس به دلیل مقاومت‌های دارویی روزافزون بسیار ضروری است، اظهار داشت: این مطالعه با هدف ارزیابی پتانسیل نانوکامپوزیت گرافن اکساید–زینک تیتانات (GO-ZnTiO₃) به عنوان یک عامل ضدویروسی ایمن و کارآمد طراحی و اجرا شد.

در این مطالعه آزمایشگاهی ، پس از سنتز نانوکامپوزیت، ابتدا میزان سمیت آن بر روی سلول‌های «Vero» با روش استاندارد MTT سنجیده شد تا از ایمنی غلظت‌های مصرفی اطمینان حاصل شود. سپس، قدرت ضدویروسی این ترکیب در سه بازه زمانی (۳۰ ثانیه، ۲ دقیقه و ۵ دقیقه) و در سه شرایط مختلف محیطی (تمیز، کثیف و نرمال) به روش TCID50 مورد آزمایش قرار گرفت.

این محقق جوان در تشریح یافته‌های پژوهش مذکور افزود: نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که در غلظت ۴۰۰ ppm، میزان کاهش تیتر ویروس در تمامی زمان‌ها و شرایط محیطی کمتر از ۱ log بود. از منظر علمی، این میزان از کاهش تیتر، به معنای عدم وجود فعالیت ضدویروسی مؤثر و قابل‌توجه برای این نانوکامپوزیت در مهار ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ است.

مجری این طرح که نتایج آن با کد تحقیقاتی 4032705 ثبت شده است، در نهایت خاطرنشان کرد: با وجود اینکه گرافن اکساید–زینک تیتانات از نظر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی ساختار مناسبی دارد، اما در این مطالعه خاص، کارایی ضدویروسی مؤثری از خود نشان نداد. بر همین اساس، پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی، تمرکز پژوهش‌ها بر روی ترکیبات اصلاح‌شده و یا استفاده از نسخه‌های ترکیبی این ماده با سایر نانوذرات قرار گیرد تا شاید بتوان به عملکرد ضدویروسی قوی‌تری در آینده دست یافت.

لینک مقاله: حتما در خبر درج شود

https://doi.org/10.1016/j.jece.2025.118940

.........................................................................................................................................................................

دکتر مهناز امینی، از مجریان طرح پژوهشی " بررسی میزان شیوع و ویژگی‌های هایپرتانسیون ریوی در بیماران با آپنه انسدادی خواب " از دستیابی به نتایج مهمی در زمینه ارتباط این دو عارضه خبر داد.

دکتر امینی در گفتگو با وب دا، با اشاره به انجام این مطالعه مرور سیستماتیک و متاآنالیز که با همکاری سینا سمیعی‌راد، شهاب‌الدین سروری، آبتین زارع حسینی، ابوالفضل اکبری، عماد میلانی، امیر بنی‌اسد دشت‌آبی، سید سپهر جعفری، امیرحسین درخشان دوغائی، حانیه راجی، فاطمه حکاک صادقی و نازنین راستی انجام شده است، اظهار داشت: این پژوهش یکی از جامع‌ترین بررسی‌های جهانی در این حوزه است که برای دستیابی به نتایج دقیق، هزاران مقاله علمی بررسی و در نهایت ۵۳ مطالعه برای مرور نظام‌مند و ۴۶ مطالعه جهت تحلیل دقیق آماری انتخاب گردید.

وی افزود: یافته‌های نهایی این متاآنالیز نشان می‌دهد که حدود ۳۰ درصد از بیماران مبتلا به آپنه انسدادی خواب (OSA)، دچار درجاتی از پرفشاری خون ریوی (PH) هستند که این رقم، اهمیت بالای توجه به این عارضه در بیماران مذکور را گوشزد می‌کند.

دکتر امینی در تشریح ویژگی‌های بیماران مبتلا به هر دو عارضه تصریح کرد: مطالعات ما نشان داد بیمارانی که علاوه بر آپنه خواب به PH مبتلا هستند، معمولاً از شاخص توده بدنی (BMI) بالاتری برخوردار بوده، شدت اختلالات تنفسی شبانه در آن‌ها بیشتر است و سطح اکسیژن خونشان در طول خواب برای مدت طولانی‌تری افت می‌کند؛ با این حال، سن و جنسیت تأثیر معناداری در تفاوت بین بیماران مبتلا و غیرمبتلا به PH نداشت.

وی در ادامه به یکی از یافته‌های کلیدی این پژوهش اشاره کرد و گفت: «با وجود شدت بیشتر علائم در بیماران دارای PH، رابطه‌ای قطعی بین شدت آپنه خواب و احتمال بروز پرفشاری خون ریوی یافت نشد؛ این یافته بدین معناست که حتی بیماران با درجات خفیف آپنه خواب نیز ممکن است در معرض خطر ابتلا به PH باشند.»

دکتر مهناز امینی در پایان بر لزوم تغییر در رویکردهای تشخیصی تأکید کرد و گفت: با توجه به شیوع قابل‌توجه پرفشاری خون ریوی در بیماران مبتلا به آپنه خواب، توصیه می‌کنیم انجام تست‌های تشخیصی PH برای تمام بیماران با اختلالات خواب در دستور کار قرار گیرد. این اقدام می‌تواند منجر به تشخیص زودهنگام و پیشگیری از بروز عوارض قلبی–عروقی شود و مراکز درمانی باید نسبت به این ارتباط تنگاتنگ آگاهی کامل داشته باشند.

شماره طرح: 4030012

لینک اسکالر مجری:

https://scholar.google.com/citations?hl=en&user=Ow5jMaQAAAAJ

 

.............................................

دکتر فروزان عامری‌زاده، از مجریان طرح پژوهشی «تجزیه‌وتحلیل مبتنی بر شبکه miRNAهای در تعامل با مسیر سیگنالینگ RAS/MAPK در سرطان کولورکتال» با کد 440284، از شناسایی مجموعه‌ای از microRNAها و ژن‌های کلیدی در این بیماری خبر داد.

این محقق جوان در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: این مطالعه با رویکردی بیوانفورماتیکی و مبتنی بر تحلیل شبکه‌ای انجام شد تا miRNAهای مختل‌شده در سرطان کولورکتال و ارتباط آن‌ها با مسیر RAS/MAPK بررسی شود؛ مسیری که در تنظیم تکثیر، تمایز و بقای سلولی نقش مهمی دارد و اختلال در آن در سرطان روده بزرگ نیز مشاهده می‌شود.

به گفته دکتر عامری‌زاده، در این پژوهش چند ژن مرکزی از جمله KRAS، STAT3، HIF1A، PTEN، ESR1 و JUN به‌عنوان گره‌های مهم شبکه شناسایی شدند و این ژن‌ها در شبکه miRNA-ژن جایگاه برجسته‌ای داشتند و می‌توانند در تبیین بخشی از سازوکارهای مولکولی بیماری مورد توجه قرار گیرند.

وی افزود: نتایج این تحلیل نشان می‌دهد برخی miRNAها ممکن است هم‌زمان چندین ژن کلیدی را تنظیم کنند؛ موضوعی که می‌تواند در درک بهتر پیچیدگی‌های زیستی تومور و طراحی پژوهش‌های بعدی اهمیت داشته باشد.

دکتر عامری‌زاده تصریح کرد: بر اساس تحلیل‌های انجام‌شده، این ژن‌ها و miRNAهای مرتبط می‌توانند در مطالعات آینده به‌عنوان نامزدهای بالقوه برای نشانگرهای تشخیصی، پیش‌آگهی یا اهداف درمانی بررسی شوند. البته برای تأیید بالینی این یافته‌ها، انجام مطالعات تجربی و بالینی تکمیلی ضروری است.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد : این پژوهش بتواند زمینه‌ساز تحقیقات دقیق‌تر در مسیر شناسایی سازوکارهای مولکولی سرطان کولورکتال و توسعه رویکردهای درمانی هدفمند در آینده باشد.

....................................

دکتر مهدی رزم‌آرا فرزقی، مجری یک طرح تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: پسوریازیس اگرچه به عنوان یک بیماری پوستی شناخته می‌شود، اما بسیاری از بیماران علاوه بر علائم جسمی، با مشکلات روان‌شناختی و عاطفی نیز مواجه هستند و بنابراین بررسی عوامل مؤثر بر وضعیت روحی این بیماران اهمیت ویژه‌ای دارد.

مهدی رزم‌آرا فرزقی در گفتگو با وب دا، با اشاره به طرح پژوهشی خود با عنوان "نقش میانجی کارکردهای شناختی در ارتباط بین تنظیم هیجان و اختلالات خلقی در بیماران مبتلا به پسوریازیس" اظهار کرد: ضعف کارکردهای شناختی پایه (مانند توجه پایدار، حافظه کاری و کنترل مهاری) می‌تواند نقش میانجی در ارتباط بین ناتوانی در تنظیم هیجان و بروز اختلالات خلقی در بیماران مبتلا به پسوریازیس ایفا کند؛ یافته‌ای که بر ضرورت توجه همزمان به ابعاد روانی و جسمی این بیماری تأکید دارد.

وی با اشاره به هدف اصلی این پژوهش افزود: در این مطالعه بررسی کردیم که آیا ضعف کارکردهای شناختی پایه مانند توجه، حافظه کاری و بازداری پاسخ می‌تواند رابطه بین تنظیم هیجان و اختلالات خلقی را توضیح دهد یا خیر؟ و نتایج نشان داد بیمارانی که در مدیریت هیجاناتی مانند استرس، غم و عصبانیت با مشکل مواجه‌اند، بیشتر دچار افسردگی، اضطراب و نوسانات خلقی می‌شوند.

دکتر رزم‌آرا فرزقی درباره نقش کارکردهای شناختی تصریح کرد: یافته‌ها نشان داد این بیماران معمولاً عملکرد شناختی ضعیف‌تری دارند. کاهش توانایی تمرکز، کندی در پردازش اطلاعات و دشواری در کنترل شناختی باعث تشدید افکار منفی و بدتر شدن وضعیت روحی می‌شود.

مجری طرح با تشریح الگوی به‌دست‌آمده گفت: یک چرخه دوطرفه قابل مشاهده است؛ ضعف در تنظیم هیجان می‌تواند کارکردهای شناختی را تضعیف کند و به‌طور متقابل، کاهش کارکردهای شناختی، اختلالات خلقی را تشدید می‌نماید.

وی با تأکید بر پیامدهای کاربردی این نتایج افزود: برای کمک مؤثر به بیماران پسوریازیس، رسیدگی صرف به علائم پوستی کافی نیست. مداخلات درمانی باید همزمان ابعاد شناختی و هیجانی را نیز پوشش دهد.

دکتر رزم‌آرا فرزقی همچنین پیشنهاد کرد: استفاده از مداخلات ترکیبی شامل آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان در کنار تمرین‌های تقویت حافظه کاری، توجه پایدار و کنترل شناختی می‌تواند به بهبود حال روحی بیماران، کاهش استرس و احتمالاً کمک به پیشگیری از تشدید علائم پوستی (از طریق کاهش التهاب ناشی از استرس) مؤثر باشد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: ادغام خدمات روان‌شناختی با درمان‌های پوستی می‌تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی بیماران مبتلا به پسوریازیس داشته باشد.

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?user=2Z7csRMAAAAJ&hl=en

..................................................................................................................................................................................

به همّت پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی مشهد صورت گرفت؛

بررسی نقش میکروپلاستیک‌ها در جذب آلاینده‌های سمی

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به نتایج یکی از تازه‌ترین طرح‌های پژوهشی در این دانشگاه گفت: نتایج این تحقیق نشان داد، میکروپلاستیک‌های پلی‌استایرن می‌توانند نقشی قابل توجه در جذب، نگهداری و انتقال آلاینده‌های سمی در محیط‌های آبی داشته باشند. ازاین‌رو، توجه به مدیریت زباله‌های پلاستیکی و کاهش ورود این ذرات به اکوسیستم‌های طبیعی باید در اولویت سیاست‌های زیست‌محیطی قرار گیرد.

دکتر ضیاء الدین بنیادی، مجری طرح تحقیقاتی " بررسی قابلیت جذب رنگ کریستال ویوله توسط میکروپلاستیک پلی‌استایرن در محلول‌های آبی" در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: طرح تحقیقاتی انجام شده که با همکاری سرکار خانم افسانه اسماعیلی نصرآبادی و با کد ۴۰۳۱۰۵۵ اجرا و به ثبت رسیده است بر ضرورت توجه به مدیریت زباله‌های پلاستیکی و کاهش ورود این ذرات به اکوسیستم‌های طبیعی تاکید دارد.

بررسی نقش میکروپلاستیک‌ها در انتقال مواد آلاینده

دکتر ضیاءالدین بنیادی، در تشریح اهداف و جزییات این طرح پژوهشی گفت: هدف از این مطالعه، بررسی رفتار یکی از رایج‌ترین انواع میکروپلاستیک‌ها، یعنی پلی‌استایرن، در جذب و انتقال آلاینده‌های آلی در محیط‌های آبی بود و با توجه به افزایش ورود زباله‌های پلاستیکی به اکوسیستم‌های طبیعی طی سال‌های اخیر، درک نقش این ذرات در حمل ترکیبات سمی و رنگ‌های صنعتی اهمیت فراوانی دارد.

به گفته این استاد محقق، آزمایش‌ها در شرایط مختلفی از غلظت رنگ (۵ تا ۲۰ میلی‌گرم بر لیتر)، دوز پلی‌استایرن (۰.۵ تا ۱.۵ گرم بر لیتر)، pH (۴ تا ۱۰) و زمان تماس (۱۰ تا ۶۰ دقیقه) انجام شد و برای بهینه‌سازی شرایط جذب، از روش طراحی آزمایش BBD استفاده گردید.

دکتر بنیادی افزود: بیشترین راندمان جذب رنگ، معادل ۹۶.۸۴ درصد، در شرایط غلظت ۱۲.۵ میلی‌گرم بر لیتر رنگ، دوز ۱ گرم بر لیتر پلی‌استایرن، pH خنثی (۷) و زمان تماس ۳۵ دقیقه حاصل شد. همچنین بررسی تغییرات پتانسیل زتا نشان داد ویژگی‌های سطحی پلی‌استایرن پس از جذب رنگ از ‎۴۵.۶- به ‎۱۶.۸- میلی‌ولت تغییر یافته است.

مدل‌سازی‌های سینتیکی و ایزوترمی

وی با اشاره به تحلیل‌های مدل‌سازی عنوان کرد: «فرآیند جذب با مدل شبه مرتبه اول و ضریب تعیین ۰.۹۹ تطابق بالایی داشت. همچنین ایزوترم لانگمویر با همان میزان ضریب تعیین، نشان‌دهنده وجود برهم‌کنش‌های قوی میان سطح جاذب و مولکول‌های رنگ بود. ظرفیت بیشینه جذب رنگ توسط پلی‌استایرن نیز ۶.۲۵ میلی‌گرم بر گرم برآورد شد.»

دکتر بنیادی در جمع‌بندی سخنان خود خاطرنشان کرد: نتایج این تحقیق نشان می‌دهد میکروپلاستیک‌های پلی‌استایرن می‌توانند نقشی قابل توجه در جذب، نگهداری و انتقال آلاینده‌های سمی در محیط‌های آبی داشته باشند. ازاین‌رو، توجه به مدیریت زباله‌های پلاستیکی و کاهش ورود این ذرات به اکوسیستم‌های طبیعی باید در اولویت سیاست‌های زیست‌محیطی قرار گیرد.

وی افزود: انجام مطالعات گسترده‌تر درباره رفتار میکروپلاستیک‌ها در محیط‌های طبیعی و ارائه راهکارهای مؤثر برای کنترل گسترش آن‌ها از ضروریات پژوهش‌های آینده در این حوزه است.

لینک مقاله طرح: حتما در خبر درج شود

https://doi.org/10.1038/s41598-026-35218-w

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?user=--lJvCIAAAAJ&hl=en

........................................................................................................................................................................

دکتر سیامک زارعی قنواتی، مجری طرح پژوهشی " ارزیابی میزان توافق بین رفرکشن مبتنی بر ویوفرونت، بدون سیکلوپلژیک و سیکلوپلژیک با رفرکشن مانیفست بر اساس وضعیت انکساری و محور آستیگماتیسم" گفت: در فرایند این پژوهش از دستگاه ویوفرنت (WFR) بهره گرفته شد که در سنجش نمره چشم، دقت قابل قبولی دارد و در عین حال در برخی موارد نیازمند بررسی‌های تکمیلی است.

دکتر زارعی قنواتی  در گفتگو با وب دا، پیرامون جزییات طرح انجام شده اظهار کرد: این مطالعه با کد تحقیقاتی 4040186 و با هدف پاسخ به این پرسش که " آیا فناوری‌های نوین می‌توانند جایگزین روش‌های سنتی تعیین نمره چشم شوند "، بر روی تعداد ۱۱۱ چشم بیمار در کلینیک نورآفرین مشهد انجام شده است.

وی ادامه داد: با توجه به افزایش روزافزون جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری، دقت اندازه‌گیری نمره چشم اهمیتی دوچندان یافته و ما در این پژوهش، عملکرد دستگاه ویوفرنت مبتنی بر سنسور پیرامیدال را با سه روش رایج شامل رفرکشن مانیفست (MR)، سیکلوپلژیک (CR) و غیر سیکلوپلژیک (NCR) مقایسه کردیم.

عضو هیات علمی دانشگاه همچنین گفت: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که دستگاه ویوفرنت در اکثر موارد، به ویژه در بیماران نزدیک‌بین (میوپ)، تطابق بالایی با روش‌های مرسوم سنجش نمره چشم داشته است.

 دکتر زارعی قنواتی در این خصوص توضیح داد: میزان توافق در اندازه‌گیری مؤلفه‌های اصلی نمره چشم بسیار قابل توجه بود و این نشان می‌دهد که WFR می‌تواند به عنوان یک ابزار سریع و مدرن، دقت مناسبی را ارائه دهد.

با این حال، پژوهشگران متوجه نکته‌ای ظریف در مورد بیماران دوربین (هایپروپ) شدند و دکتر زارعی قنواتی در این زمینه یادآور شد: دستگاه WFR در افراد دوربین، تمایل به گزارش نمرات نزدیک‌بین‌تر از مقدار واقعی دارد. این یافته نشان می‌دهد که هرچند WFR ابزاری کارآمد است، اما در این گروه از بیماران، ممکن است نیاز به تفسیر محتاطانه‌تر و تأیید نتایج با روش‌های دیگر باشد و بررسی انواع آستیگماتیسم نیز توافق بالایی را بین روش‌های مختلف نشان داده است.

دکتر قنواتی اضافه کرد: بر اساس این یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود که دستگاه ویوفرنت به عنوان یک ابزار غربالگری و ارزیابی اولیه، به ویژه پیش از جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری، مورد استفاده قرار گیرد تا زمان معاینات کاهش یابد، در عین حال تاکید میشود در مواردی که بیمار دوربین است یا شرایط خاصی وجود دارد، نتایج WFR با روش‌های دقیق‌تری مانند: رفرکشن سابجکتیو یا سیکلوپلژیک تأیید شود تا از بروز هرگونه خطا در تصمیم‌گیری‌های درمانی جلوگیری به عمل آید.

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?user=hAQd38cAAAAJ&hl=en

..................................................................................................................................................

پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با انجام مطالعه‌ای پیشگامانه، علت ژنتیکی یک نوع نادر تب دوره‌ای را در یک کودک دو ساله شناسایی کردند.

به گزارش وب دا، طرح تحقیقاتی " بررسی خصوصیات ژنتیکی بیمار مبتلا به تب دوره‌ای نادر با روش بررسی کل ژنوم" که توسط نفیسه تودرباری، عبدالرضا ملک و محمدرضا عباس‌زادگان، با هدف یافتن ریشه ژنتیکی یک نوع کمیاب تب دوره‌ای در یک کودک ایرانی به انجام رسیده و با استفاده از روش بررسی کل اگزوم ژنتیکی (WES) محقق گردید، می‌تواند راه را برای تشخیص دقیق‌تر و درمان هدفمند بیماری‌های نادر هموار سازد.

این مطالعه بر روی یک کودک دو ساله متمرکز بود که با علائم نگران‌کننده‌ای از جمله تب‌های مکرر، بثورات پوستی، کاهش شنوایی خفیف و نشانه‌های التهابی به کلینیک روماتولوژی بیمارستان کودکان اکبر مراجعه نموده و با توجه به چالش‌های موجود در تشخیص بیماری‌های التهابی نادر که علائمشان ممکن است با سایر عارضه‌ها اشتباه گرفته شود، تیم پژوهشی از روش‌های پیشرفته بررسی ژنتیکی بهره بردند.

کشف تغییر ژنتیکی مرتبط با سندرم ماکل–ولز

تحلیل‌های دقیق با استفاده از روش بررسی کامل اگزوم ژنتیکی (WES)، منجر به شناسایی یک تغییر ژنتیکی مهم در ژن NLRP3 گردید و این تغییر با بیماری نادر «سندرم ماکل–ولز» مرتبط است؛ اختلالی که در گروه بیماری‌های التهابی ژنتیکی دسته‌بندی می‌شود و می‌تواند منجر به تب‌های دوره‌ای، ضایعات پوستی و در مواردی اختلالات شنوایی گردد.

نکته قابل توجه این است که این تغییر ژنتیکی خاص، پیش از این در میان بیماران ایرانی گزارش نشده بود و پس از تشخیص قطعی علت بیماری، درمان مناسب با داروی آناکینرا برای بیمار آغاز شد که نتایج آن، بهبود قابل ملاحظه‌ای در علائم بالینی به همراه داشت.

اهمیت آزمایش‌های ژنتیکی در تشخیص بیماری‌های نادر

پژوهشگران این مطالعه بر نقش حیاتی آزمایش‌های ژنتیکی پیشرفته در تشخیص صحیح بیماری‌های نادر تأکید کرده و معتقدند این روش‌ها به پزشکان در انتخاب موثرترین رویکردهای درمانی یاری می‌رسانند.

یکی دیگر از اهداف این نوع تشخیص های ژنتیکی پیشگیری از تولد نوزاد مبتلا بعدی توسط روشهای تشخیص قبل از تولد  در جنین می باشد.

این یافته‌های علمی می‌تواند به تسریع در روند تشخیص، انتخاب درمان‌های اختصاصی، ارزیابی وضعیت سلامتی سایر اعضای خانواده بیمار و همچنین گسترش دانش در حوزه بیماری‌های ژنتیکی نادر کمک کند. افزایش آگاهی جامعه پزشکی و بیماران درباره این بیماری‌ها و اهمیت انجام آزمایش‌های ژنتیکی، از دیگر دستاوردهای مهم این پژوهش محسوب می‌شود.

لینک مقاله: حتما در خبر درج شود

DOI: 10.1002/ccr3.70521

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?hl=en&user=ECOGOXkAAAAJ

....................................................................................................................................................

استاد و محقق دانشکده بهداشت مشهد با اشاره به انجام یک طرح پژوهشی با عنوان " روان‌سنجی پرسشنامه‌های سلامت بیمار " در این دانشکده گفت: نتایج این پژوهش، کاربردی بودن این پرسشنامه‌ها را برای ارزیابی سلامت روان در مقیاس وسیع تایید می‌کند و می‌تواند به بهبود تشخیص زودهنگام و مداخله مؤثر در اختلالات سلامت روان در کشور کمک شایانی نماید.

دکتر هادی طهرانی، مجری طرح پژوهشی " روان‌سنجی پرسشنامه‌های سلامت بیمار (نسخه ۹ سوالی و ۴ سوالی) در جمعیت عمومی (با کد طرح 4030967) در گفتگو با وب دا، با بیان اینکه طرح پژوهشی مذکور با مشارکت خانم فاطمه زهرا ندافی و آقای علیرضا جعفری، اعتبارسنجی پرسشنامه‌های PHQ-4 و PHQ-9 را بر روی بیش از ۱۰۸۰ نفر از جمعیت عمومی ایران با موفقیت به انجام رسانده افزود" نتایج این مطالعه نشان‌دهنده دقت و اعتبار بالای هر دو پرسشنامه بود و در همی راستا استنباط گردید که PHQ-4 به طور موثری برای شناسایی همزمان افسردگی و اضطراب کاربرد دارد و PHQ-9 نیز برای غربالگری افسردگی مناسب تشخیص داده شد.

دکتر طهرانی همچنین پیشنهاد استفاده گسترده از این پرسشنامه‌ها را مطرح و بر اهمیت آن‌ها در ارزیابی سلامت روان جامعه تاکید کرد.

به گفته دکتر طهرانی، این ابزارها به دلیل دقت بالای خود، کاربردی بودن قابل توجهی برای مطالعات جمعیتی و همچنین مراکز بهداشتی دارند.

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?user=UPixer0AAAAJ&hl=en

...................................................................................................................................

نتایج یک مطالعه جدید در دانشگاه علوم پزشکی مشهد که با عنوان " رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی، پذیرش فناوری و ریسک‌پذیری در استفاده از هوش مصنوعی در بین دانشجویان" انجام شده، نشان داد : ویژگی‌های فردی، به‌ویژه " گشودگی به تجربه"، نقش تعیین‌کننده‌ای در استقبال دانشجویان از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی دارد.

دکتر مهدی امیری پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتگو با وب دا، پیرامون جزیات طرح مذکور اظهار کرد: در این مطالعه که با کد تحقیقاتی 4040441 ثبت گردیده است، همکاران ما بر روی ۵۰۴ دانشجوی پزشکی تحقیقی را داشتند که طی آن دریافتند دانشجویانی که دارای ویژگی‌هایی همچون کنجکاوی بیشتر، خلاقیت بالاتر و علاقه به تجربه‌های جدید هستند، تمایل بیشتری به پذیرش و استفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی از خود نشان می‌دهند.

وی در این خصوص توضیح داد: این ویژگی که در روان‌شناسی با عنوان «گشودگی به تجربه» شناخته می‌شود، قوی‌ترین عامل پیش‌بینی‌کننده در میزان پذیرش هوش مصنوعی در میان دانشجویان بود. این پژوهش همچنین حاکی از آن است که دانشجویانی که از نظم و مسئولیت‌پذیری بالاتری برخوردارند، تا حدی تمایل بیشتری به استفاده از هوش مصنوعی نشان می‌دهند.

دکتر امیری افزود: میزان ریسک‌پذیری نیز در این فرآیند نقش داشته و بخشی از ارتباط بین خصوصیات شخصیتی فرد و تمایل او به استفاده از فناوری را تبیین می‌کند. نتایج این مطالعه تفاوت‌های جنسیتی جالبی را نیز آشکار ساخت؛ به‌طوری‌که دانشجویان دختر در مقایسه با پسران، وظیفه‌شناسی بیشتری از خود نشان دادند و از میزان ریسک‌پذیری کمتری برخوردار بودند.

بر اساس یافته‌های این پژوهش، دکتر امیری و تیم تحقیقاتی پیشنهاد می‌کنند که برای افزایش پذیرش هوش مصنوعی در آموزش پزشکی، لازم است دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی با در نظر گرفتن ویژگی‌های شخصیتی و همچنین فرهنگ و نیازهای بومی کشور طراحی شوند.

وی تأکید کرد: آمادگی ذهنی و روان‌شناختی دانشجویان نقش کلیدی در ورود موفقیت‌آمیز هوش مصنوعی به آموزش پزشکی دارد و این امر می‌تواند مسیر توسعه این فناوری را در محیط‌های آموزشی هموارتر سازد.

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?user=PXb2knIAAAAJ&hl=en

.....................................................................................................................................................

...............................................................................................................................

مصطفی خانیکی، دانشجوی رشته دندان‌پزشکی و دبیر کانون جهادی سحاب، با تبریک روز استاد گفت: اساتید دانشگاه علوم پزشکی مشهد چشم و چراغ حوزه آموزش، پژوهش و درمان اند و ‌مناسبت بزرگداشت روز معلم، فرصتی است تا از مقام شامخ اساتید عزیزمان در دانشگاه علوم پزشکی مشهد و از جمله اساتید دانشکده دندان‌پزشکی قدردانی کنم.

این دانشجوی سال آخر دندانپزشکی در گفتگو با وب دا، تقارن ایام بازگشایی مجدد فضای آموزشی دانشکده دندان‌پزشکی مشهد پس از یک دوره وقفه ( به دلیل شرایط و حملات اخیر دشمن صهیونی- امریکایی )، با هفته بزرگداشت مقام معلم و استاد را دربردارنده‌ی پیامی از جنس امید و ایثار در فضای دانشگاه دانست و گفت: از پنجم اردیبهشت‌ماه و با مساعدت مسئولان محترم دانشگاه، فضای آموزشی دانشکده دندانپزشکی مجدداً بازگشایی شد تا ما دانشجویان بتوانیم روند تحصیل خود را از سر بگیریم.

وی ادامه داد: همان‌گونه که رزمندگان ما در میدان‌های نبرد علیه دشمنان ایستادگی می‌کنند، ما نیز به عنوان سنگربانان میدان دانش، سربازان عرصه علم و پژوهش هستیم که بازگشت دوباره‌مان به کلاس‌های درس و بخش‌های درمانی را ادای دین به مردم و میهنمان می‌دانیم.

خانیکی در بخش دیگری از صحبت‌های خود، ضمن گرامیداشت یاد شهدای دانش‌آموز میناب و بزرگداشت سالروز شهادت شهید مطهری، خاطرنشان کرد: بازگشایی دانشکده دندانپزشکی که به طور معناداری با ایام بزرگداشت مقام معلم همراه شده، فرصتی است تا از مقام شامخ اساتید عزیزم در دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دانشکده دندان‌پزشکی قدردانی کنم؛ بزرگوارانی که در مراحل مختلف تحصیلمان، مشفقانه و پدرانه ما را همراهی کرده و همچون درختانی پربار و استوار، ما را از میوه‌های دانش و اخلاق خود بهره‌مند کرده‌اند.

.....................................................................................................................................................

پژوهشی تازه با عنوان " بررسی ارتباط بین اضطراب و افسردگی با میزان قند خون در فاز یک مطالعه کوهورت مشهد " نشان می‌دهد میان سلامت روان و سطوح قند خون پیوندی مستقیم و معنادار وجود دارد.

دکتر حبیب‌الله اسماعیلی، مجری این طرح تحقیقاتی، در گفتگو با وب دا، در تشریح جزئیات این مطالعه که با همکاری خانم نیلوفر حسنی‌زاده انجام شده اظهار کرد: این پژوهش که بر روی داده های فاز نخست کوهورت مشهد اجرا شد، به دنبال پاسخ به این پرسش کلیدی بود که " آیا مشکلات روانی همچون اضطراب و افسردگی با تغییرات سطح قند خون ارتباط دارند یا خیر."

وی ادامه داد: در این تحقیق مقطعی که بر روی اطلاعات ۹ هزار و ۷۰۴ فرد ۳۵ تا ۶۵ ساله انجام شد، نمرات اضطراب و افسردگی شرکت‌کنندگان با استفاده از پرسشنامه استاندارد " بک " سنجیده و سطح قند خون ناشتای آن‌ها از پرونده‌های بالینی استخراج گردید.

دکتر اسماعیلی با اشاره به نتایج این طرح افزود: یافته‌ها حاکی از آن است که افسردگی، اضطراب و افزایش قند خون در میان زنان شایع‌تر است. همچنین در تحلیل‌های دموگرافیک، ارتباط معناداری میان سن وضعیت تحصیلی و شغلی با این شاخص‌ها مشاهده شد؛ به‌طوری‌که بالاترین میزان قند خون در افراد بی‌سواد و پایین‌ترین سطح آن در افراد دارای مدرک دکترا ثبت گردید. علاوه بر این، هم‌نشینی بیماری‌های جسمی نظیر چاقی با مشکلات روانی و افزایش قند خون در این مطالعه مشهود بود.

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد اضافه کرد: تحلیل نهایی این پژوهش که تحت کد تحقیقاتی 4032750 در فاز یک کوهورت مشهد انجام شده، نشان‌دهنده یک رابطه مثبت میان نمرات اضطراب، افسردگی و قند خون است؛ به این معنا که با افزایش سطح قند خون، احتمال بروز اختلالات اضطرابی و افسردگی نیز افزایش می‌یابد.

مجری این طرح در پایان تأکید کرد: کنترل قند خون نه‌تنها یک اقدام پیشگیرانه برای دیابت و عوارض جسمی است، بلکه رویکردی حیاتی برای کاهش فشارهای روانی و ارتقای کیفیت زندگی محسوب می‌شود. لذا تلفیق مراقبت‌های سلامت روان با مدیریت قند خون، یک استراتژی کلیدی در نظام مراقبت‌های بهداشتی است. و مطالعات طولی برای یافتن این رابطه ی علت و معلولی ضروی گام بعدی در این زمینه خواهد بود.

.........................................................................................................................................................

عضو هیئت علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ممنوعیت استفاده از موبایل در کودکان زیر هشت سال و محدودیت یک تا دو ساعت برای سنین ۸ تا ۱۶ سال، رعایت قانون ۲۰-۲۰-۲۰، افزایش پلک‌زدن و اصلاح وضعیت نشستن را راهکارهای اصلی کاهش خطر نزدیک‌بینی، خشکی چشم و عوارض اسکلتی ناشی از مصرف طولانی صفحات دیجیتال عنوان کرد.

دکتر محمد اعتضاد رضوی در گفت‌وگو با وب‌دا با اشاره به اثرات مخرب استفاده طولانی‌مدت از صفحات دیجیتال گفت: ارگانی که بیش از همه درگیر این مسأله می‌شود، چشم است و در عین حال سایر اندام‌ها نیز ممکن است در اثر نگاه مداوم به صفحه دچار مشکلاتی شوند.

وی با بیان اینکه مدت زمان خیره شدن به صفحه تلفن همراه، لپ‌تاپ، تبلت و تلویزیون دیجیتال باید محدود شود، تصریح کرد: در علم چشم‌پزشکی، موضوعی به نام زمان نگاه به صفحه دیجیتال (Digital Screen Time) مطرح است که از نظر سلامت بینایی، بویژه در سنین پایین و دوره رشد سیستم بینایی اهمیت ویژه‌ای دارد. سازمان‌ها و انجمن‌های علمی معتبر، نگاه کردن به صفحه موبایل را برای کودکان زیر ۸ سال ممنوع و برای سنین ۸ تا ۱۶ سال حداکثر ۱ تا ۲ ساعت در روز توصیه می‌کنند.

دکتر اعتضاد رضوی افزود: نگاه طولانی مدت به صفحه نزدیک، باعث فعال ماندن عضلات تطابق چشم می‌شود و این تثبیت تطابق در طول زمان منجر به افزایش نزدیک‌بینی (میوپیا) می‌گردد. به‌طور علمی ثابت شده است که استفاده زیاد از موبایل و کامپیوتر، رشد نزدیک‌بینی را تسریع می‌کند. بنابراین به‌ویژه در کودکان باید محدودیت زمانی استفاده از صفحات دیجیتال رعایت شود. موبایل، به‌دلیل کوچک بودن صفحه، این تطابق را بیشتر تحریک می‌کند و خطرات بیشتری دارد.

وی با اشاره به سایر عوارض چشمی گفت: یکی از مشکلات شایع، خستگی و خشکی چشم در اثر خیره شدن طولانی به صفحه است که به عنوان سندروم نگاه به کامپیوتر (Computer Vision Syndrome) شناخته می‌شود. برای پیشگیری از این پدیده، قانون معروف ۲۰-۲۰-۲۰ توصیه می‌شود؛ یعنی هر ۲۰ دقیقه، فرد باید به مدت ۲۰ ثانیه به نقطه‌ای در فاصله حدود ۶ متری (۲۰ فوت) نگاه کند تا چشم‌ها استراحت کنند.

دکتر اعتضاد رضوی ادامه داد: در هنگام استفاده از موبایل یا کامپیوتر، پلک زدن مکرر ضروری است؛ زیرا تمرکز زیاد ممکن است باعث کاهش دفعات پلک زدن شود که منجر به خشکی چشم، سوزش و کاهش اکسیژن‌رسانی به قرنیه می‌شود. به‌طور طبیعی، باید حدود ۱۵ تا ۱۶ بار در دقیقه پلک زده شود تا اشک سطح قرنیه را پوشش دهد.

وی درباره عوارض جسمی استفاده ناصحیح از دستگاه‌ها افزود: پوزیشن نامناسب بدن هنگام کار با موبایل، مخصوصاً زمانی که سر به سمت پایین قرار می‌گیرد، فشار زیادی به مهره‌های گردن وارد می‌کند. استفاده طولانی‌مدت با وضعیت غیراستاندارد موجب آسیب به ستون فقرات، گردن و کمر می‌شود.

عضو هیئت علمی گروه چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: در کودکان به دلیل انعطاف نظام بینایی، نگاه طولانی به موبایل ممکن است موجب از بین رفتن دید دو‌چشمی (فیوژن) و بروز انحراف چشم شود. گاهی کودکی که ساعت‌های زیادی با موبایل کار می‌کند، به‌طور ناگهانی دچار انحراف می‌شود؛ این یکی از جدی‌ترین و سخت‌ترین عوارض مصرف طولانی از موبایل است.

..............................................................................................................................................................................

وب دا: بیمارستان دکتر شیخ تنها مرکز تخصصی شرق کشور در زمینه درمان سرطان کودکان، با ظرفیت فعلی نزدیک به ۷۰ تخت فعال هماتولوژی-انکولوژی، به عنوان قطب درمانی برای سه استان خراسان شمالی، جنوبی و رضوی، همچنان پذیرای بیماران نیازمند از سراسر منطقه و حتی کشورهای همسایه است. این مرکز که فعالیت خود را با ۱۴ تخت آغاز کرده بود، اکنون علیرغم کمبود فضا، با اتکا به حمایت خیرین و تربیت نیروهای فوق تخصصی، مسیر پیشرفت را طی می‌کند.

دکتر زهرا بدیعی، فوق تخصص هماتولوژی-آنکولوژی کودکان و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، که از سال ۱۳۷۸ فعالیت خود را در این حوزه آغاز کرده است، در خصوص فعالیت های مرتبط با بخش هماتولوژی-آنکولوژی کودکان در دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان می کند: فعالیت این بخش از سال‌ها پیش توسط استاد بنی‌هاشم در بیمارستان قائم (عج) پایه‌ریزی شد و پس از انتقال به بیمارستان دکتر شیخ، شاهد رشد قابل توجهی بودیم و اکنون این مرکز با نزدیک به ۷۰ تخت فعال، به عنوان تنها مرکز تخصصی هماتولوژی-انکولوژی کودکان در شرق کشور، به بیماران سه استان خراسان رضوی، شمالی و جنوبی، و همچنین سیستان و بلوچستان، و حتی بیماران بین‌المللی از کشورهایی چون افغانستان، ترکمنستان و تاجیکستان خدمات ارائه می‌دهد.

دکتر بدیعی در تشریح گستره فعالیت مرکز، افزود: طیف سنی بیماران ما کودکان زیر ۱۸ سال هستند و تنوع کیس‌ها و بیماری‌ها بسیار زیاد است. به طور معمول، تمامی تخت‌های فعال ما پر بوده و با لیست انتظار قابل توجهی برای پذیرش روبرو هستیم که این نشان‌دهنده نیاز مبرم منطقه به این خدمات تخصصی است.

وی با اشاره به یکی از چالش‌های مهم مرکز، یعنی کمبود فضای فیزیکی، توضیح داد: هدف ما همواره ایجاد فضایی استاندارد برای به حداقل رساندن ریسک انتقال عفونت‌ها بوده و بیش از ۱۰ سال است که پیگیر احداث یک بلوک مجزا برای هماتولوژی-انکولوژی هستیم و با تلاش و حمایت بانوی خیر، خانم قاسمی، عملیات ساخت مجموعه‌ای جدید در مجاورت بیمارستان اکبر آغاز شده است که امیدواریم با تکمیل آن، شاهد ارتقاء چشمگیر در ارائه خدمات باشیم. تا آن زمان، ما کماکان در بیمارستان دکتر شیخ به خدمت‌رسانی ادامه خواهیم داد.

دکتر بدیعی همچنین به اهمیت توسعه علمی و تربیت نیروی انسانی متخصص اشاره کرد و گفت: از اواخر سال ۱۴۰۲، موفق به کسب مجوز تربیت رزیدنت فوق تخصصی از وزارت بهداشت شدیم که این امر پس از سال‌ها پیگیری به ثمر نشست. در حال حاضر دو فلوشیپ فوق تخصصی در بخش حضور دارند و امیدواریم با تربیت فلوشیپ‌های بیشتر، بتوانیم نیاز شدید به نیروی انسانی متخصص را برطرف سازیم. حضور فلوشیپ‌ها نه تنها به عنوان نیروی کمکی در بخش، بلکه در افزایش تعداد اعضای هیئت علمی نیز نقش بسزایی خواهد داشت.

وی در خصوص کادر پرستاری نیز ابراز داشت: خوشبختانه تعداد پرستاران در بخش‌ها در حد قابل قبول است، هرچند که بسیاری از آن‌ها به صورت طرحی مشغول به کار هستند و جابجایی مکرر آن‌ها یک چالش محسوب می‌شود. با این وجود، در مجموع شرایط خوبی از نظر تامین نیروی پرستاری داریم.

این فوق تخصص انکولوژی کودکان، با تاکید بر آموزشی بودن بیمارستان شیخ، اضافه کرد: حضور دانشجویان در رده‌های مختلف، از استاژر تا رزیدنت، در بخش‌های ما، پویایی علمی را تضمین می‌کند و ما مصمم به ادامه این روند آموزشی و پژوهشی هستیم.

................................................................................................................................................................................

فوق‌تخصص خون و سرطان کودکان و استادتمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به فعالیت کلینیک سرور به‌عنوان مرکز تخصصی تشخیص و درمان بیماران هموفیلی و تالاسمی گفت: این مرکز سالانه به تعداد زیادی بیمار خدمات تخصصی ارائه می‌کند.

دکتر زهرا بدیعی در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: در نظام بهداشت، زوجینی که به‌عنوان ناقل تالاسمی مینور یا مشکوک قوی شناسایی می‌شوند، برای بررسی تکمیلی به کلینیک سرور ارجاع داده می‌شوند تا درباره ضرورت انجام تشخیص پیش از تولد (PND) تعیین تکلیف شوند.

وی ادامه داد: تیم تخصصی این مرکز به‌عنوان پزشک مشاور، درباره ارجاع یا عدم ارجاع زوجین برای PND در مواردی که در سطح شبکه بهداشت قابلیت تصمیم‌گیری قطعی ندارند،  اعلام نظر مینمایند.

به گفته این فوق‌تخصص خون و سرطان کودکان ، استقرار خدمات مذکور در کنار بیماران مبتلا، موجب درک عینی‌تر زوجین از تبعات بیماری و افزایش جدیت آنان در تصمیم‌گیری می‌شود.

دکتر بدیعی با بیان اینکه کلینیک سرور یک مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد است، تصریح کرد: دفتر انجمن تالاسمی و کانون بیماران هموفیلی نیز به‌صورت هدفمند در داخل این مرکز مستقر شده تا هماهنگی تیم درمان و انجمن بیماران برای ارائه خدمات حمایتی تسهیل شودو همچنین جلب کمکهای خیرین با واسطه این دو سازمان مردم نهاد موثرتر انجام شود.

خدمات اختصاصی متنوع به بیماران هموفیلی و تالاسمی 

این فوق‌تخصص خون و سرطان کودکان با اشاره به ساختار خدماتی مرکز گفت: تیم درمانی برای ارائه خدمات تخصصی به بیماران هموفیلی و تالاسمی آموزش دیده‌اند و از سویی به‌دلیل شیوع خونریزی‌های مفصلی در بیماران هموفیلی، واحد فیزیوتراپی تخصصی در مرکز فعال است، همچنین واحد تزریق خون و فرآورده‌های خونی و بانک خون پرکار این مجموعه، بخش مهمی از بار درمانی بیماران را پوشش می‌دهد.

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: داروخانه مرکز نیز به‌صورت اختصاصی داروهای بیماران هموفیلی و تالاسمی را تأمین می‌کند و خدمات آن عمومی نیست. علاوه بر این،واحد دندانپزشکی ویژه بیماران خاص این مجموعه هم جزیء اولین مراکزی است که در کشور برای این بیماران راه اندازی شده است .

دکتر بدیعی با اشاره به نقش خیرین گفت: در راه‌اندازی و توسعه بخش‌هایی از مرکز، از حمایت خیرین استفاده شده و با توجه به شرایط موجود، تداوم این حمایت‌ها همچنان ضروری است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به طیف بیماران هماتولوژی اظهار کرد: بخش قابل‌توجهی از بیماران شامل مبتلایان به هموگلوبینوپاتی‌ها به‌ویژه تالاسمی و نیز اختلالات خونریزی‌دهنده ارثی مانند هموفیلی هستند که اغلب از دوران کودکی تحت نظر قرار می‌گیرند.

دکتر بدیعی خاطرنشان کرد: پیش از راه‌اندازی کلینیک سرور، بیماران هموفیلی  و تالاسمی در بیمارستان دکتر شیخ و در فضایی محدود خدمات دریافت می‌کردند، اما با تجمیع خدمات در این مرکز، اکنون بیش از ۲ هزار بیمار هموفیلی تحت پوشش قرار دارند و همچنین حدود ۵۰۰ بیمار تالاسمی بطور ثابت خدمات دریافت میکنند .

دکتر بدیعی اضافه کرد: این مرکز همچنین به‌عنوان مرجع ارجاعی استان خراسان رضوی و در مواردی استان‌های خراسان شمالی و جنوبی فعالیت دارد.

....................................................................................................................................

.............................................................................................

ریحانه السادات محمودیان، مجری طرح تحقیقاتی " برآورد میزان بیان ژن‌های DDIT3 و HSP90B1 در بیماران مبتلا به سرطان معده در شهر مشهد (یک مطالعه پایلوت) "، از شناسایی نقش احتمالی دو ژن کلیدی در پیشرفت سرطان معده خبر داد.

محمودیان در گفتگو با وب دا، با بیان اینکه سرطان معده یکی از عوامل اصلی مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در سطح جهان است، تأکید کرد: این مطالعه پایلوت، که با کد 4040317 و همکاری اساتید محترم؛ آقای دکتر عباس زادگان، خانم دکتر سودابه شهیدثالث و دکتر مهران غلامی انجام شده است، درک ما را از سازوکارهای مولکولی این بیماری افزایش می‌دهد.

وی در تشریح جزئیات این پژوهش که بر روی ۸۶ بیمار مبتلا به سرطان معده در مشهد انجام شده، گفت: هدف اصلی این مطالعه، بررسی میزان فعالیت دو ژن DDIT3 و HSP90B1 بود. این ژن‌ها به دلیل نقش احتمالی‌شان در ایجاد استرس سلولی، مقاومت سلول‌های سرطانی در برابر مرگ برنامه‌ریزی‌شده و همچنین افزایش تهاجمی بودن تومور، مورد توجه قرار گرفتند.

این محق جوان همچنین اظهار داشت: بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، ما مشاهده کردیم که بیان هر دو ژن DDIT3 و HSP90B1 در درصد قابل توجهی از بیماران افزایش یافته بود؛ به‌طور مشخص، افزایش بیان DDIT3 در ۳۲ بیمار و افزایش HSP90B1 در ۳۹ بیمار مشاهده شد و لذا این یافته‌ها نشان‌دهنده نقش احتمالی این ژن‌ها در پیشرفت سرطان معده و مقاومت تومور به درمان است. این مطالعه همچنین به شیوع ۵۵.۸ درصدی عفونت هلیکوباکتر پیلوری در میان نمونه‌ها اشاره کرد که بر رابطه بین التهاب مزمن ناشی از این باکتری و شدت بیماری صحه می‌گذارد.

محمودیان افزود: تحلیل داده‌ها همچنین نشان داد که افزایش همزمان این دو ژن با برخی ویژگی‌های بالینی و آسیب‌شناسی تومور ارتباط معناداری دارد.

پژوهشگران این مطالعه بیان می‌کنند که ژن‌های DDIT3 و HSP90B1 می‌توانند به عنوان نشانگرهای پیش‌آگهی (Prognostic Markers) یا حتی اهداف درمانی در مدیریت سرطان معده مورد بررسی‌های بیشتر قرار گیرند. با این حال، محمودیان تأکید کرد: برای درک دقیق‌تر نقش این ژن‌ها در ریزمحیط تومور و تأثیرگذاری آن‌ها بر روند بیماری، انجام مطالعات گسترده‌تر و عمیق‌تر ضروری است.

...........................................................................................................................

دکتر سیامک زارعی قنواتی، مجری طرح پژوهشی " ارزیابی میزان توافق بین رفرکشن مبتنی بر ویوفرونت، بدون سیکلوپلژیک و سیکلوپلژیک با رفرکشن مانیفست بر اساس وضعیت انکساری و محور آستیگماتیسم" گفت: در فرایند این پژوهش از دستگاه ویوفرنت( جبهه موج ) (WFR) بهره گرفته شد که در سنجش نمره چشم، دقت قابل قبولی دارد و در عین حال در برخی موارد نیازمند بررسی‌های تکمیلی است.

دکتر زارعی قنواتی  در گفتگو با وب دا، پیرامون جزییات طرح انجام شده اظهار کرد: این مطالعه با کد تحقیقاتی 4040186 و با هدف پاسخ به این پرسش که " آیا فناوری‌های نوین می‌توانند جایگزین روش‌های سنتی تعیین نمره چشم شوند "، بر روی تعداد ۱۱۱ چشم بیمار در کلینیک نورآفرین مشهد انجام شده است.

وی ادامه داد: با توجه به افزایش روزافزون جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری، دقت اندازه‌گیری نمره چشم اهمیتی دوچندان یافته و ما در این پژوهش، عملکرد دستگاه ویوفرنت( جبهه موج ) مبتنی بر سنسور پیرامیدال را با سه روش رایج شامل رفرکشن مانیفست (MR)، سیکلوپلژیک (CR) و غیر سیکلوپلژیک (NCR) مقایسه کردیم.

عضو هیات علمی دانشگاه همچنین گفت: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که دستگاه ویوفرنت( جبهه موج ) در اکثر موارد، به ویژه در بیماران نزدیک‌بین (میوپ)، تطابق بالایی با روش‌های مرسوم سنجش نمره چشم داشته است.

 دکتر زارعی قنواتی در این خصوص توضیح داد: میزان توافق در اندازه‌گیری مؤلفه‌های اصلی نمره چشم بسیار قابل توجه بود و این نشان می‌دهد که WFR می‌تواند به عنوان یک ابزار سریع و مدرن، دقت مناسبی را ارائه دهد.

با این حال، پژوهشگران متوجه نکته‌ای ظریف در مورد بیماران دوربین (هایپروپ) شدند و دکتر زارعی قنواتی در این زمینه یادآور شد: دستگاه WFR در افراد دوربین، تمایل به گزارش نمرات نزدیک‌بین‌تر از مقدار واقعی دارد. این یافته نشان می‌دهد که هرچند WFR ابزاری کارآمد است، اما در این گروه از بیماران، ممکن است نیاز به تفسیر محتاطانه‌تر و تأیید نتایج با روش‌های دیگر باشد و بررسی انواع آستیگماتیسم نیز توافق بالایی را بین روش‌های مختلف نشان داده است.

دکتر قنواتی اضافه کرد: بر اساس این یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود که دستگاه ویوفرنت( جبهه موج ) به عنوان یک ابزار غربالگری و ارزیابی اولیه، به ویژه پیش از جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری، مورد استفاده قرار گیرد تا زمان معاینات کاهش یابد، در عین حال تاکید میشود در مواردی که بیمار دوربین است یا شرایط خاصی وجود دارد، نتایج WFR با روش‌های دقیق‌تری مانند: رفرکشن سابجکتیو یا سیکلوپلژیک تأیید شود تا از بروز هرگونه خطا در تصمیم‌گیری‌های درمانی جلوگیری به عمل آید.

.............................................................................................................................................

فوق‌تخصص بیماری‌های خون و سرطان کودکان وعضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: ایران با تکیه بر دستاوردهای علمی و فتوای شرعی، توانسته در زمینه تشخیص پیش از تولد تالاسمی به جایگاهی برجسته در سطح جهان دست یابد و با اجرای برنامه‌های غربالگری، گامی بلند در جهت کاهش تولد کودکان مبتلا به این بیماری بردارد.

دکتر زهرا بدیعی در گفتگو با وب دا، با بیان اینکه تالاسمی یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ژنتیکی ارثی در جهان و ایران است، افزود: شیوع این بیماری در مناطق شمالی و جنوبی کشور بیشتر از خراسان است، اما به دلیل گستردگی ژن معیوب در جامعه، همواره نگرانی از بروز موارد جدید وجود دارد.

وی در خصوص زمینه های مستعد کننده و بروز دهنده‌ی این بیماری گفت: تالاسمی زمانی بروز می‌کند که کودک دو ژن معیوب را از پدر و مادر به ارث ببرد و والدینی که ناقل ژن هستند، مبتلا به تالاسمی مینور محسوب  و علائم بیماری ندارند، اما در صورت ازدواج دو فرد ناقل، در هر بارداری ۲۵ درصد احتمال تولد فرزند مبتلا به تالاسمی ماژور وجود دارد. همچنین علائم تالاسمی ماژور معمولاً از دو تا سه‌ماهگی با کم‌خونی پیشرونده، اختلال رشد، تغییرات چهره و بزرگی کبد و طحال ظاهر می‌شود و هرچه تشخیص و شروع درمان زودتر انجام شود، عوارض بیماری کمتر خواهد بود.

علاوه بر نوع مینور و ماژور؛ نوع حد وسط تالاسمی نیز وجود دارد

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به انواع تالاسمی گفت: علاوه بر نوع مینور و ماژور، نوع حد وسط نیز وجود دارد که شدت کم‌خونی آن کمتر از ماژور است و معمولاً بعد از دو سالگی بروز می‌کند؛ به‌گونه‌ای که برخی بیماران حتی در سنین ۱۵ تا ۳۰ سالگی با شکایت کم‌خونی تشخیص داده می‌شوند.

دکتر بدیعی تأکید کرد: درمان تالاسمی ماژور شامل تزریق منظم خون است و به‌دلیل تزریق‌های مکرر، تجمع آهن در بدن بیمار رخ می‌دهد که از حدود دو سالگی به بعد، استفاده از داروهای دفع‌کننده آهن برای پیشگیری از عوارض ضروری است.

این فوق‌تخصص بیماری‌های خون و سرطان کودکان در ادامه، به تشریح روند ارتقاء خدمات درمانی برای بیماران هموفیلی و تالاسمی در این شهر پرداخت و با اشاره به وضعیت پراکنده بیماران قبل از سال ۱۳۸۲ در بیمارستان‌های مختلف و فقدان پرونده پزشکی برای بسیاری از آن‌ها، بر اهمیت تشخیص به‌موقع، برنامه‌ریزی درمانی مناسب، شناسایی مبتلایان به عفونت‌های خونی و پیشگیری از موارد جدید تأکید کرد.

دکتر بدیعی خاطرنشان کرد: از سال ۱۳۸۲، با همکاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد، انجمن تالاسمی، کانون هموفیلی و بنیاد بیماری‌های خاص، مرکز سرور که پیش از این یک کلینیک شبانه‌روزی عمومی بود، به مرکز تخصصی هموفیلی و تالاسمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تغییر کاربری داد.

وی اهداف اصلی این مرکز را شامل تجمیع بیماران در یک مکان واحد، تشکیل پرونده پزشکی برای دسترسی به آمار دقیق بیماران در سطح استان و شهر مشهد، برنامه‌ریزی بهینه خدمات درمانی و همچنین تمرکز بر بحث بسیار مهم “تشخیص پیش از تولد” عنوان کرد.

دکتر بدیعی افزود: با همکاری تیم‌های تخصصی از جمله دکتر عباس‌زادگان و تیم‌های هماتولوژی و انکولوژی، برنامه‌ریزی برای تشخیص پیش از تولد به موازات اقدامات وزارتخانه و سایر استان‌ها در مشهد آغاز شد و این مرکز به عنوان یکی از اولین مراکز در کشور، خدمات درمانی برای هر دو بیماری را به صورت متمرکز ارائه نمود.

وی همچنین به ایجاد تیم‌های درمانی در سطح شهرستان‌های استان با همکاری معاونت درمان و سایر همکاران اشاره کرد. این اقدام با هدف ارائه خدمات درمانی معمول به بیماران در شهر خودشان و کاهش نیاز به مراجعه به مرکز استان صورت گرفت و این سیستم حمایتی همچنان فعال است.

فوق‌تخصص بیماری‌های خون و سرطان کودکان و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، درباره جایگاه مرکز سرور در ارائه خدمات به بیماران هموفیلی و تالاسمی هم گفت: این مرکز «مرکز ریفرال» در سطح استان و حتی کشور محسوب می‌شود و خدمات‌رسانی آن در قالب همکاری با سایر مراکز در طرح‌های تحقیقاتی ملی نیز انجام می‌شود؛ از جمله طرح سرشماری هموفیلی و پروژه‌های پژوهشی درباره داروهای داخلی.

 به گفته دکتر بدیعی، پژوهش‌های متعدد در زمینه تالاسمی و هموفیلی توسط رزیدنت‌ها و اینترن‌ها انجام شده که بسیاری از آن‌ها به مقاله و انتشار رسیده و همچنین گروه پرستاری مرکز نیز در کارهای تحقیقاتی و تولید محتوا نقش فعالی دارند.

پیشرفت‌های ایران در حوزه تشخیص پیش از تولد تالاسمی

دکتر بدیعی سپس به پیشرفت‌های ایران در حوزه تشخیص پیش از تولد تالاسمی اشاره کرد و گفت: در بسیاری از مجامع علمی بین‌المللی، کشورمان به عنوان یک الگو در کاهش موارد جدید بیماری معرفی می‌شود و با توجه به ملاحظات دینی و فرهنگی، فتوای لازم از سوی مقام معظم رهبری دریافت و روند تشخیص پیش از تولد برای پیشگیری از تولد موارد جدید تالاسمی پیگیری شده است، این فرآیند توسط پزشک قانونی نیز در چارچوب‌های مربوطه انجام می‌گیرد.

در ادامه، این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد روند تشخیص پیش از تولد را تشریح و خاطرنشان کرد: زوجین هنگام مراجعه برای ازدواج و در زمان عقد محضری، باید بررسی شوند که آیا یکی یا هر دو نفر «مینور» هستند یا خیر. در صورت تشخیص مینور بودن، منعی برای ازدواج وجود ندارد، اما سیستم بهداشتی پرونده تشکیل داده و آموزش‌های لازم را ارائه می‌کند تا زوج‌ها با طی‌کردن مسیر تشخیصی بتوانند از تولد فرزند مبتلا پیشگیری کنند.

دکتر بدیعی همچنین به پیامدهای تولد تالاسمی ماژور اشاره کرد و گفت: علاوه بر هزینه‌های سنگین درمان (از جمله تزریق خون منظم و مصرف داروهای مختلف)، کیفیت زندگی فرد مبتلا در طول زمان به‌طور طبیعی دشوارتر خواهد شد.

وی یادآور شد: از آغاز فعالیت کلینیک سرور در سال ۱۳۸۲، «پیک سنی» بیماری عمدتاً زیر ۱۵ سال بوده و موارد در سنین بالاتر کمتر دیده می‌شد؛ اما با اجرای درمان مؤثر و تزریق خون مناسب، بسیاری از تغییرات شدید چهره و اختلال رشد در بیماران ماژور امروز کمتر مشاهده می‌شود.

با وجود کاهش چشمگیر موارد جدید تالاسمی، دکتر بدیعی از چالش‌های باقی‌مانده خبر داد و گفت: یکی از مهم‌ترین موارد، افزایش موارد مرتبط با اتباع است؛ زیرا ازدواج‌های آن‌ها ممکن است خارج از چارچوب ثبت محضری انجام شود و وارد سامانه‌های بهداشت و غربالگری استاندارد نشوند.

به گفته دکتر بدیعی، برخی خانواده‌های ایرانی فقط به عقد شرعی اکتفا می‌کنند و عقد محضری ندارند؛ در نتیجه بررسی‌های لازم برای تالاسمی ماژور انجام نمی‌شود و ممکن است در ریسک تولد فرزند مبتلا قرار بگیرند.

علاوه بر این، وی به خانواده‌هایی اشاره کرد که تشخیص پیش از تولد را انجام داده‌اند اما با تکرار روند سقط، ممکن است از برنامه پیشگیرانه خسته شوند و در ادامه بدون تشخیص پیش از تولد اقدام به بارداری کنند.

دکتر بدیعی در پایان تاکید کرد: با وجود موفقیت‌ها، همچنان نیازمند تلاش بیشتر تیم‌های درگیر برای پیشگیری از موارد جدید تالاسمی، به‌ویژه در گروه‌های آسیب‌پذیرتر هستیم.

....................................................................................................................................................

از ارگونومی تا استادی؛ نگاهی به مسیر علمی و دغدغه‌های یک بانوی متعّلم و پژوهشگر

وب دا: در سال ۱۳۶۸، شهرستان سبزوار زادگاه استادی شد که امروز نامش با ارگونومی گره خورده است؛ دکتر زهرا شریفی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، از علاقه‌ی زودهنگام به ارگونومی در دوران کاردانی تا اخذ مدرک دکتری و جایگاه استادی، مسیری پر افتخار را طی کرده و این گفتگو، بهانه‌ای است تا نگاهی به فعالیت‌های پژوهشی، چالش‌های پیش رو و چشم‌انداز این استاد جوان برای ارتقای فضای علمی دانشگاه بیندازیم.

دکتر شریفی که دوران پر فراز و نشیب تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در سبزوار سپری کرده در سال ۱۳۸۶ با اشتیاقی وصف‌ناپذیر قدم به دنیای علم در دانشگاه علوم پزشکی سبزوار گذاشت و رشته کاردانی بهداشت حرفه‌ای، سرآغاز سفری بود که او را به سوی دنیای شگفت‌انگیز ارگونومی رهنمون شد.

علاقه‌ی دکتر شریفی به این حوزه، آنچنان عمیق بود که رؤیای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد را در سر پروراند و بلافاصله پس از اتمام کارشناسی، دل به دریای علم در دانشگاه علوم توانبخشی تهران زد و در سال ۱۳۹۳، با کوله‌باری از دانش ارگونومی، گام به دنیای حرفه‌ای گذاشت. اما این پایان راه نبود و او با اراده‌ای پولادین، در سال ۱۴۰۴، مدرک دکتری خود را در رشته ارگونومی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز دریافت کرد و فصل جدیدی را در زندگی علمی خود گشود.

مسیر شغلی؛ از جوانی تا استادی

اولین روزهای اردیبهشت سال ۱۳۹۴، نقطه‌ی عطفی در زندگی دکتر شریفی بود. او با پیوستن به جمع اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، عنوان جوان‌ترین عضو هیئت علمی را به خود اختصاص داد. این آغاز فروتنانه‌ای بود برای مسیری پر افتخار که او را در نهایت به جایگاه استادی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد رساند. در شهریور ۱۴۰۴، با پایان مقطع دکتری، او به عنوان استادیار، فصل تازه‌ای از فعالیت‌های آموزشی خود را در این دانشگاه آغاز کرد.

تحول در دانشگاه؛ رؤیای دکتر شریفی

تجربه‌ی سال‌ها حضور در فضای دانشگاه، دکتر شریفی را به این باور رسانده است که برای ارتقای کیفیت در آموزش و پژوهش، اقدامات اساسی لازم است.

او بر این باور است که تقویت همکاری میان دانشکده‌ها، برگزاری دوره‌های آموزشی مستمر برای اساتید و کارکنان، ارتقای زیرساخت‌های پژوهشی و آموزشی، و ترویج فرهنگ مشارکت و همفکری، می‌تواند فضایی پویا و پرنشاط در دانشگاه ایجاد کند. دکتر شریفی تأکید می‌کند که فراهم کردن فضایی برای شنیده شدن ایده‌ها و نظرات کارکنان و دانشجویان، گامی بلند در جهت افزایش انگیزه و بهبود کیفیت فعالیت‌ها خواهد بود.

هماهنگی سه‌گانه؛ آموزش، درمان و پژوهش

دکتر شریفی، هماهنگی و ارتباط میان آموزش، درمان و پژوهش را برای یک دانشگاه حیاتی می‌داند و معتقد است که این سه حوزه، مکمل یکدیگرند و بدون ارتباط تنگاتنگ، هیچ‌کدام به کمال نخواهند رسید. آموزش بدون پژوهش و به‌کارگیری در درمان، ناقص است؛ پژوهش بدون انتقال دانش به نسل بعد، محدود می‌ماند؛ و درمان بدون پشتوانه‌ی علمی و آموزشی، کیفیت لازم را نخواهد داشت. بنابراین، به جای اولویت‌بندی، باید بر تعامل و هم‌افزایی این سه حوزه تمرکز کرد تا دانشگاه بتواند در هر سه زمینه، اثربخش و پایدار عمل نماید.

استاد موفق؛ آمیزه‌ای از دانش و اخلاق

از دیدگاه دکتر شریفی، یک استاد موفق، تنها صاحب دانش و تخصص نیست، بلکه کسی است که می‌تواند دانش خود را به بهترین شکل به دانشجویان منتقل کند. او باید روحیه‌ی پژوهشگری و نوآوری داشته باشد، اخلاق حرفه‌ای را سرلوحه‌ی کار خود قرار دهد، توانایی همکاری تیمی را داشته باشد و در مواجهه با چالش‌های مختلف، انعطاف‌پذیر باشد.

چالش‌ها و پیروزی‌ها؛ داستانی از اراده

مسیر تحصیل و فعالیت شغلی، همواره هموار نیست و دکتر شریفی نیز از این قاعده مستثنی نبود. محدودیت منابع، حجم بالای مسئولیت‌ها و فشارهای زمانی، بخشی از چالش‌هایی بود که او با آن‌ها روبرو شد و حتی ازدواج و ادامه‌ی تحصیل در مقطع دکتری در حالی که فرزند کوچکی در آغوش داشت، بر این چالش‌ها افزود. اما دکتر شریفی با برنامه‌ریزی دقیق، اولویت‌بندی هوشمندانه، بهره‌گیری از تجربیات ارزشمند همکاران و نگاهی حل‌مسئله‌محور، هر مانع را به فرصتی برای یادگیری تبدیل کرد.

خانواده؛ ستون استوار موفقیت

در این میان، نقش خانواده، نقشی بی‌بدیل است و دکتر شریفی، حمایت عاطفی و انگیزه‌دهی پدر و مادرش را، زمینه‌ساز رشد و یادگیری خود می‌داند.

همچنین، صبر و همراهی همسر و فرزند کوچک او، به‌ویژه در دوران پر مشغله‌ی مقطع دکتری، امکان تمرکز و ادامه‌ی مسیر علمی را برای او میسر ساخته است. خانواده، همانند ستونی استوار، در تمام مراحل پیشرفت تحصیلی و کاری او، همراه و یاری‌گر بوده‌اند.

 

Top of Form

.............................................

روان‌شناس بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر نقش کلیدی روان‌شناسی در بهبود سلامت عمومی، گفت: بخش مهمی از بار بیماری‌ها، تجربه بیماران و حتی کیفیت عملکرد کارکنان درمان تحت تأثیر عوامل روانی و رفتاری قرار دارد و مداخلات علمی روان‌شناسان در پیشگیری و ارتقای سلامت نقشی حیاتی ایفا می‌کند.

دکتر فرشاد شیبانی روان‌شناس بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتگو با وب دا به مناسبت نهم اردیبهشت ماه و روز روانشناس، به نقش بنیادین روان‌شناسی در نظام سلامت، تأکید کرد و افزود: جایگاه روان‌شناسی فقط به دلیل وجود اختلالات روانی نیست؛ بلکه از آنجا اهمیت پیدا می‌کند که سلامت انسان مجموعه‌ای صرفاً زیستی نیست و عوامل روانی و رفتاری نقش تعیین‌کننده‌ای در آن دارند.

به گفته دکتر شیبانی، مطالعات جهانی بار بیماری‌ها (Global Burden of Disease) نشان می‌دهد که بخش مهمی از بیماری‌های مزمن از جمله بیماری‌های قلبی–عروقی، دیابت، مصرف مواد و آسیب‌های ناشی از رفتارهای پرخطر، ارتباط مستقیم با سبک زندگی و الگوهای رفتاری دارند و بدون مداخله‌های روان‌شناختی، اصلاح این الگوها بسیار دشوار است.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: متغیرهایی همچون اضطراب، افسردگی، ادراک فرد از بیماری و کیفیت حمایت اجتماعی می‌توانند روند درمان را به‌طور چشمگیری تحت تأثیر قرار دهند و بر سرعت بهبود و پایبندی به پروتکل‌های درمانی اثر بگذارند.

دکتر شیبانی، همچنین گفت: مطالعات متعدد درباره فرسودگی شغلی در گروه‌های درمانی نشان داده‌اند فشار روانی می‌تواند دقت تصمیم‌گیری بالینی را کاهش داده و احتمال خطای حرفه‌ای را افزایش دهد. از این رو توجه به سلامت روان کارکنان یکی از مؤلفه‌های تضمین کیفیت خدمات درمانی محسوب می‌شود، در همین راستا امروزه نظام‌های سلامت پیشرو با تکیه بر رویکرد زیستی–روانی–اجتماعی تلاش می‌کنند سلامت را در چارچوبی جامع‌تر و واقع‌بینانه‌تر درک کنند.

نقش روان‌شناسان در پیشگیری اولیه از مشکلات روانی

دکتر شیبانی در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت پیشگیری اولیه از مشکلات روانی اشاره کرد و گفت: پیشگیری زمانی اثربخش است که مبتنی بر شواهد و متناسب با نیاز هر گروه هدف طراحی شود، در همین ارتباط و براساس گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مشکلات شایع روانی در محیط‌های آموزشی و درمانی «قابل پیشگیری» هستند. لذا مداخلات به‌موقع می‌توانند احتمال تبدیل مشکلات خفیف به اختلال کامل را تا ۵۰ درصد کاهش دهند.

به گفته شیبانی، تحقیقات دانشگاهی نشان داده‌اند برنامه‌هایی که بر اساس نیاز اختصاصی دانشجویان، کارکنان درمان و اعضای هیأت علمی طراحی می‌شوند، اثربخشی‌شان دو تا سه برابر افزایش می‌یابد و در برخی مطالعات، برنامه‌های هدفمند توانسته‌اند علائم اضطراب و افسردگی را بین ۱۵ تا ۳۰ درصد کاهش دهند.

دکتر شیبانی همچنین گفت: یکی از یافته‌های ثابت مطالعات این است که بیش از ۶۰ درصد دانشجویان با وجود داشتن علائم به دلیل ترس از قضاوت به خدمات مراجعه نمی‌کنند.» او تأکید کرد کاهش انگ و افزایش دسترس‌پذیری خدمات باعث دو برابر شدن مراجعه زودهنگام می‌شود. لذا روان‌شناسان نقش کلیدی در ایجاد فرهنگ مراجعه، اصلاح مسیرهای ارجاع و فراهم‌کردن محیطی امن برای دریافت خدمات دارند.

تفاوت نقش روانشناس با روانپزشک

دکتر شیبانی در بخش دیگری از سخنان خود به تفاوت نقش روانشناس با روانپزشک اشاره کرد و افزود: در نظام درمان، روان‌پزشک و روان‌شناس بالینی دو تخصص مکمل هستند که هر دو با اختلالات روانی سروکار دارند، اما از مسیرهای آموزشی و درمانی متفاوتی وارد موضوع می‌شوند.

این متخصص حوزه روانشناسی ادامه داد: روان‌پزشکی شاخه‌ای از پزشکی است و نگاه آن بیشتر بر ابعاد زیستی و عصبی اختلالات روانی متمرکز است. در شرایطی که شدت علائم بالاست یا عوامل زیستی نقش مهمی دارند مثل افسردگی شدید، اختلال دوقطبی، روان‌پریشی یا برخی اختلالات اضطرابی تنظیم درمان دارویی می‌تواند بخش مهمی از درمان باشد. روان‌پزشک می‌تواند دارو تجویز کند، وضعیت زیستی و عوارض دارو را پایش کند و در موارد حاد به پایدار شدن علائم کمک کند. در عین حال، برخی از روان‌پزشکان آموزش روان‌درمانی نیز دیده‌اند و علاوه بر درمان دارویی، روان‌درمانی هم انجام می‌دهند، اما روان‌شناسی بالینی بیشتر بر این موضوع تمرکز دارد که فرد چگونه فکر می‌کند، احساس می‌کند و رفتار می‌کند و چه الگوهایی باعث تداوم مشکل شده‌اند. در روان‌درمانی، روان‌شناس به فرد کمک می‌کند تا الگوهای فکری ناکارآمد را شناسایی و اصلاح کند  و مهارت‌های تنظیم هیجان و مدیریت استرس را تقویت ، الگوهای رفتاری ناسازگار را تغییر دهد و مسائل بین‌فردی، سوگ، تعارض‌ها یا تجربه‌های آسیب‌زا را پردازش کند. لذا هدف این فرایند ایجاد تغییرات پایدار در شیوه‌ی مواجهه فرد با مسائل زندگی است.

به گفته دکتر شیبانی، پژوهش‌های بالینی نشان می‌دهد که در بسیاری از اختلالات، در موارد خفیف تا متوسط، روان‌درمانی به‌تنهایی می‌تواند بسیار مؤثر باشد و در موارد شدیدتر، ترکیب دارودرمانی و روان‌درمانی معمولاً بهترین نتیجه را ایجاد می‌کند. به همین دلیل در بسیاری از نظام‌های درمانی، همکاری روان‌پزشک و روان‌شناس به عنوان بخشی از یک رویکرد جامع به سلامت روان در نظر گرفته می‌شود.

نقش مداخلات روانشناختی بر مدیریت مصرف دارو

روان‌شناس بالینی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تاکید کرد: هدف مداخلات روانشناختی لزوماً کاهش دارو نیست، بلکه کمک به استفاده دقیق‌تر و پایدارتر از درمان است. روان‌درمانی از چند مسیر می‌تواند به این موضوع کمک کند: نخست اینکه به تفکیک بهتر علائمی که بیشتر تحت تأثیر استرس، روابط یا سبک زندگی هستند از علائمی که نیازمند درمان دارویی‌اند کمک می‌کند. دوم اینکه با اصلاح عوامل زمینه‌ساز مشکل؛ مثل الگوهای فکری ناکارآمد، مهارت‌های ضعیف تنظیم هیجان یا تعارض‌های بین‌فردی احتمال عود علائم کاهش می‌یابد. سوم اینکه با افزایش مهارت‌های فرد برای مدیریت هیجان، استرس و روابط، وابستگی صرف به دارو کمتر می‌شود و درمان می‌تواند پایدارتر پیش برود.

خدمات کارگروه سلامت روان دانشگاه

     دکتر شیبانی در بخش دیگری از توضیحات خود به خدمات کارگروه سلامت روان دانشگاه اشاره کرد و گفت: کارگروه سلامت روان در بحران نیز که از زمان جنگ 12 روزه و زیر نظر گروه روانپزشکی و روانشناسی بالینی کار خود را آغاز کرده، با توجه به پیش بینی احتمالی وقوع جنگ، در طی چند ماه اخیر به آموزش موضوعات مهمی از جمله کمک های اولیه روانشناختی (PFA) و مداخلات تاب آورانه، مدیریت استرس در بحران پرداخته است.

وی افزود: یکی دیگر از اقدامات مهم در دوران بحران، غربالگری سلامت روان جهت تشخیص افراد آسیب پذیر و ارجاع و درمان دارویی یا روانشناختی است که این خدمت در کلینیک و بیمارستان فوق تخصصی ابن سینا درحال انجام است. این خدمات شامل مشاوره و روان‌درمانی برای آسیب‌دیدگان از تروماهای جنگ، به‌ ویژه اختلال استرس حاد (ASD)، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و همچنین حمایت‌های روانی از آسیب دیدگان می باشد.

دبیرکارگروه سلامت روان دربحران دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در کنار این اقدامات، گروه روانپزشکی و روانشناسی با برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی تخصصی برای کادر درمان، اعم از پزشکان، پرستاران و نیروهای امدادی، دانش و مهارت لازم را برای مواجهه با بحران‌های روانی ناشی از جنگ و ارائه مراقبت‌های حمایتی فراهم آورده و پروتکل‌های کاربردی برای مدیریت این شرایط تدوین کرده است. 

وی اضافه کرد: مدیریت استرس بیماران روانپزشکی و خانواده های این عزیزان در شرایط بحران نیز از اقدامات دیگر اساتید و دستیاران در بخش های مختلف بیمارستان می باشد. دستیاران گروه روانپزشکی نیز، در برنامه‌های داوطلبانه، گروه‌های حمایتی و کمک به کادر درمانی مشارکت فعال دارند. همچنین در دوران جنگ رمضان تهیه محتوای روانشناختی، تولید ویدیوها و پادکست های آموزش های روانشناختی نیز توسط اعضای کارگروه سلامت روان در بحران دانشگاه و با همکاری روابط عمومی دانشگاه درحال انجام است. این محتواهای آموزشی جهت استفاده شهروندان و هموطنان عزیز در اختیار سازمان ها و نهادهایی از جمله شهرداری مشهد، آستان قدس رضوی قرار می گیرد.

  دکتر شیبانی در پایان تاکید کرد: گروه روانپزشکی و روانشناسی بالینی و کارگروه سلامت روان در بحران دانشگاه، حفظ سلامت روان جامعه و کادر سلامت را وظیفه خود می داند و در این راستا می کوشد و امید آنکه تجارب ارزشمند این دوران، الهام بخش تقویت همکاری ها و توسعه دانش و خدمات در حوزه سلامت روان باشد و برای کشور عزیزمان آرامش، همبستگی و کامیابی روزافزون آرزو می شود.

 

...........................................

...........................................................................

 

مدیر گروه ژنتیک و پزشکی مولکولی دانشکده پزشکی مشهد، به مناسبت هفته جهانی تالاسمی گفت: برنامه تشخیص پیش از تولد (PND) در ایران، که با همکاری نزدیک متخصصان ژنتیک، مراکز بهداشت و خانواده‌ها اجرا می‌شود، امکان شناسایی به موقع ناقلین و جنین‌های مبتلا به تالاسمی را فراهم می‌آورد.

دکتر محمدرضا عباس‌زادگان، در گفتگو با وب دا، در تبیین ماهیت تالاسمی ماژور، این بیماری را ناشی از جهش در کروموزوم ۱۱ و ژن بتاگلوبین دانست که منجر به عدم تولید پروتئین‌های لازم برای زنجیره هموگلوبین می‌شود و در ادامه توضیح داد: نقص در اکسیژن‌رسانی خون، موجب خون‌سازی غیرعملکردی در استخوان‌ها شده و تغییرات ظاهری شدیدی از جمله برآمدگی پیشانی و تغییر ابعاد جمجمه را در مبتلایان ایجاد می‌کند.

این استاد دانشگاه، سپس به پیامدهای ثانویه این بیماری اشاره کرد و افزود: نیاز به تزریق ماهانه خون برای بقای بیماران، منجر به تجمع آهن در کبد و طحال می‌شود که در نهایت تخریب بافتی و ضرورت جراحی طحال را در پی دارد.
دکتر عباس‌زادگان همچنین، با بیان اینکه کشور ایران با بهره‌گیری از مراکز مشاوره ژنتیک و برنامه‌های کشوری، به عنوان الگو در پیشگیری از تالاسمی در سطح جهان (WHO) شناخته شده، تأکید کرد: تداوم این موفقیت مستلزم دسترسی آسان زوجین ناقل به آزمایشگاه‌های دارای مجوز وزارت بهداشت و پوشش مالی مناسب برای مراحل تشخیص پیش از تولد (PND) است.

محدودیت‌های مالی و عدم پوشش کامل بیمه‌ای؛ چالش های پیش رو
مدیر گروه ژنتیک و پزشکی مولکولی دانشکده پزشکی مشهد، با اشاره به چالش‌های پیش روی برنامه‌های کشوری پیشگیری از تالاسمی، بر تأثیر مستقیم محدودیت‌های مالی و عدم پوشش کامل بیمه‌ای بر کاهش نرخ تشخیص‌های قبل از تولد (PND) تاکید کرد و گفت: آمارهای مربوط به استان خراسان رضوی، در سال 1404 نشان می دهد که از میان حدود ۱۵۰۰ زوج ناقل یا مشکوک به تالاسمی مینور در این استان، تنها ۶۰ درصد موفق به انجام مرحله اول تشخیص قبل از تولد (شناسایی جهش در زوجین) شده اند و۴۰ درصد باقی‌مانده، به دلیل عدم پوشش کامل هزینه‌ها توسط بیمه‌ها و نبود کمک‌هزینه‌های قبلی وزارت بهداشت، قادر به انجام این آزمایش‌ها نیستند.
این استاد باسابقه دانشگاه اضافه کرد: عدم انجام مرحله اول تشخیص بیماری تالاسمی، شناسایی جهش در دوران بارداری را با محدودیت زمانی شدید مواجه کرده و ریسک بروز خطا را افزایش می‌دهد.
آمار سقط‌های درمانی و الگوی جهانی ایران

دکتر عباس‌زادگان با ارائه آماری از سال گذشته (1404)، اعلام کرد: از ۲۳ جنین مبتلا به تالاسمی ماژور شناسایی شده، ۲۱ مورد (معادل ۹۱ درصد) با مجوز پزشک قانونی و طبق ضوابط شرعی و قانونی، تحت سقط درمانی قرار گرفته‌اند.

وی دلیل عدم سقط در دو مورد باقی‌مانده را مسائل فرهنگی و محدودیت‌های مالی برای انجام مرحله دوم تشخیص جنین عنوان کرد.
این متخصص حوزه ژنتیک خاطرنشان کرد: علیرغم چالش‌های موجود، ایران به عنوان الگو در پیشگیری از تالاسمی توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) ثبت شده و کشور ما توانسته با ایجاد مراکز مشاوره ژنتیک در سراسر کشور و ارائه راهنمایی‌های دقیق به زوجین ناقل، گامی بلند در جهت پیشگیری از تولد نوزادان مبتلا به تالاسمی ماژور بردارد و این دستاورد ملی، ایران را به الگویی موفق برای سازمان بهداشت جهانی تبدیل کرده است.

مدیر گروه ژنتیک و پزشکی مولکولی دانشکده پزشکی مشهد، با اشاره به زیرساخت‌های فراهم شده در کشور، بیان داشت: خوشبختانه امروزه در اقصی نقاط کشور مراکز مشاوره ژنتیک فعال هستند که راهنمایی‌های لازم را به زوجین ناقل تالاسمی ارائه می‌دهند و برنامه پیشگیری از تالاسمی، یک برنامه کشوری است که حتی پیش از ازدواج، با انجام آزمایش‌های خون‌شناسی، ناقلین تالاسمی مینور را شناسایی و به مراکز تخصصی تشخیص قبل از تولد معرفی می‌کند.

وی افزود: در تمام استان‌های کشور، مراکز آزمایشگاهی تشخیص ژنتیکی تالاسمی دایر هستند و ما توانسته‌ایم ۲۲ جهش شایع تالاسمی را که در مناطق مختلف کشور پراکنده هستند، شناسایی و قابلیت بررسی آن‌ها را فراهم کنیم. این امر نه تنها به دقت تشخیص کمک کرده، بلکه باعث کاهش هزینه‌های تشخیص نیز شده است.

دکتر عباس‌زادگان با تأکید بر اهمیت سرمایه‌گذاری در حوزه پیشگیری از بیماری ها، گفت: همانطور که گفته می‌شود، پیشگیری بهتر از درمان است و اگر ما سرمایه‌گذاری لازم را برای پیشگیری انجام دهیم، قطعا نتایج مثبت و ماندگاری را شاهد خواهیم بود. با این سرمایه‌گذاری، می‌توانیم برنامه‌های مؤثری را برای زوجین ناقل تالاسمی و خانواده‌های نگران، جهت پیشگیری از تولد تالاسمی ماژور، تدوین و اجرا کنیم.

...........................................................................................................................................

...................................................

دکترمحمد عباسی تشنیزی، مجری یک طرح تحقیقاتی در بیمارستان امام رضا (ع) مشهد، گفت: مقایسه گذشته‌نگر ۴۰ بیمار دریافت‌کننده دریچه‌های مکانیکی CardiaMed و St. Jude در جراحی تعویض دریچه میترال، نشان‌دهنده عملکرد بالینی و همودینامیکی مشابه این دو پروتز در پیامدهای زودهنگام است که انتخاب را به شرایط بیمار و جراح واگذار می‌کند.

محمد عباسی تشنیزی درباره طرح پژوهشی بررسی مقایسه‌ای عملکرد همودینامیکی و پیامدهای بالینی زودهنگام دریچه‌های مکانیکی CardiaMed و St. Jude در جراحی تعویض دریچه میترال توضیح داد: این طرح به بررسی یکی از تصمیم‌های حیاتی در جراحی قلب می‌پردازد؛ انتخاب بهترین نوع دریچه مکانیکی برای بیمارانی که نیاز به تعویض دریچه میترال دارند.

وی با اشاره به روش تحقیق افزود: در این مطالعه گذشته‌نگر، اطلاعات ۴۰ بیمار بزرگسال که بین سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ تحت جراحی تعویض دریچه میترال قرار گرفته بودند، مورد بررسی قرار گرفت. دو نوع دریچه CardiaMed و St. Jude که از گزینه‌های رایج در جراحی قلب محسوب می‌شوند، از نظر عملکرد و پیامدهای اولیه پس از عمل مقایسه شدند.

دکتر تشنیزی در تشریح نتایج بیان کرد: نتایج نشان داد که وضعیت بیماران در هر دو گروه، چه از نظر شرایط پایه و چه روند بهبودی پس از عمل، بسیار مشابه بوده است. میزان نشت پاراولولاریک، بروز آریتمی‌ها، فیبریلاسیون دهلیزی، یا علائم دیگری مانند فشار خون بالای ریوی در دو نوع دریچه تفاوت قابل‌توجهی نداشت. همچنین هیچ موردی از نشت متوسط یا شدید گزارش نشد که این امر نشان‌دهنده عملکرد مناسب هر دو پروتز است.

وی در خصوص شاخص‌های همودینامیکی گفت: در بررسی شاخص‌های همودینامیکی، گرادیان دریچه‌ای تنها متغیری بود که تفاوت نسبی بین دو گروه نشان داد. این تفاوت در تحلیل اولیه معنادار به نظر می‌رسید، اما پس از کنترل عوامل زمینه‌ای بیماران، اهمیت آماری آن کاهش یافته و به سطح مرزی رسید. این یافته نشان می‌دهد که شرایط فردی بیماران بیش از نوع دریچه در میزان گرادیان نقش دارد.

مجری این طرح همچنین گفت: بر اساس یافته‌های این مطالعه، هر دو دریچه CardiaMed و St. Jude عملکرد بالینی و همودینامیکی قابل‌قبولی دارند، این بدان معناست که جراح می‌تواند با در نظر گرفتن وضعیت بیمار، تجربه تیم درمان و شرایط دسترسی، هر یک از این دو گزینه را انتخاب کند.

وی در پایان توصیه کرد: برای ارزیابی دقیق‌تر نتایج میانی و بلندمدت این دو دریچه، مطالعات آینده باید با نمونه‌های بزرگ‌تر و پیگیری طولانی‌مدت‌تری انجام شود. طرح مذکور با کد تحقیقاتی4040076 به ثبت رسیده است.

لینک گوگل اسکالر مجری: حتما در خبر درج شود

https://scholar.google.com/citations?user=ZN5BhMoAAAAJ&hl=en

.............................................................................................................................................................................

استاد پیشکسوت گروه میکروب‌شناسی و ویروس‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در تشریح اهمیت و جایگاه علوم آزمایشگاهی در عرصه پزشکی نوین، گفت: علوم آزمایشگاهی، مجموعه‌ای جامع از دانش‌هاست که با بررسی بافت‌ها، سلول‌ها، مایعات و حتی گازهای بدن انسان و حیوان، نقش حیاتی در تشخیص سلامتی و بیماری ایفا می‌کند.

دکتر عبدالمجید فتی، در گفتگو با وب دا، با اشاره به ریشه‌های تاریخی این علم، افزود: حکیمان بزرگی چون ابن سینا و رازی نیز در گذشته از روش‌های آزمایشی ابتدایی برای تشخیص بیماری‌ها بهره می‌جستند.

این استاد پیشکسوت ، رشته علوم آزمایشگاهی را اقیانوسی از دانش معرفی کرد که شامل؛ زیرشاخه‌هایی چون آسیب‌شناسی، انگل‌شناسی، ایمنی‌شناسی، باکتری‌شناسی، بیوشیمی، خون‌شناسی، سلول‌شناسی، سم‌شناسی، قارچ‌شناسی، ویروس‌شناسی و هورمون‌شناسی می‌شود و توضیح داد که این آزمایش‌ها تمامی اجزای بدن، از موی سر تا ناخن پا، و همچنین ترشحات و مواد دفعی را در بر می‌گیرند.

دکتر فتی همچنین گفت: این آزمایش‌ها با استفاده از دستگاه‌های پیشرفته و دقیقی انجام می‌شوند که نیازمند سرمایه‌گذاری هنگفت برای تهیه و نگهداری هستند.

وی بر اهمیت تشخیص سلامتی نیز تأکید کرد و گفت: حتی افرادی که ظاهراً سالم هستند، به‌ویژه در سنین میانسالی و کهنسالی، باید سالانه یا دوبار در سال با مراجعه به پزشک و انجام آزمایش‌های تشخیصی، از وضعیت سلامتی خود و بیماری‌های پنهان احتمالی آگاه شوند.

ظرفیت‌های علوم آزمایشگاهی در مشهد

دکتر فتی در خصوص وضعیت علوم آزمایشگاهی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار داشت: خوشبختانه، مشهد دارای آزمایشگاه‌های تخصصی متعددی است که قادر به انجام صدها نوع آزمایش تشخیصی هستند. حتی در موارد نادر که نیاز به تجهیزات فوق تخصصی باشد، از طریق همکاری‌های داخلی و بین‌المللی این نیاز برطرف می‌شود.

وی همچنین به ظرفیت‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اشاره کرد و افزود: اساتید ما در دانشکده‌های پزشکی، پیراپزشکی و بیمارستان‌های دانشگاهی، علاوه بر آموزش دانشجویان داخلی، قادر به تربیت دانشجویان رشته‌های مختلف علوم آزمایشگاهی از کشورهای خارجی و غیرفارسی‌زبان نیز هستند.

استاد پیشکسوت گروه میکروب‌شناسی و ویروس‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در پایان، ضمن تبریک روز علوم آزمایشگاهی به تمامی همکاران خود در سراسر ایران، برای آنان آرزوی سلامتی، موفقیت روزافزون و برای کشور عزیزمان ایران، سربلندی نمود.

..................................................................................................................................

سرفه در بارداری غالباً بی‌خطر است؛ اما در صورت علائم هشدار نیاز به مراجعه فوری دارد

مدیر گروه و فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: سرفه در خانم‌های باردار می‌تواند به علت تغییرات هورمونی و فیزیولوژیکی ایجاد شود و در بیشتر موارد بی‌عارضه و کم‌اهمیت است؛ بنابراین انتظار می‌رود مادران باردار با مشاهده سرفه‌های کوتاه‌مدت (زیر دو هفته) و بدون تب، نگرانی بی‌مورد نداشته باشند.

دکتر فرحزاد جباری در گفتگو با وب دا، با اشاره به اینکه سرفه‌های کوتاه‌مدت اغلب به دلیل تحریکات حلقی رخ می‌دهد، اظهار کرد: علت این موضوع می‌تواند تغییرات ایجادشده در بدن مادر در اثر هورمون‌ها باشد. همچنین در سه‌ماهه دوم و سوم بارداری، با رشد جنین و افزایش حجم رحم، فشار بیشتری روی معده ایجاد می‌شود و همین امر می‌تواند سبب بازگشت اسید معده شود؛ نتیجه آن ایجاد سرفه‌های شبانه هنگام دراز کشیدن است.

وی افزود: در این شرایط، سرفه‌ها معمولاً مشکل‌دار نیستند و حتی ممکن است ناشی از ریفلاکس اسید باشند، ضمن اینکه ممکن است سرفه به دلیل عود بیماری زمینه‌ای مانند آسم باشد که در دوران بارداری احتمال تشدید آن وجود دارد و در این صورت لازم است مادران داروهای خود را قطع نکنند و تحت نظر پزشک معالج مصرف دارو را ادامه دهند؛ زیرا داروها با هدف کمک به سلامت مادر و جنین و رسیدن اکسیژن کافی به جنین تجویز می‌شوند و قطع خودسرانه می‌تواند خطرساز باشد.

نقش آلرژی و عفونت‌های ویروسی

این استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره احتمال ایجاد سرفه از مسیر آلرژی گفت: اگر فرد پیش‌تر زمینه آلرژی داشته باشد، به‌ویژه با تشدید علائم در فصل‌های بهار و تابستان، ممکن است گرفتگی بینی، تحریک، ترشحات حلقی و در نهایت تنفس دهانی رخ دهد که منجر به بروز سرفه می‌شود.

دکتر جباری ادامه داد: سرفه در بارداری می‌تواند ناشی از عفونت‌های ویروسی شایع باشد و گاهی با بی‌حالی و تب خیلی مختصر همراه است. وی تأکید کرد که در چنین مواردی لزومی به شروع خودسرانه آنتی‌بیوتیک‌ها نیست؛ چون معمولاً علت، نیاز به درمان‌های متفاوت و جدی‌تری ندارد و آنتی‌بیوتیک بی‌رویه توصیه نمی‌شود.

علائمی که نیازمند بررسی فوری است

دکتر جباری در عین حال،  درباره علائم هشدار تأکید کرد: اگر سرفه بیش از دو هفته طول کشید و همراه با تب شدید باشد، یا علائم به‌صورت قابل توجه تشدید شوند، باید به پزشک مراجعه شود. همچنین خلط خونی و/یا درد قفسه سینه می‌تواند از نشانه‌های مهم باشد و در موارد حاد و ناگهانی، موضوعاتی مانند آمبولی ریه را مطرح می‌کند که نیازمند اقدام فوری و مراجعه سریع به اورژانس است.

وی خاطرنشان کرد: به طور کلی سرفه در دوران بارداری در بسیاری از موارد علت‌های هورمونی، ریفلاکس یا آلرژیک دارد و کوتاه‌مدت است؛ اما هر زمان که سرفه طولانی شد یا با تب شدید، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا خلط خونی همراه گشت، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

..............................................................................................................

عضو هیأت علمی ( استادیار) دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص به‌موقع ضایعات پوستی در دوران بارداری گفت: بروز هرگونه ضایعه پوستی یا خارش در بدن مادران باردار نیازمند بررسی تخصصی است و بر خود درمانی در این شرایط هم تاکید می شود.

دکتر محمدعلی کراچیان در حاشیه سمینار علمی یک‌روزه «مروری بر اورژانس‌ها و اختلالات آلرژیک در دوران بارداری» در گفتگو با وب دا اظهار کرد: در مواجهه با ضایعات پوستی در دوران بارداری، نخستین نکته برای تشخیص، تعیین ترتیب بروز علائم است؛ اینکه آیا ابتدا ضایعه پوستی ایجاد شده و سپس خارش بروز کرده یا ابتدا خارش وجود داشته و پس از آن ضایعه پوستی ظاهر شده است.

وی افزود: اگر ابتدا ضایعه پوستی ایجاد شود و سپس خارش به آن اضافه شود، به احتمال زیاد با یک اختلال پوستی مواجه هستیم و بیمار باید حتماً به متخصص پوست مراجعه کند. اما اگر ابتدا خارش ایجاد شده و در پی آن، ضایعه پوستی در اثر خاراندن یا به‌دنبال خارش ظاهر شود، ممکن است علل داخلی در بروز آن نقش داشته باشند که در این صورت نیز نیاز به بررسی پزشکی وجود دارد.

این متخصص پوست با اشاره به اهمیت ویژه ضایعات تاولی در دوران بارداری تصریح کرد: در صورت بروز ضایعه تاولی، مراجعه فوری به متخصص پوست برای نمونه‌برداری و بررسی‌های تکمیلی ضروری است، زیرا این نوع ضایعات می‌تواند با احتمال درگیری پوست نوزاد همراه باشد.

 به گفته دکتر کراچیان، هرچند این وضعیت معمولاً کشندگی برای مادر یا نوزاد ندارد، اما نگرانی‌هایی برای خانواده ایجاد می‌کند که نیازمند ارزیابی تخصصی است. همچنین بسیاری از ضایعات پوستی که در دوران بارداری بروز می‌کنند، احتمال عود در بارداری‌های بعدی را دارند؛ از این رو اهمیت تشخیص و ثبت دقیق آن‌ها در مقایسه با افراد غیر باردار دوچندان است.

وی خاطرنشان کرد: برخی از این اختلالات ممکن است با احتمال درگیری جنین همراه باشند، هرچند در اغلب موارد وضعیت اورژانسی محسوب نمی‌شوند، اما بررسی در اسرع وقت توصیه می‌شود.

وی همچنین درباره مصرف دارو در دوران بارداری هشدار داد و گفت: با توجه به شرایط خاص بارداری، همه داروهای رایج پوستی لزوماً برای مادران باردار ایمن نیستند. بنابراین زنان باردار در صورت بروز ضایعه پوستی باید از خوددرمانی پرهیز کرده و پیش از مصرف هرگونه دارو با پزشک مشورت کنند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: مراجعه به‌موقع به متخصص پوست، مهم‌ترین اقدام در مواجهه با ضایعات پوستی دوران بارداری است و می‌تواند از بروز عوارض احتمالی برای مادر و جنین پیشگیری کند.

.......................................................................................................................................

عضو هیأت علمی ( استادیار) دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه در حاملگی اولویت اصلی پرهیز از مصرف هر دارو است، افزود: گاهی شدت بیماری یا عوارض آن برای مادر و جنین به حدی می‌رسد که پزشک ناگزیر به تجویز دارو می‌شود و در این شرایط باید داروی انتخاب‌شده کم‌عارضه برای مادر و جنین و صرفاً با نظر پزشک استفاده شود.

دکتر سمانه کوزه‌گران در حاشیه سمینار علمی یک‌روزه " مروری بر اورژانس‌ها و اختلالات آلرژیک در دوران بارداری" در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: در بحث مصرف دارو در بارداری، ترجیح این است که تا حد امکان هیچ دارویی استفاده نشود؛ به‌خصوص در سه‌ماهه اول. با این حال، اگر عوارض بیماری و شدت آن بتواند بر وضعیت مادر و جنین اثر بگذارد، ممکن است پزشک تصمیم بگیرد دارو تجویز شود و در این حالت باید داروی موردنظر بر اساس کمترین عارضه برای مادر و جنین انتخاب شود و از مصرف خودسرانه داروها جدا پرهیز گردد.

این پزشک متخصص تاکید کرد: توصیه‌های غیرپزشکی مانند نظر اطرافیان مبنی بر اینکه " در بارداری دارو مصرف نکن" ، نباید مبنای تصمیم قرار گیرد و اگر پزشک متخصص زنان یا فوق‌تخصص دارویی را با هدف حفظ سلامت مادر و جنین تجویز کرده است، لازم است آن دارو طبق نظر پزشک مصرف شود.

وی با اشاره به داروهای مطرح برای آلرژی بینی در دوران بارداری، اظهار کرد: از جمله داروهای مهم و نسبتاً امن برای آلرژی بینی، لوراتادین و سیتریزین هستند. همچنین در صورت نیاز به آنتی‌هیستامین تزریقی، در چارچوب تجویز پزشک می‌توان از کلرفنیرامین استفاده کرد. در مورد کورتون‌های خوراکی نیز تأکید شد که جز با دستور پزشک نباید مصرف شوند.

دکتر کوزه‌گران تصریح کرد: در صورت حمله آسمی، درمان می‌تواند نقش نجات‌بخش برای جان مادر و جنین داشته باشد و مصرف دارو طبق نظر پزشک ضروری است. همچنین اسپری‌های استنشاقی در بارداری «منعی ندارند» و استفاده از آن‌ها با هدف جلوگیری از کمبود اکسیژن جنین توصیه می‌شود.

این عضو هیأت علمی درباره آنتی‌بیوتیک‌ها هم گفت: آنتی‌بیوتیک‌ها تنها در صورت تجویز پزشک مصرف می‌شوند و برخی از آن‌ها مانند پنی‌سیلین و ماکرولیت‌ها در بارداری" از جمله اریترومایسین و آزیترومایسین" در گروه داروهای امن‌تر قرار می‌گیرند، به شرط آنکه با تجویز و دلیل پزشکی مصرف شوند.

وی در ادامه با اشاره به منطق تصمیم‌گیری درمانی در بارداری اظهار کرد: آنچه در عمل باید انجام شود، سنجش هم‌زمان ریسک‌های ناشی از بیماری و همچنین احتمال عوارض درمان برای مادر و سلامت جنین است. در این چارچوب، تصمیم‌گیری بالینی بر اساس شرایط بیمار انجام می‌شود و برخی وضعیت‌ها می‌توانند تهدیدکننده حیات باشند؛ برای نمونه حملات آسمی که کیفیت زندگی مادر و جنین را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند و در خواب و غذا خوردن اختلال ایجاد می‌کنند.

دکتر کوزه‌گران تاکید کرد: اگرچه ممکن است مادر درباره «خطر برای جنین» نگران باشد، اما نکته مهم این است که آسم باید کنترل شود. چون آسم کنترل‌نشده می‌تواند برای مادر خطرناک شود و پیامدهایی به دنبال داشته باشد، بنابراین تصمیم‌گیری درباره بارداری نیز باید با در نظر گرفتن کنترل بیماری انجام شود.

 این متخصص به توصیه‌های پیشگیرانه در بیماری‌های آلرژیک اشاره کرد و گفت: در بیماری‌های آلرژی، نخستین توصیه این است که فرد از عوامل محرک دوری کند؛ از جمله اگر حیوان خانگی باعث آلرژی می‌شود، تماس با آن قطع شود و در صورت وجود تماس با سیگار نیز این عامل باید حذف شود.

...................................................................................................................................................................

وب دا: دکتر فاطمه محمدپور، پزشک متخصص اطفال و برنده جایزه ملی جوان برتر سال ۱۴۰۴ که خود دارای چهار فرزند می باشد، به مناسبت هفته جمعیت، در فرازهایی از سخنان خود به تبیین اهمیت فرزندآوری و پیامدهای مثبت آن در فضای خانواده و جامعه پرداخته است.

مزایای اجتماعی و روان‌شناختی برای کودکان
این پزشک جوان معتقد است که حضور در خانواده‌های پرجمعیت، بستری زیربنایی برای رشد مهارت‌های اجتماعی کودکان فراهم می‌کند.

از نگاه دکتر محمدپور، کودکانی که در خانواده‌های پرجمعیت پرورش می‌یابند، مهارت‌های حیاتی نظیر همدلی، تعاون، کار تیمی و مسئولیت‌پذیری را به‌صورت تجربی و خودجوش کسب می‌کنند.

وی خاطرنشان می کند که وجود یک شبکه حمایتی عاطفی و اجتماعی در میان خواهر و برادرها، موجب ارتقای اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس کودکان می‌شود؛ چرا که فرزند در محیطی امن احساس می‌کند که در مواجهه با چالش‌ها، از حمایت و پشتیبانی اعضای خانواده برخوردار است.

تقویت مهارت‌های فردی و توانمندی‌های شخصیتی
دکتر محمدپور تأکید دارد که افراد پرورش‌یافته در خانواده‌های پرجمعیت، در مقایسه با سایر گروه‌ها، در مهارت‌هایی چون حل مسئله، قدرت ابراز وجود (توانایی نه گفتن)، سازش و مطالبه‌گری رشد یافته‌تر هستند. " بسیاری از والدین تلاش می‌کنند نیازهای مادی و آموزشی فرزند خود را تأمین کنند، اما گاهی از نیازهای عاطفی و اجتماعی بنیادین او، از جمله نیاز به داشتن همبازی و برادر یا خواهر، غافل می‌مانند."

 
تأثیر فرزندآوری بر پویایی و امید به زندگی والدین
در بخش دیگری از سخنان دکتر محمدپور، به تأثیر مثبت فرزندآوری بر سلامت روان و انگیزه والدین اشاره میشود و ایشان بیان می کنند که مراحل مختلف رشد کودک، از نخستین گام‌ها تا ورود به مدرسه، محرک‌هایی برای پویایی، تکاپو و افزایش امید به زندگی در والدین است. همچنین والدینی که در سنین بلوغ فکری و ثبات شغلی (به‌ویژه تا حدود ۴۵ سالگی) اقدام به تولد فرزندان بیشتر می‌کنند، به‌دلیل برخورداری از پختگی عاطفی و اجتماعی، تجربه والدگری مطلوب‌تر و باکیفیت‌تری را پشت سر می‌گذارند.

تاثیر " نگاه ما به زندگی و سبک زیستن " در فرزندآوری
این پزشک متخصص اطفال و برنده جایزه ملی جوان برتر سال ۱۴۰۴ فرزندآوری، معتقد است که تولد فرزندان به عنوان یکی از مهم‌ترین رخدادهای زندگی هر انسان به دو عامل اساسی وابسته است: نخست، نوع نگاه ما به زندگی و دوم، سبک زندگی ما.

دکتر محمدپور، توضیح می دهد که نخستین مسئله، نگاه ما به فرزند و به‌طور کلی نگاه ما به زندگی است؛ اینکه چه برداشتی از حیات دنیوی داریم، این زندگی را دارای چه حاصل، فرجام و پیامدی می‌دانیم و اساساً چه نسبتی میان زندگی، مسئولیت و آینده برقرار می‌کنیم.

مسئله دوم نیز سبک زندگی است، البته سبک زندگی الزاماً محدود به این نیست که تنها با یک تعریف خاص و محدود از سبک زندگی اسلامی بتوان درباره تعداد فرزندان تصمیم گرفت. اگر کسی سبک زندگی درستی را انتخاب کند، بی‌تردید از مدار سبک زندگی اسلامی خارج نخواهد بود؛ چرا که هر آنچه درست، متعادل و در جایگاه مناسب خود قرار داشته باشد، می‌تواند در چارچوب سبک زندگی اسلامی تعریف شود، مشروط بر آنکه قواعد و اصول بنیادین آن رعایت شود.

هیچ اتفاق مهم و اثرگذاری در عالم، عاری از دشواری ها نیست!

دکتر محمدپور متذکر میشود که برخی معتقدند فرزندآوری، بچه‌دار شدن و تربیت فرزند امری دشوار است و البته این گزاره، در اصل سخن نادرستی نیست؛ چرا که به‌طور طبیعی هیچ اتفاق مهم، مبارک و اثرگذاری در عالم وجود ندارد که با دشواری همراه نباشد و اساساً رویدادهای آسان، دم‌دستی و کم‌اهمیت، معمولاً رشددهنده نیستند.

اما آنچه فرزندآوری به عنوان آورده ای ارزشمند، برای شخص دکتر محمدپور به همراه داشته، نوعی دگرگونی عمیق انسانی است؛ به این معنا که فردی مجرد، تنها و مستقل، که عوامل بیرونی تأثیر چندانی بر تصمیماتش نداشت و الزاماً صبر، پذیرش و سازگاری لازم نسبت به تغییرات محیطی را نیز در خود پرورش نداده بود، به انسانی تبدیل می‌شود که ناگزیر است در تمام تصمیمات زندگی، عوامل و ملاحظات متعددی را بسنجد.

این بانوی پزشک معتقد است که " انسان در مسیر فرزندداری می‌آموزد که خود را در پازل یک خانواده تعریف کند و جایگاه خود را در نسبت با دیگران بشناسد. همچنین یاد می‌گیرد توانمندی‌های سایر اعضای خانواده را ارزیابی کند، متناسب با آن‌ها انتظار داشته باشد، توان خود را در هماهنگی با شرایط افزایش یا کاهش دهد و حضورش را در بخش‌های مختلف زندگی، بسته به آنچه سایر اعضای این تیم خانوادگی دارند یا ندارند، پررنگ یا کمرنگ کند. از این منظر، فرزندآوری صرفاً افزودن عضوی جدید به خانواده نیست، بلکه فرایندی رشددهنده و سازنده برای شخصیت انسان نیز به شمار می‌آید".

منتخب جایزه ملی جوان برتر سال ۱۴۰۴ فرزندآوری، تاکید می کند: " اگر دختران و پسران جوان ما از دستاوردهای ارزشمند و گران‌بهای فرزندآوری آگاه باشند، هرگز به‌سادگی اجازه نمی‌دهند سال‌های جوانی‌شان سپری شود، بی‌آنکه این تجربه ناب، شیرین، عمیق و رشدآفرین را از سر بگذرانند. فرزندآوری تنها یک انتخاب فردی یا خانوادگی نیست، بلکه تجربه‌ای است که می‌تواند ابعاد مختلف وجود انسان را شکوفا کند".

دکتر محمدپور ادامه می دهد: " در یکی از پژوهش‌هایی که سال‌ها پیش در جامعه ایرانی انجام شد، این بود که از زنان و مردان پرسیده بودند آیا مایل‌اند چند فرزند داشته باشند و پاسخ بسیاری از آنان این بود که اگر صرفاً بر اساس علاقه و تمایل شخصی باشد، دوست دارند سه فرزند داشته باشند؛ جالب آنکه این پاسخ مربوط به دوره‌ای بود که فضای عمومی جامعه نسبت به فرزندآوری گشوده و مساعدتر از امروز هم نبود و حتی نوعی گارد و مقاومت ذهنی نسبت به آن وجود داشت. با این حال، عدد سه همچنان به‌عنوان الگوی مطلوب در ذهن بسیاری از خانواده‌ها، زنان و مردان ایرانی وجود داشت" ، مسئله اصلی این بود که می‌گفتند: دوست داریم سه فرزند داشته باشیم، اما نمی‌توانیم! و یکی از عوامل مؤثر در این " نتوانستن "، ناآگاهی و نداشتن الگوی عملی است. به بیان دیگر، بسیاری از افراد نمی‌دانند چگونه می‌توان سه فرزند را مدیریت کرد و زندگی را در چنین شرایطی سامان داد و لذا اگر الگوهای موفق و قابل لمس را مشاهده کنند، چه‌بسا بتوانند این انتخاب را با اطمینان بیشتری انجام دهند.

یکی از اقداماتی که امروز در این زمینه انجام می‌شود، ارائه همین الگوهای عملی به خانواده‌هاست؛ اینکه به آن‌ها نشان داده شود چگونه می‌توان با چند فرزند به سفر رفت، چگونه می‌توان در کنار داشتن چند فرزند به تحصیل ادامه داد، چگونه می‌توان چند فرزندی را که هر یک برنامه درسی، کلاس یا فعالیت مجازی دارند مدیریت کرد و چگونه می‌توان با وجود چند فرزند، مهمانی رفت و...

برنده جایزه ملی جوان برتر سال ۱۴۰۴ فرزندآوری، در همین ارتباط خاطرنشان می کند: بسیاری از اموری که در ذهن افراد به‌صورت یک مانع بزرگ و گاه حل‌نشدنی در برابر فرزندآوری تصویر می‌شود، بیش از آنکه واقعیتی عینی باشد، یک مانع ذهنی و ساخته ‌و پرداخته ذهن است. افراد گاه ناخواسته برای خود موانع، هراس‌ها و دشواری‌هایی می‌سازند که همین ترس‌ها و بزرگ‌نمایی‌ها، زمینه فرزندآوری را با مانع مواجه می‌کند و اجازه نمی‌دهد این امر به‌صورت طبیعی و مطلوب در زندگی آنان تحقق پیدا کند.

 

............................................................................................................................................

دکتر عباس محمدی‌پور، دانشیار گروه تشریح و بیولوژی سلولی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مسئولیت‌پذیری را یکی از شاخص‌های اساتید تاثیرگذار برشمرد و افزود: ارتباط دوستانه و موثر با دانشجویان، به ویژه در رشته های دشوار، می‌تواند نقش مهمی در انتقال مطالب داشته باشد.

دکتر محمدپور که در سال ۱۳۵۹ در تبریز متولد شده است و پس از گذراندن دوره کارشناسی در رشته رادیولوژی در دانشگاه علوم پزشکی تبریز، به خاطر عشق به رشته آناتومی، مسیر تحصیلات خود را تغییر داده، دوره ارشد را در کرمان و دکتری را در دانشگاه علوم پزشکی مشهد گذرانده و از سال ۱۳۹۳ به عنوان عضو هیئت علمی این دانشگاه فعالیت می‌کند.

عضو هیات علمی گروه تشریح و بیولوژی سلولی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، بر اهمیت مقام استاد و نقش آن در ساختن دانش‌آموختگان تاثیرگذار تأکید نموده و معتقد است کارهای مرتبط باید بر اساس اصول و مسئولیت‌پذیری باشد تا اثرگذارتر گردد.

وی بر لزوم حفظ انگیزه و اخلاق حرفه‌ای در میان دانشجویان تأکید کرد و افزود: دانشجویان باید با انگیزه و مسئولیت‌پذیر، مطالب پایه‌ای را بیاموزند و در کنار آن، اخلاق مداری و مسئولیت‌پذیری را رعایت کنند.

در ادامه، دکتر محمدی‌پور ضمن اشاره به اهمیت اراده و تلاش فردی، نقطه عطف زندگی حرفه‌ای خود را آشنایی با اساتید برجسته‌ای دانست که با تقویت اعتماد به نفس، مسیر علمی‌اش را هموار نموده و الگوی اخلاق و دانش برای وی بوده اند.

این استاد با سابقه دانشگاه مشهد معتقد است، جایگاه استادی در هر رشته‌ای، به ویژه پزشکی، نقش کلیدی در شکل‌گیری آینده و اثرگذاری مثبت بر نسل جدید دارد و مسئولیت‌پذیری و اخلاق، مهم‌ترین شاخص‌های مقام استاد است.

..............................................................................................................................................

..............................................................................................................

مدیر گروه بخش جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ضمن تشریح فعالیت‌های این گروه در ایام جنگ تحمیلی و همچنین تعطیلات نوروز گفت: این گروه، تنها مرکز ریفرال بیماری‌های مغز و اعصاب در شرق کشور است و خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی متنوعی به بیماران ارائه می‌دهد.

دکتر مرتضی سعیدی، در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: در شرایط عادی عموماً تعداد زیادی از بیماران از شهرها و استان‌های مجاور برای انجام درمان‌های تخصصی و فوق‌تخصصی به این مرکز مراجعه دارند و با توجه به نیاز منطقه، در دوره‌های حساس نیز خدمات به شکل منظم ادامه یافته است.

وی با اشاره به لزوم تداوم خدمت‌رسانی در شرایط مختلف گفت: در طول مدتی که جنگ تحمیلی رخ داد، تلاش کردیم در همه روزها و حتی ۱۵ روز تعطیلات ابتدای سال که معمولاً وقفه ایجاد می‌شود، اساتید و تیم‌های تخصصی حضور منظم داشته باشند و در صورت نیاز ویزیت روزانه توسط اساتید بخش انجام می‌شد و همچنین سرویس‌های نوار مغز، نوار عصب و عضله به صورت فعال در تعطیلات نیز ادامه داشت تا امکان ارائه خدمت به بیماران، حتی در روزهای غیرکاری فراهم باشد.

دکتر سعیدی تاکید کرد: در عین حال سعی کردیم برای مدیریت بهتر بیمارستان، بیماران با ریسک کمتر زودتر ترخیص شوند تا فضای پذیرش بیماران جدید مهیا باشد.

مدیر گروه جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین گفت: علاوه بر بخش بستری، درمانگاه سرپایی این مجموعه نیز در روزهای عید و دیگر تعطیلات، فعال بوده و بیماران به صورت مداوم خدمات دریافت می‌کردند. سعیدی همچنین گفت: در این بازه زمانی، برخی بیماران به دلیل شرایط جنگی و از شهرهای مرکزیِ غرب کشور مانند تهران مراجعه کرده و خدمات لازم به آنان ارائه شده است.

دکتر سعیدی درباره وضعیت آموزش نیز توضیح داد: شرایط آموزشی گروه همانند روال گذشته فعال ادامه داشت؛ با این حال برخی کلاس‌ها به دلیل عدم حضور استاجران، به صورت مجازی برگزار شد.

وی همچنین تاکید کرد : آموزش رزیدنت‌ها و کارورزها به صورت حضوری در داخل بیمارستان و در بخش‌ها انجام می‌شد و جلسات گزارش صبحگاهی نیز به شکل منظم پیگیری می‌شد تا از وقفه آموزشی جلوگیری شود.

نیازهای تجهیزاتی و دستگاهی برای ارتقای خدمات فوق‌تخصصی

دکتر سعیدی در بخش دیگری از سخنان خود به کمبودهای تجهیزاتی اشاره کرد و گفت: در زمینه دستگاه‌های نوار عصب و عضله، دو یا سه دستگاه موجود مدت زمان زیادی است که مورد استفاده قرار می‌گیرند و نیاز به یک یا دو دستگاه جدید احساس می‌شود.

وی افزود: در حوزه فعالیت‌های فوق‌تخصصی مرتبط با اعصاب بینایی، در صورت امکان به دستگاه OCT نیاز است و در بخش نوروساینس بیمارستان امام رضا(ع) نیز به دستگاه مانیتورینگ نوار مغزی برای انجام خدمات تخصصی‌تر نیاز وجود دارد.

انجام ترومبکتومی در سکته‌های مغزی و ضرورت تأمین اقلام مصرفی

مدیر گروه جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره یکی از خدمات کلیدی این مرکز توضیح داد: در بخش سکته‌های مغزی، تنها مرکز در شرق کشور هستیم که ترومبکتومی انجام می‌دهیم؛ یعنی برداشتن لخته‌هایی که داخل عروق مغزی هستند و باعث سکته مغزی می‌شوند.

وی با اشاره به اهمیت زمان درمان گفت: اگر بیمار در ساعات اولیه مراجعه کند، امکان بهبود سریع‌تر وجود دارد و از بروز عوارضی مانند فلج یک طرف بدن و نیز درمان طولانی‌مدت و هزینه‌های سنگین جلوگیری می‌شود؛ همچنین بیمار زودتر به چرخه فعال زندگی بازمی‌گردد.

دکتر سعیدی تاکید کرد : این عمل‌ها و نیز اقدامات مرتبط با ترومبولیسم نیازمند مواد مصرفی و لوازم جانبی است که همکاران هنگام ورود به عروق مغزی و خارج‌کردن لخته‌ها از آن‌ها استفاده می‌کنند، اما متأسفانه با کمبود شدید این اقلام مواجه هستند و اگر اکسسوری‌ها، لوازم جانبی و کتترها به میزان کافی تأمین شود، توان ارائه خدمت به بیماران به شکل قابل توجهی افزایش خواهد یافت.

مدیر گروه جراحی مغز و اعصاب با اشاره به روند جدید گفت: در گذشته سکته مغزی بیشتر در سنین بالاتر رخ می‌داد، اما اکنون تا حدودی به حدود ۳۵ سال و حتی کمتر نیز رسیده است.

 وی ابراز امیدواری کرد: با رفع کمبود تجهیزات و اقلام مصرفی، کیفیت خدمات‌رسانی در این حوزه ارتقا یابد.

.....................................................................................................................................

گفتگو با دکتر مشرقی مقدم عضو هیأت علمی دانشگاه و دکتر بهادریان ؛

 روایت مسیر موفقیتی که با تلاش و همراهی متقابل یک زوج شکل گرفت

وب دا: در این گفتگو میزبان دو چهره جوان و فعال دانشگاه علوم پزشکی مشهد هستیم؛ دکتر شروین مشرقی‌مقدم، استادیار رادیوانکولوژی و دکتر شهرزاد بهادریان، رزیدنت سال سوم آسیب‌شناسی. زوجی که تجربه‌های متفاوت اما مکمل یکدیگر را در حوزه آموزش، درمان و پژوهش با ما در میان گذاشتند.

هم قدم در مسیر تحصیل و زندگی مشترک

دکتر مشرقی‌مقدم متولد ۱۳۷۲ در شهر تهران است و دوران تحصیل مدرسه را در بیرجند گذرانده است. او در سال ۱۳۹۰ وارد رشته پزشکی عمومی دانشگاه علوم پزشکی مشهد شد و از اردیبهشت ۱۴۰۴ فعالیت خود را به‌عنوان استادیار تمام‌وقت رشته رادیوانکولوژی در بیمارستان امید آغاز کرده است. در کنار او، دکتر بهادریان نیز از مسیر تحصیلی خود می‌گوید؛ متولد ۱۳۷۵ در نیشابور، دانش‌آموخته دانشگاه علوم پزشکی مشهد و اکنون رزیدنت سال سوم آسیب‌شناسی در همین دانشگاه است.

راهکارهایی برای بهبود فضای کاری دانشگاه

در پاسخ به پرسشی درباره ارتقای فضای آموزشی و درمانی، دکتر مشرقی‌مقدم بر به‌روزرسانی تجهیزات تشخیصی و درمانی تأکید می‌کند و به گفته او، استفاده از فناوری‌های جدید نه تنها کیفیت یادگیری دستیاران را افزایش می‌دهد، بلکه ارائه خدمات درمانی به بیماران را نیز به‌طور قابل توجهی بهبود می‌بخشد.

دکتر بهادریان نیز از ضرورت تقویت ارتباط میان رشته‌های بالینی و پاراکلینیکال سخن می‌گوید: بازخورد پزشکان درمانگر در آموزش رزیدنت‌های آسیب‌شناسی نقش مهمی دارد. از سوی دیگر، نتایج پژوهش‌های بسیاری وابسته به پاسخ‌های پاتولوژیک هستند و همکاری نزدیک این دو حوزه می‌تواند نتایج درمان را بهبود دهد.

اهمیت پیوستگی آموزش، درمان و پژوهش

در پاسخ به پرسش درباره جایگاه سه حوزه اصلی دانشگاه، دکتر مشرقی‌مقدم تأکید می‌کند که این سه بخش به‌صورت درهم‌تنیده معنا پیدا می‌کنند.

او معتقد است که اگرچه جداسازی آنها امکان‌پذیر نیست، اما تخصیص نیروها به فعالیت‌های مشخص می‌تواند کیفیت هر حوزه را ارتقا دهد:   آموزش، درمان و پژوهش هر سه اهمیت ویژه خود را دارند و قابل اولویت‌بندی نیستند."

شاخصه‌های یک استاد موفق

از نگاه دکتر مشرقی‌مقدم، یک استاد موفق باید دو ویژگی اصلی داشته باشد:

۱. صبر و حوصله در تعامل با بیماران، دانشجویان و فعالیت‌های پژوهشی

۲. به‌روز بودن با آخرین دستاوردهای علمی دنیا ... او این ویژگی‌ها را حاصل تجربه و الگوبرداری از اساتید خود می‌داند.

چالش‌های پیش رو و راهبردهای عبور

در بخش دیگری از گفتگو، هر دو به سختی‌های مسیر پزشکی اشاره می‌کنند. دکتر مشرقی‌مقدم می‌گوید: حجم بالای کار در دوران دستیاری و مشکلات معیشتی از چالش‌های جدی دانشجویان تخصص است. امید به آینده و نگاه مثبت می‌تواند نیروی ادامه مسیر باشد. دکتر بهادریان نیز با اشاره به دشواری‌های مسیر پزشکی اضافه می‌کند: اعتماد به خود و پایبندی به هدف، عواملی هستند که از فرد در برابر سختی‌ها حمایت می‌کنند.

نقش خانواده در موفقیت

در پایان گفتگو، هر دو با قدردانی از خانواده‌هایشان یاد می‌کنند. دکتر مشرقی‌مقدم حمایت خانواده و همسرش را عامل مهمی در پیشرفت خود می‌داند. دکتر بهادریان نیز می‌گوید: خانواده و همسرم همیشه در مسیر تحصیلی و شغلی‌ام پشتوانه اصلی من بوده‌اند.

..........................................................................................................................

......................................................................................................

با وجود توقف فعالیت‌ها در ابتدای جنگ رمضان، دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از پنجم اردیبهشت ماه، آموزش حضوری و بالینی را با حضور ۱۰۰ درصدی اساتید و دانشجویان از سر گرفته است.

دکتر معین تقوی، معاون آموزشی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتگو با وب دا، ضمن اعلام این خبر گفت: با توجه به ماهیت بالینی غالب برنامه‌های آموزشی در دانشکده دندانپزشکی، اعم از آموزش تخصصی و عمومی، وقفه ناخواسته در فعالیت‌ها با آغاز جنگ رمضان اجتناب‌ناپذیر بود و متاسفانه با شروع جنگ رمضان، مجبور شدیم در همان روزهای ابتدایی، فعالیت‌ها را متوقف کنیم، البته در این ایام، علاوه بر ارائه خدمات به بیماران در قالب اورژانس دندانپزشکی که با حضور اساتید دایر بود، فعالیت‌ها در برخی بخش‌های بالینی مانند بخش پریودنتولوژی (پریو) و جراحی فک و صورت به صورت کشیک ادامه یافت و آموزش تخصصی نیز پابرجا بود و رزیدنت‌ها همچنان بیماران را ویزیت می‌کردند.

بازگشت به روال عادی آموزش ها از پنجم اردیبهشت ماه

دکتر تقوی با بیان اینکه در هفته اخیر و پس از اندکی تثبیت شرایط، روند آموزش حضوری و بالینی مجدداً از سر گرفته شده، اعلام کرد: بحمدالله از روز پنجم اردیبهشت ماه، رسماً فعالیت آموزشی بخش‌ها را به صورت عملی، حضوری و بالینی آغاز کردیم و در حال حاضر تمامی بخش‌های دانشکده دایر هستند و شاهد حضور صددرصدی اساتید و دانشجویان هستیم.

معاون آموزشی دانشکده در خصوص بخشنامه وزارت بهداشت مبنی بر امکان استفاده از مرخصی تحصیلی بدون احتساب سنوات برای دانشجویان شهرستانی یا متقاضی، توضیح داد: با توجه به بخشنامه ابلاغی از سوی وزارت بهداشت مبنی بر اعطای فرصت مرخصی تحصیلی بدون احتساب سنوات به دانشجویانی که شهرستانی هستند یا به هر دلیل تمایلی به حضور ندارند، در دانشکده ما استقبال چندانی از این امکان صورت نگرفته ، چرا که دانشجویان تمایل به حضور در کلاس‌ها دارند.

وی با تاکید بر روال معمول فعالیت‌ها، افزود: در حال حاضر، اعم از اساتید، دانشجویان و رزیدنت‌ها، همگی حاضر بوده و فعالیت‌های معمول برقرار است و دروس عملی به صورت حضوری برگزار می‌شود.

وضعیت دروس نظری و سامانه نوید

دکتر معین تقوی در مورد دروس تئوریک خاطرنشان کرد: تا پنجم اردیبهشت ماه، بالغ بر ۸۵ درصد دروس نظری ما به‌روز بوده‌اند؛ این دروس یا به صورت آنلاین برگزار شده‌اند یا به صورت آفلاین در سامانه نوید بارگذاری گردیده‌اند.

وی به آمار جمع‌آوری شده از نمایندگان دانشجویی اشاره کرد و گفت: محدودیت‌هایی در خصوص برخی کلاس‌ها وجود دارد که ارتباط مستقیمی با دانشکده دندانپزشکی ندارند؛ این کلاس‌ها عمدتاً در بخش علوم پایه قرار دارند یا درس‌هایی هستند که دانشجویان بالینی با دانشکده‌های دیگر دارند.

دکتر تقوی به طور مشخص به دروسی مانند گوش و حلق و بینی اشاره کرد که ارائه آن‌ها بر عهده اساتید بالینی دانشکده پزشکی است و گفت: این دروس جزو مواردی بوده‌اند که نه در سامانه بارگذاری شده‌اند و نه کلاس آنلاینی برای آن‌ها برگزار شده و انتظار می‌رفت با توجه به ازدحام دانشجویان پزشکی و حجم فعالیت همکاران در آن بخش، تمهیداتی اندیشیده شود.

معاون آموزشی دانشکده در مورد دروس علوم پایه، اعلام کرد: با وجود تمایل دانشجویان علوم پایه به حضور فیزیکی در این کلاس‌ها، بنا بر صلاحدید وزارتخانه دروس علوم پایه همچنان به صورت مجازی و مطابق روال سابق ارائه خواهد شد.

دکتر تقوی در پایان به وضعیت امکانات و تجهیزات اشاره کرد و اظهار داشت: از نظر امکانات در رشته دندانپزشکی مقداری محدودیت داریم، اما بحمدالله  با مساعدت ریاست محترم دانشگاه و معاونت پشتیبانی دانشگاه، جناب دکتر مسلم و همچنین پیگیری‌های استاد محترم دانشکده و آقای دکتر مقدس، ملزومات اولیه تهیه شده و در حال حاضر کمبود جدی احساس نمی‌شود.

...............................................................................................................................................................................

استاد تمام گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ضمن تبریک روز استاد، با توصیفی عاطفی از میراث علمی خود گفت: شاید روزی من از کار باز ایستادم، اما تداوم فعالیت و مهارت دانشجویانم، همان تداوم روح و تلاش من در مسیر علم خواهد بود.

دکتر حسن‌زاده که تحصیلات پزشکی خود را در سال ۱۳۷۶ در دانشگاه علوم پزشکی مشهد به پایان رسانده و با کسب رتبه نخست در آزمون تخصصی زنان، مسیر علمی را از سال ۱۳۸۱ به عنوان استادیار آغاز نمود، در گفتگو با وب دا، ضمن اشاره به دریافت گرنت بین‌المللی از انجمن انکولوژی زنان دنیا در سال ۲۰۱۱ و گذراندن دوره‌های تکمیلی در آمریکا، بر پیشینه پژوهشی خود تأکید کرد و گفت: تا هم اکنون بیش از ۲۰۰ مقاله بین‌المللی، ۱۵۰ پروژه تحقیقاتی و ۸ جلد کتاب تالیف کرده ام و در حال حاضر به عنوان سردبیر یکی از مجلات برجسته جهانی در حوزه انکولوژی زنان نیز فعالیت دارم.
مدل آموزشی؛ ترکیب متدهای سنتی و ایجاد محیط امن
دکتر حسن‌زاده در پاسخ به چالش‌های آموزشی، بر ضرورت حفظ احترام متقابل میان استاد و دانشجو تأکید کرد و گفت: محیط آموزش باید برای دانشجو امن باشد؛ به‌گونه‌ای که در صورت بروز خطا، اشتباهات وی به‌صورت محترمانه گوشزد شده و استاد به عنوان پشتیبان در کنار او قرار گیرد.
وی با اشاره به ماهیت عملی رشته زنان، یادآور شد: آموزش جراحی همچنان نیازمند متدهای سنتی و تکرارپذیری است و دانشجو باید با مشاهده و تکرار مداوم، مهارت کسب کند. یادگیریِ تبدیل شدن به یک کمک‌جراح خوب، پیش‌نیاز اصلی برای تبدیل شدن به یک جراح قوی است.
تأکید بر امنیت بیمار و مسئولیت‌پذیری دانشجویان
استاد تمام گروه زنان با تاکید بر اهتمام کافی به خطرات ناشی از عدم توجه به شرایط بیمار، بر اهمیت جدی امنیت بیمار در فرآیند آموزش تأکید و اظهار داشت: ترس یا عدم مهارت در موقعیت‌های حساس، مانند خونریزی حین سزارین، می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای جان بیمار داشته باشد لذا وظیفه ما این است که دانشجویان را در مراحل حساس (مانند بستن عروق) در کنار خود داشته باشیم تا با اعتمادبه‌نفس کامل، مسئولیت جان بیماران را بپذیرند.
میراث علمی؛ رضایت بیماران و موفقیت فارغ‌التحصیلان

دکتر حسن‌زاده در پایان سخنان خود، بزرگترین انگیزه و افتخار خود را موفقیت دانشجویان و رضایت بیماران دانست. وی گفت: دیدن اینکه دانشجویان تربیت‌شده من در نقاط مختلف کشور با توانمندی بالا به ارائه خدمات می‌پردازند و رضایت بیماران را جلب می‌کنند، ارزشمندترین لحظات زندگی من است و تربیت نسل‌های توانمند، میراثی است که با تمام توان برای آن تلاش می‌کنیم.
تأکید بر پزشکی شخصی‌سازی‌شده و جراحی‌های کم‌تهاجمی
دکتر حسن‌زاده با اشاره به تحولات شگرف در رشته زنان، آینده آموزش پزشکی را در گرو «شخصی‌سازی درمان‌ها» دانست و گفت: دوران درمان‌های یکسان برای همه بیماران به پایان رسیده و ما باید دانشجویان را به‌گونه‌ای آموزش دهیم که با تحلیل دقیق داده‌ها و استفاده از گایدلاین‌های بین‌المللی، برای هر بیمار، پروتکل درمانی منحصربه‌فرد و مختص به خود را طراحی کنند.

 وی همچنین بر حرکت جهانی به سمت جراحی‌های کم‌تهاجمی تأکید کرد و یادآور شد: آموزش در این حوزه، یکی از اولویت‌های پیش رو است.
وی با اشاره به فعالیت‌های علمی در سطح بین‌المللی، از همکاری‌های نزدیک گروه زنان با متخصصان پزشکی هسته‌ای خبر داد و گفت: ما در ایران به عنوان یک مرکز منحصر‌به‌فرد (Unique)، همکاری‌های بین‌رشته‌ای بسیار موثری داریم که منجر به انتشار مقالات علمی در سطح تراز اول جهانی شده است.
اخلاق پزشکی؛ صداقت و نگاه انسانی به بیمار
دکتر حسن‌زاده بر اهمیت اخلاق در مواجهه با مردم تأکید کرد و گفت: در حرفه ما، صداقت حرف اول را می‌زند. من همواره تلاش کرده‌ام با نگاهی انسانی و برخورد با بیمار به عنوان یکی از اعضای خانواده، زمان و توان خود را وقف ایشان کنم؛ معتقدم این رویکرد در سطح جهانی نیز مورد توجه و ارزیابی قرار می‌گیرد.
پیام نهایی به نسل آینده: انتخاب اهداف بزرگ
استاد تمام گروه زنان در پایان، با خطاب قرار دادن دانشجویان، بر ضرورت داشتن پشتکار و داشتن اهداف والا تأکید کرد و افزود: به دانشجویان توصیه می‌کنم به دستاوردهای کوچک بسنده نکنند و هدف‌های بزرگ انتخاب کنند. با داشتن پشتکار، رسیدن به جایگاه‌های علمی والا امری تضمین‌شده است.

 وی همچنین با توصیفی عاطفی از میراث علمی خود گفت: شاید روزی من از کار باز ایستادم، اما تداوم فعالیت و مهارت دانشجویان من، همان تداوم روح و تلاش من در مسیر علم خواهد بود.

..............................................................................................................................................................

فوق‌تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی، به مناسبت هفته جهانی آسم، گفت: آسم یک بیماری التهابی مزمن در راه‌های هوایی است که شیوع بالایی در سراسر جهان دارد؛ هم در کودکان و هم در بزرگسالان و به طور کلی حدود ۱۰ درصد در بزرگسالان و در کودکان نیز حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد گزارش می‌شود و با توجه به منطقه جغرافیایی یا ژنتیک افراد ممکن است این میزان متفاوت باشد.

دکتر ملیکا زارعی ثانی، در گفتگو با وب دا افزود: افراد مبتلا به آسم در واقع یک استعداد ژنتیکی دارند که در مواجهه با عوامل محیطی محرک، دچار حملات تنفسی می‌شوند، ضمن اینکه راه‌های هوایی در بیماران آسمی نسبت به افراد سالم واکنش‌پذیرتر است و در مواجه با محرک‌ها، منجر به اسپاسم عضلات تنفسی و تنگی نفس می‌شود.

علائم شایع آسم و پیامدهای مراجعه مکرر

دکتر زارعی ثانی درباره علائم این بیماری گفت: از علائم شایع آسم می‌توان به تنگی نفس، احساس فشار در قفسه سینه، و سرفه‌های مزمن و طولانی اشاره کرد؛ این سرفه‌ها ممکن است با فعالیت یا حتی در طول شب تشدید شوند. بسیاری از بیماران به دلیل مزمن بودن بیماری، چندین نوبت در سال دچار حملات آسم می‌شوند که در نهایت به مراجعه مکرر به اورژانس و بستری در بیمارستان منجر می‌شود.

وی تاکید کرد: با توجه به شیوع بالا و بار بیماری برای افراد و سیستم سلامت، شناخت به موقع آسم و شروع درمان مناسب برای پیشگیری از مشکلات متعدد ضروری است؛ زیرا آسم یک التهاب مزمن است و در گذر زمان می‌تواند پیشرفت کند، به‌ویژه در کودکان؛ در صورت تشخیص دیرهنگام، احتمال رسیدن به آسم شدید در بزرگسالی وجود دارد.

محرک‌ها؛ از آلرژن‌های محیطی تا آلودگی هوا و عفونت‌ها

این فوق‌تخصص آلرژی با بیان عوامل تشدیدکننده افزود: از جمله محرک‌ها می‌توان به آلرژن‌های فضای آزاد مثل گرده گیاهان و گرد و غبار و همچنین آلرژن‌های داخل منزل مانند مایت (موجودی که در گرد و غبار خانه دیده می‌شود)، قارچ‌های خانگی و حتی حیوانات خانگی اشاره کرد. همچنین دود سیگار، آلودگی هوا و عفونت‌های تنفسی می‌توانند علائم را تشدید کنند؛ حتی برخی مواجهات شغلی و مواد شیمیایی نیز در ایجاد یا بدتر شدن آسم نقش دارند.

اجتناب از محرک‌ها، آموزش بیمار و «اکشن‌پلن»؛ سه اصل کلیدی

دکتر زارعی ثانی تصریح کرد: شناسایی محرک‌ها و اجتناب از آنها نقش مهمی در کنترل بیماری دارد و علاوه بر تشخیص دقیق، درمان مناسب و آموزش بیمار باید انجام شود. یکی از اقداماتی که فوق‌تخصصین آلرژی انجام می‌دهند، شناسایی و پیگیری افرادی است که نشانه‌های آلرژی در خودشان یا اعضای خانواده دارند.

وی در ادامه گفت: پس از تشخیص آسم ( چه در بزرگسالی و چه در کودک )، اهمیت آموزش بیشتر است؛ آموزش به خود بیمار و همچنین به خانواده‌ها برای پایبندی به درمان، یادگیری تکنیک صحیح استفاده از داروهای استنشاقی و رعایت دوز مناسب ضروری است و همچنین باید عوامل محرک موجود در محیط خانه شناسایی شوند و آموزش لازم برای اجتناب از آنها ارائه شود.

برنامه اقدام عملی؛ جلوگیری از بدتر شدن حمله آسم

فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی درباره برنامه درمانی بیماران افزود: یک برنامه به نام اکشن‌پلن به بیمار داده می‌شود تا بداند در شرایط عادی از داروهایش چگونه استفاده کند و اگر دچار حمله آسم شد، بر اساس پروتکل چه اقداماتی انجام دهد تا از بدتر شدن حمله جلوگیری شود.

توصیه‌های پیشگیرانه در فصل‌ها و شرایط آلودگی هوا

دکتر زارعی ثانی به توصیه‌های مرتبط با پیشگیری نیز اشاره و توصیه کرد: بیماران آسمی، به‌ویژه افراد مبتلا به بیماری‌های تنفسی و آلرژیک، واکسن سالانه آنفولانزا را انجام دهند.

همچنین با توجه به اینکه شاخص آلودگی هوا از طریق شهرداری‌ها و اطلاع‌رسانی‌های اینترنتی مشخص می‌شود، اگر شاخص آلودگی هوا بالا باشد توصیه می‌شود افراد حساس مثل بیماران آسمی و به‌خصوص کودکان، سالمندان در فضای باز حضور نداشته باشند و پنجره‌ها بسته باشد؛ اگر هم ناگزیر به حضور بیرون هستند، استفاده از ماسک مناسب توصیه می‌شود.

فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی اضافه کرد: افراد دچار آسم باید از دود سیگار اجتناب کنند و در افراد آسمی، نگهداری از حیوانات خانگی می‌تواند علائم را تشدید کند و بهتر است حداقل‌الامکان از نگهداری آنها پرهیز شود.

دکتر زارعی ثانی تاکید کرد: آسم به‌عنوان یک التهاب مزمن و گاهی خاموش، ممکن است طی زمان پیشرفت کند؛ بنابراین تشخیص زودرس به‌خصوص در کودکان که ریه در حال رشد است اهمیت فراوانی دارد. همچنین آموزش صحیح به خانواده‌ها و خود بیماران برای شناخت علائم و انجام اقدامات درست هنگام حملات آسم، می‌تواند از عوارض شدید در آینده پیشگیری کند.

.........................................................................................................................................

استاد و محقق دانشکده بهداشت مشهد با اشاره به انجام یک طرح پژوهشی با عنوان " روان‌سنجی پرسشنامه‌های سلامت بیمار " در این دانشکده گفت: نتایج این پژوهش، کاربردی بودن این پرسشنامه‌ها را برای ارزیابی سلامت روان در مقیاس وسیع تایید می‌کند و می‌تواند به بهبود تشخیص زودهنگام و مداخله مؤثر در اختلالات سلامت روان در کشور کمک شایانی نماید.

دکتر هادی طهرانی، مجری طرح پژوهشی " روان‌سنجی پرسشنامه‌های سلامت بیمار (نسخه ۹ سوالی و ۴ سوالی) در جمعیت عمومی (با کد طرح 4030967) در گفتگو با وب دا، با بیان اینکه طرح پژوهشی مذکور با مشارکت خانم فاطمه زهرا ندافی و آقای علیرضا جعفری، اعتبارسنجی پرسشنامه‌های PHQ-4 و PHQ-9 را بر روی بیش از ۱۰۸۰ نفر از جمعیت عمومی ایران با موفقیت به انجام رسانده افزود" نتایج این مطالعه نشان‌دهنده دقت و اعتبار بالای هر دو پرسشنامه بود و در همی راستا استنباط گردید که PHQ-4 به طور موثری برای شناسایی همزمان افسردگی و اضطراب کاربرد دارد و PHQ-9 نیز برای غربالگری افسردگی مناسب تشخیص داده شد.

دکتر طهرانی همچنین پیشنهاد استفاده گسترده از این پرسشنامه‌ها را مطرح و بر اهمیت آن‌ها در ارزیابی سلامت روان جامعه تاکید کرد.

به گفته دکتر طهرانی، این ابزارها به دلیل روایی و پایایی بالای خود، کاربردی بودن قابل توجهی برای مطالعات جمعیتی و همچنین مراکز بهداشتی دارند.

..................................................................................................................

.......................................................................................................

استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و فوق‌تخصص آسم و آلرژی، درباره مدیریت آسم در دوران بارداری گفت: بسیاری از مادران باردار، از مصرف داروهای آسم در بارداری هراس دارند، اما نکته مهم این است که اگر مصرف داروها ضرورت داشته باشد و استفاده نشود، این کار سبب بروز عوارض مختلفی خواهد شد.

دکتر یاسر یادگاری در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: آسم در دوران بارداری از نظر ماهیت، تفاوت جدی با آسم در افراد غیر باردار ندارد، اما به دلیل شرایطی که جنین در این دوران دارد، ممکن است علائم آسم برای مادر بیشتر آزاردهنده شود.

وی تصریح کرد: یکی از نگرانی‌های اصلی، افت اکسیژن در جنین است که می‌تواند باعث تشدید برخی علائم و عوارض شود و در صورت کنترل نشدن، ممکن است به جنین آسیب وارد کند؛ بنابراین لازم است فرد آسمی تحت نظر و با کنترل شدید قرار بگیرد.

ادامه درمان و داروهای استنشاقی؛ قطع خودسرانه ممنوع

این فوق‌تخصص آسم و آلرژی تاکید کرد: بیمار باید داروهای کنترلر و نیز داروهای مین‌ترنس/رهاسازی سریع را طبق نظر پزشک مصرف کند و به‌خصوص درمان‌های استنشاقی را حتماً ادامه دهد و قطع نکند.

وی ادامه داد: اگر فرد دچار حمله آسم شد یا علائم شدید ایجاد شد، باید حتماً به پزشک مراجعه کند و در صورت نیاز از داروهایی مانند کورتون‌های تزریقی یا استنشاقی استفاده شود تا علائم تا زمان کنترل کامل، مدیریت شوند.

آسم در زمان زایمان مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند

دکتر یادگاری درباره شرایط زایمان گفت: آسم در زمان زایمان معمولاً مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند؛ اما شرط اصلی این است که فرد مبتلا به آسم پیش از زایمان تحت کنترل قرار گرفته باشد تا یک زایمان بدون عارضه اتفاق بیفتد.

وی همچنین گفت: مهم‌ترین توصیه این است که بیمار آسمی درمان خود را قطع نکند و تحت نظر باشد. زیرا داروهای آسم در دوران بارداری نه تنها عارضه‌ای ایجاد نمی‌کنند، بلکه در برخی موارد می‌توانند با کاهش عوارض کلی بارداری، به سلامت مادر و جنین کمک کنند.

..............................................................................................................
وب دا: دکتر سید ابوالقاسم حسینی، استاد پیشکسوت عرصه روان‌پزشکی ایران، ضمن تبریک روز استاد، با بازگویی مسیر پرفراز و نشیب زندگی خود، از پیوند میان " علم پزشکی " و " حکمت معنوی " سخن می گوید و با تأکید بر اهمیت «عشق به حرفه» و «قناعت»، مسیر رسیدن به مقام علمی را نه در ثروت اندوزی، بلکه در اثرگذاری ماندگار عنوان می کند.
مسیر رسیدن به قله‌های علمی، همواره با پیوند میان تلاش مستمر و داشتن هدفی فراتر از مادیات گره خورده و دکتر سید ابوالقاسم حسینی، استاد پیشکسوت روان‌پزشکی، در روایتی از زندگی خود که از سال ۱۳۱۵ در همدان آغاز شد، نشان می دهد که چگونه یک رویکرد مبتنی بر "عشق به کار" و " ارتباط با بزرگان اندیشه" ، می‌تواند مسیر یک پزشک را از تحصیل در دانشکده پزشکی مشهد به نگارش منابع مرجع علمی در سطح بین‌المللی تغییر دهد.
 در محضر استاد برجسته؛ علامه جعفری
دکتر حسینی در بخشی از روایت خود، به دوران حساس تحصیل و خدمت وظیفه اشاره میکند؛ دورانی که پیوند با شخصیت‌های برجسته فکری، دیدگاه وی را شکل داده و با یادآوری آشنایی با استاد علامه جعفری، بر ویژگی "ساده‌زیستی" و " بودن" ایشان تأکید می کند. دکتر حسینی همچنین با نقل توصیه مشهور آیت‌الله طالقانی، بر اهمیت کارگری و تواضع در مسیر علم تأکید و این بیت معروف را ملاک پیشرفت دانست:
" تا توانی رو به خود شو کارگر / چون فتی از پای خواهی زد بسر"
 سفر به چند کشور، برای تولید یک اثر ماندگار

یکی از محورهای کلیدی صحبت‌های این استاد پیشکسوت، تبیین مفهوم «روان‌پزشکی پیشگیری» بود. استاد حسینی با اشاره به همایشی که در سال ۱۳۵۴ در تهران برگزار شد، از تصمیم تاریخی خود برای تعمق در این حوزه سخن گفت. ایشان با گذراندن دوره‌های مطالعاتی در ۵ کشور توسعه‌یافته (از جمله آلمان، سوئیس، انگلیس و دانمارک) و همچنین هندوستان، توانست تجربه‌ای چندین ساله را در قالب کتاب «روان‌پزشکی پیشگیری» مکتوب کند؛ اثری که امروزه به عنوان یکی از منابع کلیدی برای دانشجویان و اساتید این رشته شناخته می‌شود.
وی در تحلیل این رشته تأکید کرد: بهداشت روانی دو رکن دارد: پیشگیری از بیماری‌ها و ایجاد رشد. ما به آموزش برای پیشگیری و گفتگو برای رشد، در تمام سطوح جامعه نیاز داریم.
فلسفه خدمت در پرتو قرآن؛ نجات یک انسان، نجات جهان

دکتر حسینی در نگاهی عمیق به جایگاه پزشک، با استناد به آیات قرآن کریم، وظیفه اخلاقی این حرفه را بازتعریف می کند.

 وی با استناد به آیه ۳۲ سوره مائده، پیام تامل برانگیز نجات یک انسان را برای پزشکان اینچنین بازخوانی کرد: «...و مَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا...» (و هر که انسانی را نجات دهد، گویی تمام مردم را نجات داده است).
وی افزود: این دیدگاه، انگیزه لازم برای پایداری در مسیر دشوار پزشکی را فراهم می‌کند.

دکتر حسینی همچنین با اشاره به آیه ۱۲ سوره یاسین، بر این نکته تأکید کرد: آثار و نتایج کارها (تربیت نیروها) همان چیزی است که تا ابد در این جهان ماندگار می‌ماند.
رمز موفقیت: قناعت و حیات طیبه

دکتر حسینی با نگاهی عرفانی به مفهوم موفقیت، بر نقش «قناعت» در مسیر رسیدن به کارهای بزرگ تأکید و با تفسیر از آیه ۹۷ سوره نحل و نگاه حضرت علی (ع) به مفهوم «حیات طیبه»، اظهار داشت: اگر استادی به دنبال جمع‌آوری مال نباشد و قناعت پیشه کند، مسیر زندگی او برای انجام ماموریت‌های بزرگ هموار خواهد شد.
وی این نکته را هم متذکر شد که معیار اصلی در روابط اجتماعی و حرفه‌ای باید " خانواده‌وار برخورد با مراجعان و دانشجویان" باشد؛ چرا که تنها با این رویکرد است که خدمت به دیگران، از یک وظیفه شغلی به یک رسالت انسانی و الهی تبدیل می‌شود. به عبارت ساده تر و طبق احادیث ناب دینی " هر یک از ما آنچه را که برای خود می پسندد برای دیگران هم انجام دهد و آنچه نمی پسندد را در مورد دیگران نیز محقق نسازد ".

..........................................................................................................................................................

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: رشته‌ی علوم آزمایشگاهی یکی از بنیادی‌ترین شاخه‌های علوم پزشکی است که نقش پشت‌صحنه‌ اما حیاتی در تشخیص، پایش و حتی پیشگیری از بیماری‌ها دارد.

دکتر مژگان محمدی در گفتگو با وب دا، ضمن گرامیداشت سی‌ام فروردین ماه، روز آزمایشگاهیان اظهار کرد: رشته علوم آزمایشگاهی درواقع پلی میان علوم پایه و پزشکی بالینی ایجاد می‌کند و داده‌های دقیق و قابل اعتماد برای تصمیم‌گیری پزشکان فراهم می‌سازد. 

وی ادامه داد: این رشته، مجموعه‌ای از شاخه‌های تخصصی است که با استفاده از روش‌های علمی، ابزارهای پیشرفته و آزمایش‌های دقیق، به بررسی نمونه‌های بیولوژیک بدن انسان می‌پردازد و این نمونه‌ها شامل خون، ادرار، بافت، مایعات بدن و … هستند. 

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد، هدف اصلی این رشته را تشخیص بیماری‌ها، ارزیابی عملکرد اندام‌ها، پایش درمان و بررسی وضعیت سلامت افراد برشمرد و افزود: حدود ۷۰ درصد تصمیم‌های درمانی بر اساس نتایج آزمایشگاهی گرفته می‌شود و حتی اثر بخشی درمانهای پزشکی می تواند با کمک آزمایشات محقق شود.

دکتر محمدی اضافه کرد: در برخی از مواقع از آزمایشات می توان برای غربالگری نظیر تستهای ژنتیکی که قبل از بارداری انجام می شوند استفاده کرد و بدینوسیله از تولد نوزادان دچار نقصهای مادرزادی که هزینه های مالی و روانی زیادی را بر خانواده و جامعه تحمیل می کنند جلوگیری کرد. در پاره ای از مواقع هم می توان شدت بیماری‌ها ی خطرناکی نظیر اختلالات کبدی و یا عفونتهایی نظیر ویروس مولد کرونا را با اندازه گیری آزمایشگاهی ایندکس های ارزشمندی همچون CRP مورد سنجش قرار داد.

.....................................................................................................................................

مدیر گروه میکروب‌شناسی و ویروس‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، علوم آزمایشگاهی را چشم‌های بینای پزشکی توصیف و بر اهمیت حیاتی این حوزه در تشخیص و درمان بیماری‌ها تأکید کرد.

دکتر زهرا مشکات، در گفتگو با وب دا، به مناسب سی ام فروردین ماه و روز علوم آزمایشگاهی در خصوص ویژگی ها و اهمیت این رشته گفت: علوم آزمایشگاهی (حوزه تشخیصی پزشکی) به شاخه‌ای از علم پزشکی گفته می‌شود که به بررسی و آنالیز نمونه‌های بیولوژیک انسان مانند خون، ادرار، مدفوع، بافت و سایر مایعات بدن می‌پردازد و در واقع می توان این رشته را چشم‌های بینای پزشکی دانست که بدون نیاز به روش‌های تهاجمی گسترده، داده‌های عینی و قابل اندازه‌گیری از وضعیت درون بدن را ارائه می‌دهد.

اهمیت علوم آزمایشگاهی در پزشکی مدرن

مدیر گروه میکروب‌شناسی و ویروس‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، اهمیت رشته علوم آزمایشگاهی را در پزشکی مدرن انکارناپذیر برشمرد و آن را در سه محور ذیل بیان کرد

• تأیید یا رد تشخیص بالینی: بسیاری از بیماری‌ها نشانه‌های بالینی مشابهی دارند و آزمایشگاه نقش کلیدی در افتراق دقیق آن‌ها ایفا می‌کند.
• پایش روند درمان: برای مثال، اندازه‌گیری منظم قند خون در بیماران دیابتی یا بررسی شاخص‌های انعقادی در افراد تحت درمان با داروهایی مثل وارفارین.
• تشخیص زودهنگام و غربالگری: مانند تست‌های غربالگری دوران بارداری یا آزمایش‌های تشخیص زودهنگام انواع سرطان.

دکتر مشکات، ضمن چند وجهی برشمردن نقش فعالیت‌های تشخیصی در علوم آزمایشگاهی به چند مورد از این کاربردها به شرح ذیل اشاره کرد؛

• بیماری‌های متابولیک و غدد درون‌ریز: تشخیص دیابت، اندازه‌گیری قند خون، اختلالات چربی (چربی خون) و بیماری‌های تیروئید.
• بیماری‌های عفونی: شناسایی عوامل عفونی (باکتری، ویروس، قارچ و انگل) نظیر HIV، هپاتیت، سل و عفونت‌های ادراری.
• بیماری‌های خونی و سرطان‌ها (انکولوژی): تشخیص انواع کم‌خونی، لوسمی (سرطان خون) و پیگیری پاسخ به شیمی‌درمانی.
• بیماری‌های قلبی -عروقی: تشخیص حمله قلبی از طریق اندازه‌گیری آنزیم‌های قلبی مانند تروپونین.
• بیماری‌های خودایمنی: مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید.

مدیر گروه میکروب‌شناسی و ویروس‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد،  در ادامه وضعیت رشته علوم آزمایشگاهی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد را؛ به عنوان یکی از مهمترین و معتبرترین قطب‌های پزشکی در شرق کشور، برخوردار از ظرفیت‌های قابل توجهی برشمرد و افزود: دانشگاه علوم پزشکی مشهد دارای دانشکده پیراپزشکی و پزشکی مجهز و شبکه‌ای از آزمایشگاه‌های مرکزی و تخصصی در بیمارستان‌های آموزشی خود، مانند بیمارستان قائم (عج) و بیمارستان امام رضا (ع) است و در این مراکز، اساتید برجسته و متخصصانی در تمام گرایش‌های علوم آزمایشگاهی (از جمله باکتری‌شناسی پزشکی، ایمنی‌شناسی، انگل‌شناسی پزشکی، قارچ‌شناسی پزشکی، هماتولوژی، بانک خون، بیوشیمی بالینی و ویروس‌شناسی پزشکی) مشغول به فعالیت هستند.

وی اضافه کرد: دانشجویان در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری تخصصی (PhD) و دوره تکمیلی تخصصی (فلوشیپ) علوم آزمایشگاهی در این دانشگاه تحصیل می‌کنند که خود منبعی از نیروی انسانی کارآمد و جوان به شمار می‌روند.

دکتر مشکات در مورد سطح تجهیزات در این رشته هم عنوان کرد: بیمارستان‌های آموزشی مشهد معمولاً به سیستم‌های پیشرفته و خودکار آنالایزر، دستگاه‌های ایمونواسی مدرن، سیستم‌های کشت میکروبی و تجهیزات تشخیص مولکولی مانند دستگاه Real-Time PCR مجهز هستند و با این حال، دسترسی به فناوری‌های بسیار پیشرفته‌تر مانند طیف‌سنجی جرمی (MALDI-TOF) یا توالی‌یابی نسل جدید (NGS) معمولاً به برخی مراکز تحقیقاتی خاص یا بیمارستان‌های فوق تخصصی محدود می‌شود.

 ...................................................................................................................................................

عضو هیات علمی گروه طب سوزنی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گفت: طب سوزنی به عنوان یک روش “تعدیل عصبی” (Neuromodulation) غیردارویی، با تحریک محیطی قادر است تغییرات ساختاری و عملکردی پایداری را در سیستم عصبی مرکزی ایجاد کرده و افق‌های تازه‌ای در درمان اضطراب بگشاید.

دکتر هدی عزیزی، در گفتگو با وب دا، با بیان این مطلب که اختلالات اضطرابی در جهان امروز بیش از آنکه صرفاً یک مسئله روانی باشند، نشانه‌ای از ناهماهنگی در شبکه‌های نظارتی مغز و انعطاف‌پذیری عصبی هستند، به مطالعات تصویربرداری عصبی (fMRI) در سال‌های اخیر، از جمله پژوهش Li و همکاران (۲۰۲۲)، اشاره کرد و گفت: یافته‌ها نشان می‌دهند طب سوزنی در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب منتشر (GAD)، با افزایش “اتصال عملکردی” بین آمیگدال چپ و قشر پیش‌پیشانی میانی (dmPFC)، توانایی مغز برای مدیریت پاسخ‌های هیجانی را ارتقا می‌دهد. همچنین مطابق پژوهش Bao و همکاران (۲۰۲۲)، این روش با تعدیل فعالیت بیش‌ازحد “شبکه پیش‌فرض مغزی” (DMN) که مسئول افکار مزاحم و نگرانی‌های مداوم است، نقش مؤثری در کاهش نشخوار فکری بیماران ایفا می‌کند.

این متخصص طب سوزنی، به مکانیسم‌های عصبی–آناتومیک این روش نیز اشاره کرد و افزود: طبق یافته‌های منتشرشده در ژورنال Nature توسط Zhang و همکاران (۲۰۲۱)، طب سوزنی از طریق فعال‌سازی نورون‌های خاص (Prokr2-expressing neurons) و راه‌اندازی “محور عصب واگ–آدرنال”، پاسخ‌های ضدالتهابی سیستمیک ایجاد می‌کند. در واقع، طب سوزنی با کاهش التهاب عصبی (Neuroinflammation) ناشی از استرس مزمن، محیطی حمایتی برای سلامت سلول‌های عصبی فراهم می‌آورد.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در بخش دیگری از اظهارات خود، بر اهمیت تنظیم سیستم عصبی خودکار تأکید کرد و توضیح داد: بر اساس مرور سیستماتیک و متاآنالیز Yang و همکاران (۲۰۲۱)، طب سوزنی با افزایش معنادار شاخص “نوسانات ضربان قلب” (HRV)، توانایی سیستم عصبی برای بازگشت از استرس به آرامش را تقویت می‌کند. این بهبود، نشان‌دهنده تقویت تون عصب واگ و کاهش غلبه سیستم سمپاتیک است که منجر به کاهش علائم فیزیکی اضطراب از قبیل تپش قلب، تنش عضلانی و بی‌قراری می‌شود.

دکتر عزیزی با اشاره به اثرات بیوشیمیایی و سلولی این روش خاطرنشان کرد: اثر طب سوزنی فراتر از تسکین مقطعی است و بر “پلاستیسیته سیناپسی” تأثیر می‌گذارد. نتایج پژوهش‌های سال ۲۰۲۳ نشان می‌دهد که این روش باعث افزایش بیان پروتئین محافظتی BDNF در هیپوکامپ می‌شود که نقشی اساسی در بقا و ترمیم سلول‌های عصبی دارد. علاوه بر این، طب سوزنی با تعدیل گیرنده‌های مهاری GABA-A در نواحی حساس مغز، اثرات آرام‌بخشی ایجاد می‌کند که فاقد وابستگی دارویی است.

وی در پایان تأکید کرد: مجموعه این شواهد علمی نشان می‌دهد که طب سوزنی با رویکردی دوگانه شامل تعدیل سیستم اعصاب محیطی و ترمیم پلاستیسیته سیناپسی، نه‌تنها علائم اضطرابی را کاهش می‌دهد، بلکه با افزایش توانمندی سیستم عصبی در برابر استرس‌های مزمن، زمینه را برای دستیابی به آرامشی عمیق، ایمن و پایدار فراهم می‌کند.

................................................................................................................................................

عضو هیات علمی و محقق دانشگاه علوم پزشکی مشهد، از طراحی و ساخت یک آپتاسنسور رنگ‌سنجی جدید و بسیار حساس خبر داد که قادر به تشخیص آنتی‌بیوتیک آمپی‌سیلین با دقت بالا است.

دکتر سید محمد تقدیسی حیدریان، در گفتگو با وب دا، پیرامون جزییات طرح تحقیقاتی مذکور اظهار کرد: این دستاورد علمی که با همکاری دکتر معصومه اسمعیل‌پورفرخانی، دکتر خلیل آبنوس، دکتر پویا براتیان و دکتر محمدحسین خواجوی‌راد (کد طرح: ۴۰۳۱۰۱۱) صورت گرفته، پتانسیل بالایی در کنترل باقی‌مانده‌های دارویی در مواد غذایی و پایش آلودگی‌های دارویی در نمونه‌های پزشکی دارد.

به گفته دکتر حیدریان، این آپتاسنسور با بهره‌گیری از ترکیبی نوآورانه از نانوذرات سیلیکا، ساختار فلزی-ارگانیک ZrFe MOF و قطعات کوتاه DNA ساخته شده است.

 وی همچنین توضیح داد: عملکرد این سنسور بر اساس تغییر رنگ محلول در حضور آمپی‌سیلین استوار است. نانوذرات سیلیکا به عنوان بستری پایدار عمل کرده و دقت سنسور را افزایش می‌دهند. در حضور آمپی‌سیلین، فعالیت کاتالیزوری ZrFe MOF کاهش یافته و منجر به کم‌رنگ شدن محلول می‌شود؛ این تغییر رنگ، نشانگر مقدار آمپی‌سیلین در نمونه است.

این پژوهشگر برجسته افزود: حد تشخیص این سنسور ۳۴.۹ پیکومولار گزارش شده که نشان‌دهنده حساسیت بسیار بالای آن است. آزمایش‌ها همچنین تایید کرده‌اند که این سیستم به طور اختصاصی آمپی‌سیلین را تشخیص داده و مواد مشابه باعث ایجاد خطا نمی‌شوند.

دکتر حیدریان با اشاره به کاربردهای عملی این فناوری، اظهار داشت: نکته حائز اهمیت، موفقیت‌آمیز بودن آزمایش این سنسور در نمونه سرم انسانی است که نشان‌دهنده کارایی آن در شرایط واقعی است. این یافته‌ها راه را برای استفاده از این روش در تشخیص سریع داروها در صنایع غذایی و پزشکی هموار می‌سازد. این تیم پژوهشی همچنین پیشنهاد داده‌اند که رویکرد مشابهی برای توسعه سنسورهایی جهت تشخیص سایر آنتی‌بیوتیک‌ها به کار گرفته شود و کارایی سیستم در محیط‌های پیچیده‌تر مورد ارزیابی قرار گیرد.

 دکتر حیدریان در پایان تاکید کرد: این دستاورد، گامی ارزشمند در جهت توسعه روش‌های نوین تشخیص سریع و دقیق آلاینده‌های دارویی است و می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سلامت و ایمنی جامعه ایفا کند.