متخصص سلامت روان بیمارستان دکتر شریعتی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تأکید کرد که کودکان به دلیل وابستگی ذاتی به بزرگسالان، حساسترین گروه در برابر بحرانهای مختلف مانند جنگ و حوادث طبیعی هستند و این گروه بیش از بزرگسالان تحت تأثیر استرسهای محیطی قرار میگیرند.
دکتر شیخ در گفتگو با وب دا آگاهیبخشی و واکسیناسیون روانی کودکان را برای بقای همین دوران کودکی حیاتی دانست. دکتر شیخ درباره پیامدهای بحران بر کودکان و لزوم مداخله اظهار داشت که پیامدهای بحران فراتر از آسیبهای جسمی شامل اختلال در تمرکز و یادگیری و بروز واکنشهای هیجانی پیچیده است و این واکنشها در سنین مختلف متفاوت بوده و شامل ترس شدید، احساس بیپناهی، دنبال مقصر گشتن، انکار یا بزرگنمایی خطرات میشود.
وی در تشریح علائم بیرونی این استرسها بیان کرد که کودکان اغلب نمیتوانند به خوبی در مورد بحران صحبت کنند و ممکن است به شکلهایی چون چسبندگی به والدین، گوشهگیری، اضطراب، بیقراری، عصبانیت و حتی شبادراری واکنش نشان دهند و افزود کودکانی که شاهد تخریب محیط یا مشاهده مجروحیت و مرگ هستند، بهطور خاص در معرض آسیبهای روانی شدیدتری قرار میگیرند.
تابآوری: ضرورت امروز برای رشد در بحران
دکتر شیخ تابآوری را در دنیای پر تلاطم امروز، مهارتی اساسی عنوان کرد که به ما میآموزد که نه تنها در سختیها دوام بیاوریم، بلکه در دل بحران رشد کنیم. تابآوری به معنای توانایی سیستمها و افراد برای مقاومت، جذب، انطباق و بازیابی سریع پس از حوادث تعریف میشود و متخصص سلامت روان تأکید کرد که تابآوری یک توانایی ذاتی نیست، بلکه مهارتی آموختنی است که باید تقویت شود. وی تابآوری خانوادگی را به عنوان نخستین سنگر معرفی کرد و توضیح داد که آرامش والدین مستقیماً بر نحوه واکنش کودک و کاهش اضطراب نسل آینده اثر میگذارد؛ همچنین، مدارس تابآور با ایجاد فضای حمایتی، به دانشآموزان در کسب مهارتهای اجتماعی و عاطفی مدیریت استرس کمک میکنند.
راهکارهای عملی مراقبت روانی در بحران
متخصص سلامت روان دانشگاه، وظیفه بزرگسالان و مراقبین را شکلدهی گفتوگوهایی با تمرکز بر تجربه عواطف و افکار کودکان برشمرد تا از سکوت درونی آنها جلوگیری شود. توصیههای کلیدی وی برای حمایت از کودکان در بحران شامل صحبت با زبان ساده، استفاده از بازیدرمانی و ایجاد محیطی امن همراه با مراقبت روانی مداوم، تأکید بر حفظ نظم خانه، خواب و تغذیه مناسب و اجتناب از مصرف مکرر اخبار اضطرابآور، تسهیل استفاده از فعالیتهای آرامساز نظیر نقاشی، قصهگویی، دعا و کارهای گروهی و شریک کردن کودک در تصمیمگیریهای کوچک برای توانمندسازی او است و یادآور شد که کودکان نشانههای هیجانی خود را از بزرگسالان الگو میگیرند؛ لذا نباید ترسها بیش از حد به فرزندان منتقل شود.
دکتر شیخ با تأکید بر فوریت موضوع، خواستار پیگیری جدی تقویت تابآوری کودکان شد و افزود: والدین باید تقویت تابآوری را از همین الان به طور جدی پیگیر باشند، قبل از اینکه زندگی دکمه سختتر شدن شرایط را بزند؛ تابآوری فقط یک واژه قشنگ نیست، یک مهارت و یک ضرورت است.
